'Ontwerp van Zaanse huisjeshotel plagiaat'

ZAANDAM - 'Diefstal op klaarlichte dag', noemt architect Sjoerd Soeters het internationaal gelauwerde ontwerp voor het Zaanse huisjeshotel in Zaandam. Hij beschuldigt zijn vakgenoot Wilfried van Winden van WAM Architecten van plagiaat. Van Winden vindt de beschuldiging van Soeters onzin.

Het hotel in Zaandam, 'gebouwd' van Zaanse huisjes. © Raymond Rutting / de Volkskrant

Het hotel ging in maart open en is de veertig meter hoge blikvanger van een groot stadsvernieuwingsproject in Zaanstad. Soeters is de supervisor van dat masterplan, WAM Architecten tekende het Inntel Hotel. Dat gebeurde op uitnodiging van Soeters zelf en van de hoteleigenaar. Het hotel heeft een spectaculaire gevel, gevormd door een geschakeerde stapeling van houten Zaanse huisjes. Volgens Soeters was dat zijn idee: 'Van Winden is niet de componist, maar slechts de uitvoerend muzikant.'

De ruzie tussen de twee architecten is pikant, want ze zijn belangrijke Nederlandse vertegenwoordigers van het neo-traditionalisme; het hergebruik van bestaande stijlvormen. Soeters (1947) is de gelauwerde veteraan met veel stedenbouwkundige ervaring. Van Winden (1955) is een generatie jonger en ontwierp naast het Zaanse Inntel Hotel met voormalig partner Joris Molenaar ook de Essalam moskee in Rotterdam.

Van Winden publiceerde deze maand het boek Fusion, over de menging van verschillende stijlen en vormen van ornamentiek, waarbij het Zaanse hotel als illustratie wordt afgebeeld. Soeters wordt in de credits niet genoemd, alleen Molenaar en Van Winden. Dat heeft de woede gewekt van Soeters: 'Zou Adolf Loos dan toch gelijk hebben als hij zegt dat mensen die zich inlaten met ornamentiek in hun diepste wezen primitieven en misdadigers zijn.'

Open brief
In een open brief schrijft Soeters dat hij in 2004 met de hoteleigenaar het idee van de gestapelde Zaanse huisjes heeft ontwikkeld en daar een architect bij heeft gezocht. Als supervisor mocht hij het niet zelf ontwerpen. In de briefing zou een schets zijn overlegd die door Soeters is gemaakt. Eerder had Soeters een andere architect afgewezen omdat die niet in de Zaanse huisjesstijl wilde meegaan.
Van Winden zegt dat de plagiaatbeschuldiging volledig ongegrond is. Het verbaast hem dat Soeters 'pas nu het hotel internationaal erkenning te beurt valt' met zijn claim komt. Van Winden erkent dat het idee om iets met Zaanse huisjes te doen, uit het masterplan komt. 'Maar het idee om de huisjes te stapelen en een collageachtig beeld te maken, berust geheel bij ons'. De schets die Soeters nu op tafel legt, heeft Van Winden 'nooit eerder gezien'. Hij heeft telefonisch contact met Soeters gehad. 'Maar Soeters ontplofte van woede.' Daarna lukte het niet een gesprek te beginnen. De open brief noemt Van Winden 'weinig elegant'.

Dirk Jan Postel van Kraaijvanger Urbis was de architect die eerder is gevraagd om het hotel te ontwerpen. 'Ik moest wel lachen toen ik ontwerp van Van Winden zag. Dit was wat Soeters wilde.' Postel kreeg ook de vraag iets met de Zaanse huisje te doen, maar zijn interpretatie was Soeters niet letterlijk genoeg. Hij gaf de opdracht - in goed overleg - terug. 'Soeters had zo'n geborduurde lap van een Zaans huisje liggen en riep lachend: dit is mijn grootste cultuurschat.'
Postel kan zich voorstellen dat Van Winden in de credits Soeters als mede-initiatiefnemer had vermeld. 'Dit ligt gevoelig in de architectuurwereld. Het komt vaker voor dat meerdere architecten aan een project bijdragen. Je moet daar ruimhartig mee zijn.' Maar de beschuldiging van plagiaat vindt hij onjuist. 'Die gevel is volgens mij gewoon door Van Winden getekend.' De schets zoals Soeters die nu laat zien, herinnert hij zich niet.

Tekening
Soeters zegt dat hij de tekening heeft gemaakt voor het hotel op een andere locatie in Zaandam. In details en formaat wijkt de schets af, maar het basisidee van kleine huisjes die samen een groot object vormen, zit er zeker in. 'Ik claim niet de architect te zijn van het hotel. Maar wel van het idee. Dat heeft Van Winden zich wederrechterlijk toegeëigend.'

De gemeente Zaandam en het Inntel Hotel kiezen geen partij in de ruzie. 'Wij zien dit als een zakelijk meningsverschil tussen twee zeer gewaardeerde architecten', zegt een gemeentewoordvoerder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden