'Onzin om de oude zuilen te reanimeren'

Peter van der Maat, oud-hoofdredacteur van Netwerk, kijkt met verbazing naar de nieuwe actualiteitenprogramma’s. ‘Ik vind het vooral bij de VARA pijnlijk om te zien hoe ze zichzelf opnieuw aan het uitvinden zijn.’..

Peter van der Maat (53), de laatste hoofdredacteur van de verdwenen actualiteitenrubriek Netwerk, had bij zijn aantreden anderhalf jaar geleden niet kunnen vermoeden dat het programma er in 2010 niet meer zou zijn. ‘Natuurlijk vind ik het jammer. Netwerk was een mooie reportagerubriek, met in het laatste jaar gemiddeld 700 duizend kijkers. Ik heb me verzet, maar dat had weinig zin. Het was einde verhaal en daar moet je niet te lang bij stilstaan.’

Van der Maat was eerder presentator bij RTL Z, oorlogsverslaggever en -correspondent bij RTL Nieuws, verslaggever bij NOVA en het NOS Journaal en hoofd communicatie bij de politie Amsterdam-Amstelland. Sinds kort heeft hij zijn eigen communicatiebureau. ‘Ik adviseer en coach topmanagers en organisaties bij hun optreden in de publiciteit.’

Wat vindt u van Uitgesproken, dat nu op het tijdstip van Netwerk wordt uitgezonden?

‘Mijn grootste bezwaar is dat het niet aansluit op de actualiteit van de dag, terwijl ik na het Journaal behoefte heb aan verdieping van het nieuws. Bij de EO weten ze hoe ze zo’n programma moeten maken. Ze hebben nu alle vrijheid om te doen wat ze bij Netwerk de laatste jaren steeds meer deden: het bedrijven van evangelische journalistiek. Maar ik vind het vooral bij de VARA pijnlijk om te zien hoe ze zichzelf opnieuw aan het uitvinden zijn. Zoiets zou niet op het scherm moeten gebeuren. De VARA moet opeens weer sociaal activistisch zijn. De jonge garde is dat nooit eerder geweest, de oude garde is het verleerd. De filmpjes, de gesprekken – alles wringt.’

Uitgesproken mag weer van de buis, wat u betreft?

‘Ik vind dat ze de tijd verdienen om de juiste vorm te vinden. Maar volgens mij is in de eerste week al bewezen dat het onzinnig is om het oude zuilensysteem te reanimeren. Carel Kuyl, de hoofdredacteur van Nieuwsuur, zei altijd: ik geloof niet in katholieke aardbevingen of socialistische overstromingen. Daar ben ik het mee eens. Wat gebeurt er bij een ramp zoals in Haïti? Wie van de drie Uitgesproken-omroepen stuurt dan een cameraploeg? Dat wordt nog dringen.’

Vindt u het ouderwets?

‘Ik ben niet de eerste en enige die het zegt: het is jaren zeventig-journalistiek. Als je de kijkcijfers van vorige week ziet, mag je voorzichtig vaststellen dat de helft van de Netwerk-kijkers vooralsnog niet naar Uitgesproken kijkt. Ik betwijfel of dat is wat Henk Hagoort voor ogen had.’

Het idee was dat het allemaal geprofileerder moest. Is dat gelukt? Is WNL rechts en de VARA links?

‘Links heeft een spreekbuis in Uitgesproken VARA, maar bij WNL mis ik het echt rechtse geluid. Ze zijn toch toegelaten tot het bestel om dat geluid te versterken? Daarom moest de boel op de schop! Ik zie niet veel verschil tussen het nieuwe Ochtendspits en Goedemorgen Nederland. Wat is dan het bestaansrecht van WNL?’

Naar welk programma kijkt u wel graag?

‘Nieuwsuur is in de loop van de eerste week al veel sterker geworden. Het decor is wennen, zoals bij elk nieuw programma, maar ik vond het plezierig om naar te kijken. Bij Brandpunt zijn ze niet in val getrapt dat het op het oude Brandpunt moest lijken. De persoonlijke reportage spreekt mij erg aan. Dat Wouter Kurpershoek daar een ingetogen invulling aan geeft en Sven Kockelmann een wat potsierlijke, is een kwestie van smaak.’

Wat vindt u van het nieuwe NCRV-programma Altijd Wat?

‘Wat mij betreft is het de grootste verrassing van alle nieuwe rubrieken. En dat zeg ik niet omdat het voortkomt uit Netwerk, maar omdat het écht anders is. Inhoudelijk is het ‘van alles en nog wat’, maar het is wél onderhoudend. Mooie beeldverhalen. Televisie zoals televisie bedoeld is. En ze hebben het beste decor, want spannend.’

Deze hele operatie begon met de kritiek van Henk Hagoort, topman van de publieke omroep, op NOVA, Netwerk en EénVandaag. Het was ‘drie keer de Volkskrant’, zei hij na zijn aantreden in 2008. Wat vond u?

‘Het is nooit duidelijk geworden waar hij die uitspraak op baseerde. Het is onderzocht, en het wás helemaal niet drie keer de Volkskrant. Alleen op hoogtijdagen behandelden de rubrieken soms dezelfde onderwerpen, net zoals de kranten dat doen. Tien jaar geleden was samenwerken het credo, nu is het profileren. Met zijn opmerking is een enorm krachtenspel in werking gezet. Alle omroepen zijn hun knopen gaan tellen en gaan bedenken: hoe blijven we overeind?’

Hoe ziet de publieke omroep er over vijf jaar uit?

‘Als dat rechtse kabinet er komt, zijn bezuinigingen onvermijdelijk. En deels ook terecht. Waarom moeten programma’s als Jan Smit, de zomer voorbij van publiek geld gemaakt worden? Ik kan me best voorstellen dat de commerciële omroepen daar met scheve ogen naar kijken.’

Zijn er dan nog steeds zoveel omroepen?

‘Nee, want het profileren was nog niet begonnen of de roep om meer samenwerking klonk alweer. Dus nu praat de NCRV met de KRO, de TROS met WNL, de VARA met de VPRO, noem maar op. Al die verschillende omroepen zijn ook nergens meer voor nodig. Het maakt kijkers niks uit door welke omroep Boer Zoekt Vrouw wordt uitgezonden.’

Er gebeurt dus van alles in omroepland, zou u daar niet bij willen zijn?

‘Het eind van het één is het begin van het ander, daar ben ik heel nuchter in. Voor mijn bureau maak ik nu gebruik van al mijn ervaringen in de journalistiek, de communicatie, het managen en het coachen. En voorlopig mis ik Hilversum niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden