Ontbrekende verrassing is behaaglijk in Irrational Man

Woody Allens gevoel voor dosering is nog altijd feilloos. Er mag best wat peper bij: het verschil tussen swingen en gezapigheid is niet altijd even duidelijk.

Emma Stone als Jill en Joaquin Phoenix als Abe in de nieuwste film van Woody Allen

Abe Lucas, filosofieprofessor met een bolle drankbuik en allround 'uitgewoonde look', vertelt tijdens een college in een fictief Amerikaans studentenstadje over Kant en diens ware morele wereld waarin voor de leugen geen ruimte is. 'Maar', vervolgt hij in eigen woorden, 'weet wel dat er een verschil bestaat tussen theoretisch filosofisch gelul en de echte wereld.'

Lucas -een kenmerkend bevlogen Joaquin Phoenix, die zelfs in een tamelijk luchtig Woody Allen-drama niet speelt maar transformeert - beschouwt zijn beroepstak als verbaal masturberen. Hij is een onvervalste Allen-misantroop: welbespraakt, maar hooguit onbedoeld charmant, terwijl drank en depressie resulteerden in impotentie. De knappe studente Jill (Emma Stone) hoopt 'm wakker te schudden, maar het beramen en uitvoeren van een ogenschijnlijk perfecte moord op een foute rechter leidt ertoe dat hij pas echt ontwaakt. Eindelijk is Lucas een 'authentiek mens', gedefinieerd door zijn daden en ver verwijderd van alle intellectuele blaat.

Verrassen

Wat volgt is keurige middenmoot à la Allen: beetje romance, beetje thriller, beetje detective, verwijzinkjes naar Misdaad en straf van Dostojevski, typisch gedoe tussen de oudere cynische man en het energieke jonge meisje, vlot aan elkaar geregen met jazzy pianodeuntjes. Nooit zo flauwkomisch of zouteloos als recente afleveringen To Rome With Love of Magic in the Moonlight, wel op of in de buurt van de automatische piloot, zonder te verrassen.

Allens grootste kunst is dat juist zo'n ontbrekend verrassingselement Irrational Man extra behaaglijk maakt. Zijn gevoel voor dosering - van humor, zelfspot, filosofietjes en verschillende genres - is op zijn 79ste nog altijd feilloos; bijkans smelt hij al zijn verhaalelementen tot een nieuw genre, zelfs al is er niets nieuws te zien. Beide hoofdrolspelers zijn een genot om te aanschouwen bovendien - ogenschijnlijk vrij in een vastomlijnd format. Er mag best wat peper bij, het verschil tussen swingen en gezapigheid is niet altijd even duidelijk, en toch is Irrational Man smakelijke feelgoodmisdaad.
Irrational Man, Drama. Regie: Woody Allen. Met: Joaquin Phoenix, Emma Stone, Parker Posey, Tom Kemp. 96 min., in 46 zalen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden