AchtergrondLiteratuurfestivals Den Haag

Onmin over subsidie Haagse literatuurfestivals

Gemeenteraad Den Haag stelt vragen over de aanstelling van Ellen Walraven als nieuwe directeur van Writers Unlimited, terwijl zij eerder deel uitmaakte van een adviescommissie over cultuursubsidies.

Het rommelt in de Haagse cultuurwereld. Beeld Rob en Robin

Het rommelt in de Haagse cultuurwereld sinds bekend is geworden dat Ellen Walraven aantreedt als nieuwe directeur van literaire stichting Writers Unlimited. NRC Handelsblad onthulde namelijk dat Walraven, de voormalig artistiek directeur van Theater Rotterdam, afgelopen periode deel uitmaakte van een commissie die advies uitbrengt over de subsidieverdeling in de Haagse culturele sector. En dus ook over Writers Unlimited.

Tijdens haar sollicitatie en benoeming bij de Haagse culturele instelling, die onder meer het jaarlijkse literatuurfestival Winternachten organiseert, was Walraven lid van de commissie Kunst en Cultuur. Die bekijkt de subsidieaanvragen van culturele instellingen voor de komende vier jaar en brengt een advies uit, waarna het college en de gemeenteraad zich hierover buigen. Er staat dus nog niets vast, maar de adviezen zijn gezaghebbend. Er is meer subsidie aangevraagd dan beschikbaar is, dus zag de commissie zich genoodzaakt om ‘scherpe keuzes’ te maken. Writers Unlimited kreeg bijna de volledige aanvraag toegekend. Crossing Border, een ander groot Haags literair festival, kon op welgeteld nul euro rekenen.

Onmin over Ellen Walraven, de nieuwe directeur van Writers Unlimited.

‘Heel vreemd’, vindt Michel Behre, directeur van Crossing Border. ‘Hier is op zijn minst de schijn van belangenverstrengeling.’ Behre vertelt hoe hij afgelopen weken van de ene verbazing in de andere viel. Eerst toen Crossing Border helemaal geen subsidie kreeg. Behre was op zijn hoede, want hij had het verslag van de commissie al mogen inzien, nog zonder oordeel. ‘Wat een zure tekst, dacht ik. Ik verwachtte dat ze ons minder subsidie zouden toekennen.’ Dat de volledige subsidieaanvraag van 444 duizend euro per jaar - ongeveer evenveel als voorgaande jaren - zou sneuvelen, had hij niet verwacht. Nog groter was zijn verbazing toen Ellen Walraven amper twee weken later op Facebook aankondigde dat ze directeur werd van Writers Unlimited, dat 250 duizend van de 285 duizend euro uit de aanvraag toegekend heeft gekregen - iets meer dan voorgaande jaren. ‘Ze had moeten opstappen op het moment dat ze solliciteerde, net als haar voorganger Jan Zoet’, vindt Behre.

Zoet beheerde de portefeuille Theater in de commissie voordat Walraven die overnam. In die hoedanigheid zou hij ook adviseren over Letteren. Hij was toen nog directeur van Academie voor Theater en Dans in Amsterdam. Maar toen Zoet in oktober 2019 werd benaderd om te solliciteren naar de functie van directeur van het Zuiderstrandtheater en Amare in Den Haag, stapte hij direct uit de commissie. ‘Je moet elke vermenging van rollen, elke schijn van belangenverstrengeling voorkomen’, zegt Zoet. Hij is ervan overtuigd dat de procedure met Walraven deugdelijk is verlopen. Maar een combinatie van een rol in de adviescommissie en een functie in het Haagse culturele veld is onwenselijk. ‘Daar moet je principieel in zijn.’

De gemeente Den Haag ‘betreurt de ontstane ophef’. Het besluitvormingsproces is tegen het licht gehouden, schrijft de gemeente in een persbericht, en daarbij is gebleken dat Walraven ‘geen enkele bemoeienis of invloed heeft gehad op de advisering van de portefeuille Letteren’. Maar op 17 november heeft zij met commissievoorzitter Johannes Leertouwer nog een gesprek gevoerd met Michel Behre en twee bestuursleden van Crossing Border.

‘Er zijn inderdaad gesprekken gevoerd in november, ook met ons’, zegt bestuursvoorzitter van Writers Unlimited Farah Karimi. ‘Maar destijds was niet eens bekend dat onze vorige directeur zou weggaan, laat staan dat er een vacature was.’ Toen Walraven solliciteerde in februari dit jaar, was het uiteraard bekend dat ze in de adviescommissie zat, zegt Karimi. ‘In haar sollicitatiebrief stond dat ze meteen aan zowel de gemeente als aan de commissievoorzitter van haar plan had laten weten. Toen is in goed overleg besloten dat ze zich niet meer zou bezighouden met de beoordeling van lettereninstellingen.’

Zich volledig terugtrekken uit de commissie, zoals Jan Zoet heeft gedaan, vindt Karimi wel een heel groot offer. ‘Dat gaat erg ver voor een sollicitant die geen enkele zekerheid heeft.’ Er waren meerdere kandidaten. ‘Wij hebben als bestuur uiteraard nagedacht: wat is integer? Deze gang van zaken voldeed daar in onze ogen aan.’ Bovendien, benadrukt Karimi, had Walgraven vanuit het perspectief van Writers Unlimited gewoon de beste papieren. ‘Tijdens de sollicitatie en daarna hebben we het nooit over het advies gehad.’ Ze vindt het vervelend dat er zo veel ophef is ontstaan en stelt dat er lering getrokken kan worden uit de situatie. ‘We kunnen over strengere, heldere regels nadenken.’

Walraven kan zelf niet reageren, omdat commissieleden niet naar buiten mogen treden over de besluitvorming die aan het advies voorafging, laat Karimi weten. ‘Haar handen zijn gebonden.’ Volgende week is er een overleg met de gemeenteraad, waarin de benoeming van Walraven zeker aan bod zal komen. De gemeente onthoudt zich van verdere reactie, omdat er schriftelijke vragen zijn gesteld door de gemeenteraad, aldus een woordvoerder.

Crossing Border gaat een onzekere toekomst tegemoet.

Ondertussen gaat Crossing Border een onzekere toekomst tegemoet. Karimi noemt het ‘een aderlating voor de stad. Onze festivals zijn juist complementair.’ Michel Behre vindt eveneens dat de festivals niet te vergelijken zijn. ‘Het is alsof je het Residentie Orkest vergelijkt met Parkpop.’ De adviescommissie denkt daar anders over. Ze dringt stevig aan op samenwerking tussen de partijen. Maar ‘beide festivals lijken met de rug naar elkaar toe te staan en elkaars bestaan niet of nauwelijks te willen erkennen,’ schrijft de commissie.

De commissie vraagt zich af of het ‘te verantwoorden is om twee zo volstrekt langs elkaar heen werkende organisaties, die een vergelijkbaar programma in dezelfde tijd van het jaar bieden, structureel en substantieel te blijven ondersteunen’. Oftewel: in Den Haag is er misschien maar plek voor één literatuurfestival. Of dat in de toekomst ook zo gaat zijn, zal komende tijd blijken.

Haagse literatuurfestivals

Crossing Border (eerste editie in 1993) is een meerdaags festival in november. Er is literatuur en muziek, evenals crossovers met film en beeldende kunst. Winternachten (eerste editie in 1995) vindt jaarlijks plaats in januari en wordt georganiseerd door Writers Unlimited. Bij het programma is veel aandacht voor literatuur uit de voormalige Nederlandse koloniën. Beide festivals trekken grote namen aan uit binnen- en buitenland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden