Ook het persoonlijke is politiek

Wie de afstandsbediening niet schuwt en de hoogstpersoonlijke, superemotionele giluitbarstingen op de cd's van Yoko Ono mijdt, komt soms tot verrassende ontdekkingen....

EEN angtstwekkende stem vult de kamer, een echo uit het verleden, eentje waarvan je dacht dat je haar nooit meer zou willen horen. De stem gaat je door merg en been, en een gierende gitaar doet haar na - of andersom. Cambridge 1969 heet de 26 minuten durende song van Yoko Ono; haar echtgenoot John Lennon bespeelt de gitaar.

Wat is ze veel veranderd, sinds deze langgerekte primal scream op Vinyl verscheen. Een druk op de afstandsbediening van de cd-speler en het volgende liedje klinkt. Met de pick-up deed je dat niet snel, een volgend nummer opzetten. Te veel moeite: opstaan, naald van de plaat halen en op goed geluk elders planten. Slecht voor de plaat en voor de naald.

Unfinished Music no. 2: Life with the Lions, de lp waarop Cambridge destijds verscheen, zou je dus, als je niet tijdig was gewaarschuwd door vrienden, na aankoop een keer draaien en vervolgens in een hoek hebben gesmeten. Nu, zo'n dertig jaar nadat Yoko Ono haar stem voor het eerst door middel van het vinyl aan het grote publiek prijs gaf, hoeft dat niet meer.

Het oeuvre dat ze sindsdien heeft opgebouwd, is integraal op cd verschenen, geremasterd door Ono zelf en aangevuld met bonustracks die de platen waarvoor ze ooit bedoeld waren nooit hebben gehaald. De nieuwe techniek biedt grote mogelijkheden tot haasje-over-springen en snel vooruit spoelen.

Aanvankelijk denk je aan een haatdragende kennis, of een slecht karma, wanneer je zo'n tien cd's van Ono in de schoot worden geworpen. Maar het valt ontzettend mee, mits je de afstandsbediening niet schuwt. Wie de hoogstpersoonlijke, superemotionele giluitbarstingen mijdt, de geluidscollages waarin John en Yoko elkaar minutenlang hun naam toeschreeuwen en de goedbedoelde oproepen aan de wereld om te veranderen, komt soms tot verrassende ontdekkingen.

Nee, niet dat de inmiddels bijna 66-jarige Yoko Ono alsnog tot een groots muzikant moet worden uitgeroepen. Wel dat zij over meer humor en relativeringsvermogen beschikt dan ooit bleek uit haar bekendere werk met John Lennon, zoals de tot evergreens uitgegroeide hits Happy Xmas (War Is Over) en Give Peace A Chance.

Op Now or Never (op Approximately Infinite Universe, 1970) ontpopt zij zich - jaren voor de protestzanger dat zelf deed - als de ultieme persiflage op Bob Dylan, met de kenmerkende vragenderwijs-snerend gezongen teksten. De boodschap was ongetwijfeld serieus bedoeld - en de oproep tot maatschappelijke verandering doet nog steeds oprecht aan - maar van de manier waarop zij hem nadoet, kun je niet anders dan vrolijk worden.

Jammer dat de live-versie op A Story (1974) het moet doen zonder de Dylan-imitatie. Dan is ze meteen weer de strenge kleuterleidster die zich tussen haar wereldberoemde echtgenoot en de microfoon wringt om het publiek de les te lezen.

Grappig en ronduit schattig zijn de gezongen dagboekverhaaltjes op Unfinished Music no. 2 van Ono over haar zwangerschap. Zij ligt ter observatie in het ziekenhuis. Echtgenoot John staat haar ter plekke bij, maar rolt zijn slaapzak uit en brengt de nacht door op de grond, zodra hij hoort dat het bed dat hij in beslag nam nodig is voor een andere patiënt.

Na No Bed for Beatle John klinkt vijf minuten lang de hartslag van Ono's ongeboren vrucht en daarna twee minuten stilte (Two Minutes Silence). Het is een pathetisch verslag van wat het beroemde echtpaar destijd in het hospitaal heeft moeten doorstaan, maar vormt tegelijkertijd een mooie weerspiegeling van het credo van hun tijd en de mythe rond de Beatles: ook het persoonlijke is politiek, en het waard door het grote publiek gehoord te worden.

Behalve dat de cd's kunnen fungeren als spiegel van Yoko's en Johns tijdperk - het eind van de jaren zestig tot Lennons gewelddadige dood in 1980 - is er geen hele goede reden om het karma van een bevriend medemens met de volle omvang van Ono's oeuvre lastig te vallen. Of het moest zijn om de haatcampagne te dwarsbomen die tegen Yoko Ono wordt gevoerd sinds de Beatles - door haar schuld, beweren haar vijanden - uit elkaar gingen. Wie Ono een Japans kinderliedje hoort zingen, kan haar niet haten. En wie haar desalniettemin verantwoordelijk houdt voor het einde van de Beatles, zou zich getuige de inbreng van haar echtgenoot op haar platen kunnen afvragen wat voor een sul John Lennon was, als hij zich nog jarenlang tegen zijn wil tot dergelijke publiek beleden intimiteiten liet verleiden.

De cd's van Yoko Ono verschijnen bij Rykodisc.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden