Reportage Graceland

Onvoorwaardelijke gastvrijheid op progressiefchristelijke Graceland: ‘We willen geen nieuw Flevo Festival zijn’

Met een megabijbel probeert de organisatie een wereldrecord te vestigen. Beeld Marcel van den Bergh

Geen stiekeme Pride picknicks of geheime diversiteitsontbijten meer op Graceland, het protestantse feestje dat ‘steeds breder wordt en ruimte geeft aan alle zoekers naar spiritualiteit’. Dus vind je in Vierhouten ook een Loket Levensvragen en een Kerk van Gebroken Mensen.

‘Heb je angst als je naar Albert Heijn gaat?’

‘Nee’, antwoordt Esther.

‘Waarom niet?’

‘Omdat dat vertrouwd is.’

‘En wat nog meer?’ De coach telt de antwoorden mee op haar vingers.

‘Omdat het moet’, zegt Esther. ‘Je doet het ook voor anderen. Het is noodzakelijk. En soms ook leuk.’

Juist, zegt coach Lee Anne Vermeulen op haar gele lederen jarenvijftigstoeltje in een hippie-Volkswagenbus met tentdak. ‘Al die argumenten gelden ook voor jouw toespraak in de Tweede Kamer. Hartkloppingen zijn normaal bij spreken in het openbaar, maar je angst is nergens voor nodig.’

Lee Anns Speed Coaching Caravan is een van de ludieke stands op festivalterrein Graceland in de bossen rond Vierhouten. Een van de vele ook, waarin dialoog centraal staat. Net zoals het Loket Levensvragen – een koddig roodwit gestreept tentje met ervoor een paal, zoals je die bij de groenteboer en het gemeenteloket ook ziet, waar je een nummer kunt trekken. Wie aan de beurt is, kan alle levensvragen bespreken met een van de roulerende predikanten en kerkwerkers op het festivalterrein.

Festival Bezoekers hebben de mogelijkheid om met een predikant te praten over hun levensvragen. Beeld Marcel van den Bergh

Geliefde doden

‘Ik weet niet of je na de dood je geliefden terugziet’, erkent dominee Rebecca Onderstal – gulle lach, witte boord, mouwloos bloesje met glimmende lovertjes – ‘maar ik begrijp wel heel goed jouw verlangen daarnaar.’

Op het hoogtepunt van het jaarlijks festivalseizoen is Graceland een bescheiden nieuwkomer die het hardst groeit: van in totaal 500 gasten in 2014 verveelvoudigde het muziekfeest tot afgelopen weekend ruim 1.500 bezoekers per dag. Graceland is een progressiefchristelijke festival dat het gat – deels – vult van het uitgedoofde Flevo Festival, dat zes jaar geleden wegens dalende belangstelling ophield te bestaan.

‘We willen geen nieuw Flevo Festival zijn’, zegt woordvoerster Elsa Eikema. ‘Dat was mainstream christelijk. Ons festival is nu nog vooral een protestants feestje, maar wordt steeds breder en geeft ruimte aan alle zoekers naar spiritualiteit.’

Hoofdsponsoren zijn de Protestantse Kerk Nederland (PKN) en ‘De Leven’ van de Remonstranten. Het programma wordt gevuld door bands, singersongwriters, dansers, kunstenaars en lezingen van theologen en filosofen. Tussen de podia staan talloze tentjes waar etenswaren worden verkocht. In de geluidloze ‘stiltedisco’ sturen koptelefoons wild bewegende lichamen aan, er wordt informatie geboden zoals in de Siriz-stand voor hulp bij onbedoelde zwangerschap, waarin een dartbord hangt met pijltjes naast de tekst: ‘Is het bij jou ook in één keer raak?’

Ertegenover liggen voor 15 euro Metal Bijbels te koop waarin – onder anderen – drummer Nicko McBrain van metalband Iron Maiden en bassist Dave Ellefson van Megadeth hun persoonlijke ervaringen met God hebben opgeschreven.

Festival Bezoekers hebben de mogelijkheid hun voeten te laten wassen om het idee terug te halen vanuit de bijbel zoals Jezus dat deed. Beeld Marcel van den Bergh

Pride Picknick

In de weide rond de vijver, waarlangs de naam Graceland overeenkomstig de bekende Hollywood-letters is vormgegeven, wordt zaterdagmiddag de Pride Picknick georganiseerd. Het is voor het eerst, zegt organisator Willem-Jan Stouthart, dat homo’s, lesbiënnes en andere minderheden als het gaat om geaardheid, ‘out in the open’ samen eten. ‘Dat is nogal wat hè, op een christelijk festival.’ Stouthart herinnert zich hoe hij een soortgelijk samenzijn in het verleden heimelijk organiseerde op het Flevo Festival: homo’s meldden zich per sms bij hem, kregen een berichtje terug waar en hoe laat ze Willem-Jan konden ontmoeten, waarna ze naar een geheime plek liepen om met gelijkgestemden te kunnen praten en eten.

De afgelopen drie jaar vondop Graceland ook het Diversiteits-Ontbijt op een geheime plek plaats, maar net als Pride-voorman Stouthart vond organisator Willem Dekker dat het met dat stiekeme maar eens afgelopen moest zijn. ‘Iedereen mag hier komen, en iedereen moet hier zichzelf kunnen zijn’ – Dekker raakt geëmotioneerd bij de ‘kleinerende’ herinneringen aan het stiekeme verleden en de ‘rotopmerkingen’ die sommigen christenen over de homolunch op Gracelands Facebookpagina plaatsen. Maar hij wijst ook op de ‘prachtige tegenbeweging’ – teksten van festivalbezoekers die de uitschelders niet veroordelen, maar juist uitnodigen om eens te komen mee-eten. Het raakt aan het motto van Graceland: onvoorwaardelijke gastvrijheid.

Die vrijzinnigheid gaat sommige bezoekers een tikkeltje te ver. In het gras liggen de 23-jarige vriendinnen Malissa Romkes en Sanne Buter uit Urk. ‘Ik mis aanbidding’, zegt Malissa, die zich zaterdagavond verveelt. ‘Ik wil Gods woord horen. Op het Pinksterfestival in Biddinghuizen voel je dat meteen, hier is de sfeer toch veel…. hoe zal ik het zeggen…. losser’. Ja, vult Sanne haar aan: ‘Het had wel wat christelijker gekund, met meer God.’

Het gehoor van een baby beschermd. Beeld Marcel van den Bergh

Goddelijke elektrische steek

De ‘Messiaans-Joodse’ Marcel Hiddinga (62) – ‘ik ben hier de enige jood die in Jezus gelooft’ – komt daarentegen al voor het vierde jaar achtereen en geniet van de ‘niet-stijfchristelijke’ festivalsfeer en de ontmoetingen met andersdenkenden. Hij wil graag – ‘schrijf dat alsjeblieft ook op’ – vertellen hoe hij op zijn negentiende tot inkeer kwam: ‘Ik zei: God, als je echt bestaat, laat me dat dan merken. Ik kreeg het vervolgens heel warm, voelde een steek van elektriciteit alsof je je vingers in het stopcontact steekt, en begon onbedaarlijk te huilen. Ik had zulke verhalen weleens gehoord, maar dat bestaat dus écht.’

Bij de kunstzinnige kapel Kerk van Gebroken Mensen, gebouwd van lege bierkratten, branden kaarsjes voor gelovigen die door teleurstelling geen deel meer willen uitmaken van een kerk. Naast de ‘loungelegertent’, helemaal achteraan op het gras, staat de houten, geluiddichte cocon Soulmate, waarin je kunt genieten van muziek, stilte of het schrijven van een brief aan jezelf op een ouderwetse typemachine.

Zaterdag brak de organisatie het wereldrecord ‘grootste Bijbel’ met de onthulling van een drie bij vier meter hoge stellage waarop alle bijbelteksten zijn geprojecteerd. Notaris Pieltjes uit Nunspeet was erbij om de kwalificatie ‘grootste’ voor het World Guinness Book of Records te registreren.

Voor de broers Olivier (8) en Mats (6) Langius en hun vriendje Aron Joas (6) hoeft ‘dat God-gedoe’ allemaal niet. Het allerleukst hier, zegt Olivier, is hiphopper Jay-Way en ‘keihard rondcrossen’ op de fiets tussen de pipowagens op het kampeerterrein.  

Publiek moet op de hurken bij een optreden van een muziekgroep. Beeld Marcel van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.