recensie Tool

Onvergetelijk Tool sleept Ziggo Dome mee naar afschrikwekkende toekomstvisioenen ★★★★★

Dat we dit nog mogen meemaken. Een volle Ziggo Dome staat dinsdagavond twee uur lang naar een oogverblindende show van de Amerikaanse rockband Tool te kijken: een spektakel met de slagkracht van een ontploffende atoombom aan de horizon. En niemand, nee echt: niemand is met zijn telefoon aan het klieren.

Tool dinsdagavond in een uitverkocht Ziggo Dome. Links gitarist Adam Jones, daarnaast zanger Maynard James Keenan en drummer Danny Carey. Beeld Ben Houdijk

De band wil dat niet dat mensen met hun mobieltjes aan de slag gaan – het werd voor aanvang van de show omgeroepen en er lopen veiligheidsmannen door de zaal om eventuele verticaalfilmers op de schouder te tikken – maar kennelijk begrijpt iedereen ook echt waarom de band dit niet wil. Een zeldzame liveshow van Tool moet je in een afgedwongen extase ondergaan. Wie bij volle bewustzijn kopje onder gaat in die beeldenpracht van sciencefictionwaanzin en bij progrockende gitaarriffs uit een andere dimensie, krijgt de volle laag Tool.

De geringe beschikbaarheid van Tool maakt de band haast overdreven geliefd en het concert in de Ziggo Dome, dat in een flits uitverkocht raakte, was eigenlijk al op voorhand een sensatie. Tool schopte de hippe grunge-rock in de vroege jaren negentig een eind de verkeerde kant op, richting progrock en intelligente, vaak ook wat unheimische metal. De platen Undertow (1993) en Aenima (1996) hakten erin. Net als de optredens van Tool, die altijd nogal intens waren.

Maar de stroom nieuw Tool-werk droogde op na de plaat 10.000 Days uit 2006. Tool kreeg een mythische status in de pop, en het vooruitkijken naar een steeds aangekondigd en weer uitgesteld nieuw album werd een langlopende grap in het babbelcircuit van de betere gitaarsmaken. Welnu: de nieuwe plaat komt er, op 30 augustus. En heel typerend en dwarsig: Tool treedt ineens weer op, maar nog ver voor de nieuwe plaat. Hóé Tool vervolgens optreedt in Amsterdam, dat gaat niemand die er bij was ooit nog vergeten.

Dolende zielen in apocalyptisch visioen

Het eerste dat je bij Tool bij de strot grijpt, is toch die vurige muzikaliteit van gitarist Adam Jones, bassist Justin Chancellor en drummer Danny Carey. De ritmesectie is de motor van de band en de onnavolgbare breaks en opvulpartijen van Carey worden op de hielen gezeten door die zangerige, haast esoterische stem van Maynard James Keenan. In het wijdlopige nummer Parabola nemen die lispelende Keenan en de fel solerende Adam Jones het publiek mee naar een afschrikwekkend toekomstbeeld, dat met een zelden vertoonde lichtshow door de Ziggo Dome wordt geblazen.

Punkkarikatuur en zanger Maynard James Keenan van Tool laat refreinen als rockende mokerslagen op het publiek in de Ziggo Dome neerdalen. Beeld Ben Houdijk

Tool werkt al jaren met dezelfde grafische kunstenaars en live wandelen de bekende, vreemd vervormde ondoden over de projectieschermen, als dolende zielen in een apocalyptisch visioen. Keenan is gekleed als een punkkarikatuur met geblokte broek en puntige hanenkam, en zijn beeltenis werkt vooral sterk als kil silhouet. Als verteller is hij soms vervreemdend en wat afstandelijk, maar hij kan de refreinen van liedjes als Intolerance en Stinkfist ook als rockende mokerslagen op de concerthal doen neerdalen.

Toch is Tool vanavond vooral in de uitweidende stukken boeiend. Bijvoorbeeld in het nieuwe Invincible, dat bijna tien minuten mag duren. De stem van Keenan is hypnotiserend en merkwaardig dwingend tegelijk, dankzij de korte, donkere gitaarriffjes achter zijn stem. Het nummer baadt bovendien in een oceaan van paars en groen laserlicht, en groeit daardoor ook visueel uit tot een hoogtepunt van de show. Hoe het nummer straks op die nieuwe plaat gaat klinken: we zullen het zien. Maar live was dit Invincible een onvergetelijk en onvergelijkbaar stuk kunstrock. En dat zonder noemenswaardig refrein. 

Het laatste kwartier is ook al zo indrukwekkend. Bij het nummer Forty Six & 2 zijn de riffs strak en oorverdovend, maar het geluid is perfect in balans. Alsof je naar studio-opnames van Tool staat te luisteren. De visuals zijn minstens zo wonderbaarlijk: op de schermen worden ineens duizenden balletjes naar het hart van een zevenpuntige ster gezogen, waarachter de lasers en stroboscopen weer op het netvlies in branden. Je moet er niet te lang over nadenken en alles gewoon maar door je heen laten stromen.

De ovatie in de Ziggo Dome na twee uur Tool is hartverwarmend. Een band die zo tegendraads is, en met eigenlijk weinig modieuze, uitgesponnen en technische rock zo op de emoties weet te spelen, verdient een hartstochtelijke applaussessie. 

Tool

★★★★★

Pop

Tool, 18/6, Ziggo Dome, Amsterdam

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden