INTERVIEW

'Onze zang is door niemand geëvenaard'

Op zijn 74ste maakt Graham Nash een derde jeugd door. Met een nieuwe vrouw, een nieuwe plaat. Mooi moment om af te rekenen met kwelgeesten uit het verleden.

Graham Nash. Beeld Daniel Cohen

Graham Nash (74) geniet van een mooie zondagmiddag in Amsterdam. Een beetje wandelen langs de grachten, wat praten, en 's avonds even spelen op de radio. Helemaal alleen is hij niet, maar het voelt lekker zo, zonder 'de jongens'. 'Altijd als ik hier ben dan is dat met Stephen en Crosby, of alleen met Crosby. Maar dit is eigenlijk wel zo fijn.'

Stephen, dat is Stephen Stills, en Crosby is David Crosby, door Nash consequent met de achternaam aangeduid. Samen vormen de drie sinds 1969 Crosby, Stills & Nash, een van de allerbeste en succesvolste zangtrio's uit de popgeschiedenis. Regelmatig deden de mannen ook Nederland aan voor concerten, voor het laatst in september vorig jaar. 'En altijd heetten we Crosby, Stills én Nash. Alsof ik er een beetje bij hing', lacht hij.

'Nu ben ik hier eindelijk weer eens als Graham Nash zelf, niet als aanhangsel. En dat voelt eigenlijk best als een bevrijding.'

Nash heeft een nieuwe plaat gemaakt, This Path Tonight. Maar voordat deze aanleiding voor het gesprek met V ter sprake komt, moet hij het een en ander kwijt. Opdat we weten hoe de verhoudingen nu liggen. Crosby, Stills & Nash? Hij is er even klaar mee. 'Hoe langer ik nu zonder hen rondtrek, hoe beter het me bevalt.'

Geen zin meer

Nash neemt even pauze en roert door zijn Engelse ontbijtthee. 'Met melk natuurlijk, want ik blijf Engelsman.' Meer dan vijftig jaar is de zanger-songschrijver uit Manchester al actief in de popmuziek. Eerst in The Hollies, van wie hij de hit Bus Stop nog altijd op zijn repertoire heeft, en sinds het eind van de jaren zestig met Stephen Stills, David Crosby en, iets minder regelmatig, Neil Young.

Hij houdt van de mannen, zegt hij voordat hij zijn tirade voortzet.

'Maar 45 jaar heb ik alles voor de jongens moeten regelen, ik was altijd degene die plannen voor nieuwe platen en tournees concreet maakte. De afgelopen tien jaar heb ik zestien cd's met oud werk van ons samengesteld en geproduceerd. Ineens had ik er geen zin meer in. Ik heb er genoeg van steeds achter Stephen en Crosby aan te moeten lopen. Ik ben er klaar mee en heb ze ook echt niet meer nodig.'

Zo dat moest er nog even uit.

Graham Nash: This Path Tonight. Blue Castle/Warner. Nash treedt 28/5 op in TivoliVredenburg, Utrecht.

Nieuwe plaat

'Zullen we het nu even over mijn nieuwe plaat hebben?' This Path Tonight dus, zijn eerste soloplaat in veertien jaar en Nash is er blij mee. 'Ik heb eindelijk weer het gevoel iets te vertellen te hebben, zit boordevol energie en voel me kwieker dan ooit.'

Maar hoe enthousiast hij ook vertelt over de totstandkoming van de plaat, die hij met de Britse gitarist-componist Shane Fontayne maakte, steeds komt het gesprek weer uit op de mannen met wie Nash al sinds het eind van de jaren zestig verbonden is 'zoals een gezin dat vroeg ouderloos is geworden'.

Neil Young, Stephen Stills en David Crosby zijn de 'broers die ik zelf nooit had'. Het is niet overdreven te stellen dat de muziek van Crosby, Stills & Nash, al dan niet uitgebreid met Young, al decennialang een legendarische status geniet. Liedjes als Suite: Judy Blue Eyes en Marrakesh Express en een album als Déjà Vu werden klassiek door de uitmuntende samenzang van Crosby, Stills en Nash (& Young). 'Echt, tot op de dag van vandaag is onze zang door niemand geëvenaard, maar ik doe het nu toch liever zonder Stephen en Crosby.'

Graham Nash tijdens een concert met Stephen en Crosby in Lucca, Italië. Beeld epa

Opeenstapeling van ergernissen

Voor het eerst komt geen van beider namen voor op een album van Nash. Een bewuste keuze. 'Stephen zingt niet zo goed meer, zoals jullie bij onze laatste concerten vast hebben gehoord. En Crosby, daar was ik echt even helemaal klaar mee. Een opeenstapeling van ergernissen. Broedertwisten die ik vroeger waarschijnlijk zelf wel weer zou sussen.'

Maar nu niet meer, zegt hij. Ineens was er het besef dat hij echt voor zichzelf moest kiezen, wilde hij de beperkte tijd die hem nog restte goed besteden.

'Iedereen vraagt zich op een bepaald moment in zijn leven af of hij nog wel gelukkig is. Bij mij leek alles in orde. Een mooie carrière, vrouw, kinderen en kleinkinderen. Geen zorgen en toch niet blij. Ik nam dus het rigoureuze besluit weg te gaan bij Susan, met wie ik 38 jaar getrouwd was.'

De scheiding van Susan Sennett gaf Nash onmiddellijk nieuwe creatieve impulsen. 'In een maand had ik twintig liedjes geschreven. Ik werd verliefd op een andere vrouw en alles leek opnieuw voor me te beginnen.'

Met zijn nieuwe geliefde, fotografe Amy Grantham, woont Nash sinds kort in New York. Zij maakte de zwart-witfoto's op de hoes, die wat melancholiek aandoen.

Latere leeftijd

'Ja, het oogt een beetje als de oudere man die mijmert over het verleden. Nou, zo is het natuurlijk ook. Ik mag dan wel ineens boordevol energie zitten. Ik zeg je, jongen, dat doet verliefd worden op latere leeftijd nu eenmaal met je. Maar iedereen om me heen gaat dood.'

Nash neemt even pauze. 'Vlak na elkaar overleden Lemmy Kilmister van Motörhead, David Bowie en Glenn Frey van The Eagles. Zo oud waren die niet en het jaar is pas drie maanden ver. Wie volgen er nog?'

Ook Nash heeft niet het eeuwige leven, maar wel veel plannen. Dus moet actie worden ondernomen. This Path Tonight, waarop hij nog altijd zingt met die fraaie, heldere tenor, is een mooi begin. Maar er liggen nog allerlei oude banden 'van Stephen, Crosby en mij, die het verdienen opnieuw te worden uitgebracht'. En misschien gaat hij toch nog verder met de coverplaat die het trio een paar jaar geleden begon op te nemen met producer Rick Rubin.

'Die man heeft natuurlijk prachtige dingen gedaan met Johnny Cash. Dus kwamen ook wij bij hem een keer in de studio. Nou, dat werd een ramp. Zo wilden we twee liedjes van The Beatles opnemen. Gewoon omdat die prachtig zijn, maar ook omdat wij Blackbird eigenlijk altijd net iets mooier zongen dan Paul McCartney. Vond hij zelf ook. Maar Rubin weigerde. Hij wilde Norwegian Wood en Blackbird niet op de plaat zetten. Gewoon omdat hij geen zin had in The Beatles en vond dat hij de baas was. Crosby werd zo boos dat hij wegliep om nooit meer terug te komen.'

Een ontroerend weerzien

Na het interview staat Douwe Bob, samen met zijn vader Simon Posthuma, Graham Nash op te wachten. Nash herkent Posthuma onmiddellijk en reageert aangenaam verrast. Posthuma (77), door zijn zoon (fan van Nash en vooraf op de hoogte van diens bezoek) speciaal meegenomen uit het verzorgingstehuis, begint in het Nederlands tegen hem aan te praten. Er volgt een emotionele omhelzing. Een ontroerend weerzien van twee vrienden die elkaar lang niet gezien hebben. Simon Posthuma maakte in de jaren zestig deel uit van kunstenaarscollectief The Fool, dat albumhoezen ontwierp voor onder andere The Hollies. En Graham Nash produceerde destijds twee platen waarop Simon Posthuma zong.

Darryl Hannah

Zeven liedjes waren klaar, maar de plaat, volgens Nash 'a piece of shit', is nooit afgemaakt. 'Crosby had wel een beetje gelijk. Wie denkt Rick Rubin wel dat hij is?'

Maar een andere actie van David Crosby vindt Nash onvergeeflijk: het publiekelijk beledigen van Neil Youngs nieuwe geliefde Darryl Hannah. 'Neil had ook na een jaar of 36 zijn vrouw verlaten. Crosby zei over haar in een interview heel nare dingen. Hij noemde Neils nieuwe vriendin een giftig roofdier. Daar was Neil furieus over. Ik bellen met Crosby. 'Hé, asshole, wat flik je nou. Je moet je excuses aanbieden.' Dat zou een jaar duren, maar toen was het kwaad al geschied. Crosby, Stills, Nash & Young zullen nooit meer bij elkaar komen. Neil wil niks meer met Crosby te maken hebben.'

En dat precies op een moment dat voorbereidingen voor een nieuwe wereldtournee in volle gang waren. 'Ik heb Crosby de huid volgescholden. Om wat hij Neil had geflikt, maar ook om de pakweg 20 miljoen dollar die we zo zijn misgelopen.'

Van dit soort dingen, die volgens Nash al gebeuren zolang hij Crosby kent, heeft hij dus zijn buik vol. 'Ik denk de laatste tijd weer wat meer aan vroeger, hoe we elkaar echt leerden kennen in Laurel Canyon. Hoe prachtig onze stemmen bij elkaar pasten. Als ik oude opnamen van ons drieën hoor, dan klinkt die samenzang nog altijd ongeëvenaard. Ik heb er veel voor overgehad. Altijd als we weer ruzie hadden, was ik degene die bijlegde. Daar heb ik geen zin meer in. Ik heb een nieuwe plaat en geef shows waarin ik in tweeënhalf uur mijn muzikale leven voorbij laat trekken, beginnend bij Bus Stop.'

Stephen Stills, David Crosby, Graham Nash en Neil Young in 1974. Beeld getty

38 jaar later

Dat muzikale leven heeft Nash al eens uit de doeken gedaan in zijn drie jaar geleden verschenen autobiografie Wild Tales: A Rock & Roll Life. De beschrijving hoe hij in 1968 alleen met zijn gitaar Engeland verliet om in Los Angeles bij zijn nieuwe geliefde Joni Mitchell aan te kloppen is prachtig. 'Ja, daar zaten Stephen en Crosby, en daar zongen we voor het eerst samen. Goddelijk mooi, vond ook Joni, en dat vond ze niet snel.'

De liefdesrelatie met Joni Mitchell hield niet lang stand, maar de twee bleven altijd goed bevriend. Haar beroerte vorig jaar heeft hem diep getroffen. 'Ze werd pas twee dagen later thuis gevonden, in coma. Net op tijd. Ik bel dagelijks met haar, ze kan al weer een beetje lopen en is in goede handen.'

Maar, zegt Nash, 'weer een bewijs dat alles op onze leeftijd zomaar afgelopen kan zijn. Daarom ben ik zo blij dat ik This Path Tonight heb kunnen maken. Alleen. Zonder de jongens.

'Weet je, eigenlijk herhaalt de geschiedenis zich. In 1968 verliet ik The Hollies, mijn vrouw en alles en iedereen en begon aan iets nieuws. Nu, 38 jaar later, gaat het precies zo. Ik laat alles achter en begin op mijn 74ste gewoon opnieuw.'

Graham Nash. Beeld Daniel Cohen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden