'Ons moeder zei altijd' laat te weinig ruimte over voor de gezegden zelf

Geïnspireerd door Jaap Toorenaars familiespreekwoordenboeken gingen de Belgen Jan Hautekiet en Veronique De Tier op zoek naar Vlaamse spreuken. Zij verstuurden daartoe oproepen via de Stichting Nederlandse Dialecten.

Ons moeder zei altijd. Rake wijsheden

Door Jan Hautekiet en Veronique De Tier
Non-fictie
Thomas Rap
174 pagina’s; € 12,99

Hun bundel Ons moeder zei altijd - Rake wijsheden is weliswaar geïnspireerd door Toorenaar, hun aanpak is niettemin totaal anders. Waar Toorenaar de binnengekomen uitspraken zonder commentaar opneemt, benemen Hautekiet en De Tier hun inzenders de illusie van originaliteit door de uitdrukkingen te vergelijken met een rits spreekwoordenboeken. Uiteraard blijkt dan dat de ouderen zelden unieke uitspraken deden. Vrijwel elke inzending voert terug op reeds bekende gezegden.

Het Vlaamse boek schrijft de uitspraken uit in dialect, fonetisch, voorzien van een vertaling in de standaardtaal. Het aardigst zijn de uitdrukkingen die niet al heel bekend zijn. Een oma tegen haar kleindochter: 'Kindeke, gij zoudt zelfs goed staan met een pispot op uw kop.'

'Rijk sterven is ook dood zijn', oftewel: een doodshemd heeft geen zakken. Wanneer een opdracht niet uitvoerbaar is: 'Dat is tegen ons Heer om ter verste pissen'. Oftewel: een wedstrijd ver plassen met God verlies je altijd.

Raar is dat Ons moeder zei altijd de uitdrukkingen geregeld voorziet van melig commentaar. Bijvoorbeeld: 'Hij en es onder gien oener gebroed' betekent: hij is slim, dus niet uitgebroed door een kip. Deze uitdrukking vinden de schrijvers onaardig tegenover kippen.

Voorts voorzien de Vlamingen veel woorden en hun uitspraak van specialistische taalkundige termen. Door al die duiding blijft er feitelijk te weinig ruimte over voor de gezegden zelf. En daar is het hem de lezer nu juist om te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden