Boeken Ook interessant deze week

Ook interessant, en wel hierom: waagstukken, raadsels en sterke verhalen

Er verschenen deze week nog veel meer boeken. Hier onze keus uit de boeken die we graag even noemen.

Waagstuk Rebekka Bremmer over Lorca, Neruda en Maria 

Rebekka W.R. Bremmer: De maan danst op het erf van de doden Querido, € 18,99 Beeld rv

In de roman De maan danst op het erf van de doden – een citaat uit het werk van Federico García Lorca – vertelt Rebekka Bremmer vier verhalen die zich in en rond de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) afspelen. In het eerste wordt Fanny Schoonheyt in het zonnetje gezet, de enige Nederlandse vrouw die in de Burgeroorlog meevocht (en over wie Yvonne Scholten al een biografie schreef). In het tweede zien we de januskop van Pablo Neruda: politiek geëngageerd schrijver/diplomaat en egocentrische echtgenoot/vader. In het derde deel leven we mee met Neruda’s deerniswekkende Nederlandse vrouw Maria Hagenaar, over wie Pauline Slot al een roman schreef en die we ook kennen uit Hagar Peeters’ roman Malva. Het vierde deel zoomt in op de laatste dagen van García Lorca, die een maand na het uitbreken van de Burgeroorlog werd vermoord door de fascisten. Een waagstuk, dit vierluik, waarin mooi uitgesponnen beschrijvingen staan, maar ook schoolse en pamfletachtige passages (‘Hij zou ze bevrijden, de sterke vrouwen en de feminiene mannen, met zijn kunst zou hij ze bevrijden.’). 

 (Maarten Steenmeijer)

Raadsel van die ene verdwenen sok eindelijk verklaard

Pavel Šrut: De sokkenvreters Uit het Tsjechisch vertaald door Kees Mercks. Rubinstein, € 19,99 Beeld rv

Ze zijn geen mens en geen dier. Ze kunnen krimpen en uitrekken. Ze komen in elk huis binnen, ook het uwe. Aan een spleetje onder de deur hebben ze genoeg. En ze dragen aparte namen als Ramses en Dollekie Dralon. Dankzij vertaler Kees Mercks kunnen we nu ook hier kennismaken met De sokkenvreters, want die zijn er de oorzaak van dat we zo vaak één sok missen. Dat is hun handtekening.

Elf jaar geleden had de Tsjechische auteur in eigen land groot succes met dit kinderboek , en dat is begrijpelijk. Alleen al de manier waarop hij de uitvaart van een belangrijk persoon beschrijft – wat betekent: veel goed gekleed volk, dus hele rijen met sokken van de beste kwaliteit, een buitenkansje voor de liefhebber –, is prachtig. Evenals het gemijmer van de oude sokkenmaffialeden Tsjang de Wurger en Henkie Hakie, die moeten toezien dat de jonge generatie nu in het zadel zit (‘wij benne afgeschreve’). Voor de Nederlandse editie zijn gelukkig de oorspronkelijke illustraties van Galina Miklínová overgenomen, die het initiaal van elk hoofdstuk toepasselijk versiert. Met een sok.

(Arjan Peters) 

Sterke verhalen uit het ijzeren geheugen van John Vink

Gerard Wessel: Loopjongen van de penoze Just Publishers, € 20,- Beeld rv

Harrold was een wapenfanaat. ‘Toen ik nog met Olga op de Copernicusstraat woonde, was Harrold een soort huisvriend van ons. Na een verkeerd afgelopen beroving ontstond er een worsteling waarbij zijn eigen wapen afhandig werd gemaakt en Harrold een schot in zijn billen kreeg. Na de arrestatie werd ik door zijn advocaat gebeld met een eigenaardig verzoek: Of ik voor zijn gasfornuis op de Paul Krugerlaan wilde zorgen. Hij woonde in een grote gore teringbende, maar in dat gasfornuis zat vijf kilo coke en 250.000 dollar.’

John Vink zat vol verhalen. Deze Loop­jongen van de penoze (zoals hij zichzelf noemde) had een ijzersterk geheugen, aldus Gerard Wessel, die alles noteerde. Kleine John zou zeeman worden maar keerde terug aan wal, ontdekte de wapenhandel, het grote geld en werd prominent lid van de Haagse onderwereld.

Maar moord, daar had John niets mee te maken. Daar had hij alleen maar over gehóórd. En hij kon er smakelijk over vertellen. Drie jaar geleden stierf hij. Wessel werkt aan een film over hem. Moet lukken.

(Marcel Hulspas)

Marek bouwde Venetië na op het Poolse platteland

Włodzimierz Odojewski: Een zomer in Venetië Uit het Pools vertaald door Charlotte Pothuizen. Querido, € 17,99  Beeld rv

Een originele aanvulling op de huidige golf aan boeken over Venetië (Ilja Leonard Pfeijffer, Ramsey Nasr, Cees Noote­boom) is Een zomer in Venetië van de Poolse schrijver Włodzimierz Odojewski (1930-2016). In deze mooie novelle wordt vooral hevig verlangd naar de lagunestad.

Hoofdpersoon is de 9-jarige Marek die in 1939 eindelijk zijn grote wens in vervulling denkt te zien gaan. Zijn vader, moeder, oudere broer, allemaal zijn ze al meerdere keren in ­Venetië geweest, nu is het zijn beurt. Maar dan gooit de mobilisatie roet in het eten.

Zijn moeder neemt hem mee naar een tante die in een groot landhuis op het platteland woont. Marek is eerst teleurgesteld, tot hij in de kelder een bron ontdekt die een almaar grotere plas water veroorzaakt. Samen met zijn nichtje Karola besluit hij Venetië na te bouwen. Een pingpongtafel dient als San ­Marcoplein.

Odojewski weet de chaotische sfeer van de dreigende oorlog goed op te roepen. Tegelijk is deze novelle een krachtige ode aan de verbeelding. In de ogen van Marek is het zelf­gebouwde Venetië misschien nog wel mooier dan het echte. 

 (Peter Swanborn)

Roman over de principes en de praktijk van de commune

Eva Meijer: Voorwaarts Cossee, € 20,99 Beeld rv

Het klinkt heerlijk: leven in een commune op het platteland. Met gelijkgestemden klussen aan een oude boerderij en ’s avonds met een glaasje wijn het nog eens over de idealen hebben. Dat er op die idylle wat af te dingen valt, dachten we al, maar is nog eens te lezen in Voorwaarts, de vierde roman van schrijver en filosoof Eva Meijer (1980). Daarin maken we kennis met Sophie, die in 1924 een dagboek bijhoudt over een moeizaam jaar in een antiautoritaire commune nabij Parijs en met de hedendaagse Sam die, geïnspireerd door Sophies ­leven, vrienden overhaalt een boerderij in Friesland te betrekken.

Beiden zijn denkers die manifesten dan wel blogs schrijven over de grondbeginselen van hun levenswijze, helaas doorspekt met onuitgewerkte oneliners zoals ‘Je moet het hele systeem ter discussie stellen’. In de praktijk komt er dan ook weinig van de principes terecht, en blijkt het vooral te gaan om banaal gedoe in de liefde. Voorwaarts komt tot stilstand ergens tussen ideeënroman en liefdesverhaal in: de filosofische component wordt afgeraffeld, het romantische aspect is eendimensionaal. 

 (Bo van Houwelingen)

Handzame selectie uit de oorlogsdagboeken van Michaelis

Hanny Michaelis: Oorlogs­dagboek 1940-1945 Van Oorschot, € 24,99 Beeld rv

Hanny Michaelis (1922-2007) staat bekend als dichteres van een bescheiden, fraai oeuvre. Dat ze ook een geweldig prozaschrijver was, bleek pas goed uit haar in 2016 en 2017 verschenen oorlogsdagboeken. Voor deze nieuwe uitgave Oorlogsdagboek dikte bezorger Nop Maas die twee kloeke delen in tot ongeveer een kwart van de totale omvang. Zo sneuvelde nogal wat van de langdradigheid die de complete dagboeken kenmerkt. Michaelis’ eerlijkheid, zelfspot en groeiende stijlvastheid bleven overeind. ‘Maar een feit is’, schrijft ze als 18-jarige in februari 1941, ‘dat ik de laatste tijd dikwijls het gevoel heb, dat het me niets zou kunnen schelen, om alleen op de wereld te staan en met mijn ouders niets te maken te hebben.’

In juli 1942 komt de ‘oproep voor Polen’ en gaat ze in haar eentje de onderduik in. Jaren van heimwee en onzekerheid volgen. Pas na de bevrijding krijgt ze uitsluitsel: haar ouders werden in maart 1943 te Sobibor vergast. In 2000 dichtte Michaelis dat hun gezin zal ‘vervagen’ als zij er óók niet meer is: ‘Dan /zal het zijn alsof wij drieën /nooit hebben bestaan.’ Dat zal, dankzij deze dagboeken, nooit ­gebeuren. 

 (Elma Drayer)

Discipline, relativering en andere tips voor een beter leven

Willem van der Does: Geluk is ook niet alles Scriptum, € 17,50 Beeld rv

Waarom is afvallen zo moeilijk vol te houden? Hoe voorkom je dat je kleinkinderen onafgebroken op hun smartphone kijken als ze op bezoek zijn? Wat doe je als een vriend in een depressie wegzinkt maar daar zelf niet aan wil? Alledaagse levensproblemen als deze vormen de hoofdmoot van Geluk is ook niet alles van klinisch psycholoog Willem van der Does.

Hij ontleent ze aan zijn adviesrubriek voor lezers van het tijdschrift Zin Magazine. Na een toegankelijke uitleg van gedragsverandering in het algemeen gaat Van der Does, bekend van populairwetenschappelijke boeken als Zo ben ik nu eenmaal!, over tot zijn adviezen aan lezers die globaal neerkomen op: ga je problemen nooit uit de weg maar biedt ze het hoofd met de nodige discipline en een fikse dosis relativering. Dat hadden we zelf kunnen bedenken, maar het kan geen kwaad daar af en toe onderbouwd op gewezen te worden. Zeker niet als deze ‘tips en adviezen voor een beter leven’ onderhoudend geïllus­treerd worden met 69 rake tekeningen uit de nalatenschap van Peter van Straaten.

(Ranne Hovius)

Annet Schaap geeft diverse stemmen de vrijheid 

Annet Schaap en Philip Hopman: De boom met het oor Querido, € 16,99 Vanaf 6 jaar Beeld rv

Een jongen heeft iets bijzonders meegemaakt tijdens de gymles en wil dat graag aan iemand vertellen. Maar na de bel blijft hij alleen achter op het plein met een sleutel om zijn nek. Tegelijkertijd komt in het nabijgelegen park een meisjeskever om het ­leven. De verdrietige insectenfamilie vormt een rouwstoet. Allemaal blijken ze op weg naar een bijzondere boom, die kan luisteren.

Na het enorme succes van haar debuut Lampje komt auteur en illustrator Annet Schaap (1965) met iets totaal anders: De boom met het oor, een kort voorleesboek, geïllus­treerd door Philip Hopman. Die maakt een zonnig, Barcelona-achtig decor rond de geschiedenissen van de stad, de boom, de jongen en de kevers. Schaap is op haar best als ze al die tegenstrijdige stemmen de vrijheid geeft. Net als in Lampje praat iedereen door ­elkaar; de verteller met een denkbeeldig koor van lezers, de insecten met de mensen en ook bemoeien de vogels zich ermee. In al die drukte duurt het even voordat de jongen zijn verhaal kwijt kan. 

 (Pjotr van Lenteren)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden