Boekrecensie Een ontgifting

Ook deze roman van Otterspeer valt op door de scherpe observaties (3 sterren)

Beeld rv

De Duitse schrijver W.G. Sebald geloofde niet meer in de alwetende verteller. Hetzelfde geldt voor de hoofdpersoon in Een ontgifting, de tweede roman van hoogleraar en biograaf Willem Otterspeer (1950): ‘De alwetende verteller, daar doet de literatuur niet meer aan.’

Otterspeer kennen we vooral als biograaf van de filosoof Bolland en van schrijver W.F. Hermans. Van 2000 tot 2015 werkte hij aan de tweedelige levensbeschrijving van de laatste, en deze roman laat zich lezen als Otterspeers poging om zich van Hermans te ontdoen. Daartoe heeft hij twee personages geschapen, een schrijver en een biograaf.

De schrijver, die veel overeenkomst vertoont met Hermans, overweegt een roman te schrijven over ‘Iemand die in mijn papieren kop kan kijken, mijn archief. Die mij kan maken en breken als een alter ego. En mij misschien kan redden.’ Tegelijk zint de biograaf op een mogelijkheid om zijn eigen leven aan dat van de schrijver te spiegelen. In een echte biografie is zoiets not done.

Dat Otterspeer over een fijne pen beschikt, wisten we al. Ook deze roman valt op door de scherpe observaties. Bijna iedere alinea wordt afgesloten met een oneliner.

Toch knaagt er iets, want waar is het raadsel? Beide mannen vertellen uitvoerig wat hun bezighoudt en dwarszit, maar stellen nauwelijks vragen. En als er al een vraag is, dan hebben ze direct hun antwoord klaar. Gevolg is dat de lezer zich weinig aangesproken voelt.

In die zin kun je dit boek moeilijk een roman noemen, het is eerder een soort documentaire fictie en ook dan valt de overeenkomst met W.G. Sebald op, met name met diens De emigrés. Wat nog eens versterkt wordt door de vele zwart-wit foto’s die een belangrijk onderdeel vormen. Net als bij Sebald.

Willem Otterspeer: Een ontgifting
De Bezige Bij; 288 pagina’s; € 19,99.


De boekenredactie
Op allerlei manieren over boeken schrijven, daar is de boekenredactie van de Volkskrant de hele dag mee bezig. Maar hoe kiezen zij welke boeken uit het enorme aanbod worden behandeld, en hoe bepaal je wat goed en slecht is? Boekenchef Wilma de Rek: ‘Een roman is goed als je erin wilt blijven wonen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden