Actie / Thriller / Misdaad

Only God Forgives

Geweldsfetisjisme en filmkunst lopen dwars door elkaar

'Vraag hem waarom hij mijn broer heeft vermoord.' De Thaise man op de grond begint te vertellen en te smeken, maar wat hij zegt, is onhoorbaar. Op de soundtrack klinkt het getwinkel van een windorgel, aangevuld met donkere synthesizerklanken, als een abstract slaapliedje bij een droom die zich als nachtmerrie ontvouwt. Het gezicht van Julian, de jongen die de man met zijn pistool onder schot heeft, blijft onbewogen. Terwijl de muziek aanzwelt, zoomt de camera langzaam op hem in.

Only God Forgives is mogelijk het meest radicale dat dit jaar in de filmtheaters is te zien. In de negende film van de van oorsprong Deense filmmaker Nicolas Winding Refn (1970), die twee jaar geleden met Drive doorbrak bij een breed publiek, komen zijn bizarste fascinaties in hun meest geconcentreerde vorm bijeen. De motivatie voor een gebeurtenis interesseert Refn vrijwel niet; het gaat hem om de emotie, het gevoel, de ervaring. Hij vertelt niet zozeer een verhaal, maar bouwt een raamwerk van gebeurtenissen en genreverwijzingen, filmcitaten en archetypen.

In de eerste plaats is het voer voor de zintuigen, de wijze waarop Goslings Julian afdaalt in de in bloedrood en helblauw verlichte neonhel van Bangkok, waar Only God Forgives zich afspeelt in donkerrode gangen, tl-verlichte karaokebars, deftige hotelkamers en smoezelige steegjes. De beelden zijn hypergestileerd, de soundtrack van Cliff Martinez (Drive, Spring Breakers) is overladen met dreigende ambientmuziek, die soms doet denken aan het werk van David Lynch' huiscomponist Angelo Badalamenti.

De stevig gemengde reacties na de wereldpremière in Cannes zijn begrijpelijk: Refn neemt duidelijk afstand van de toegankelijke, genre-overstijgende stijl van Drive - die eigenlijk alleen vanwege de zwijgzame hoofdrol van Gosling de vergelijking doorstaat - en grijpt terug op zijn eerdere, abstractere films als Fear X en Valhalla Rising, waarin stijl overheerst en de kijker de brokjes plot zelf tot een vloeiend geheel mag smeden.

In de vibrerende Thaise hoofdstad houden twee Amerikaanse broers, de bedeesde Julian en de psychopathisch-gewelddadige Billy (Tom Burke), zich bezig met kickbokstoernooien als dekmantel voor internationale drugshandel, aangestuurd door hun vuilbekkende, opgedirkte moeder Crystal (een onvergetelijke Kristin Scott Thomas). Wanneer Billy in een van zijn driftbuien een 16-jarig hoertje vermoordt, en uit wraak vervolgens zelf om zeep wordt geholpen, constateert moeder droogjes dat zoonlief de moord vast niet zomaar beging. 'I'm sure he had his reasons', zegt ze, net overgevlogen uit de VS om het lijk te identificeren - het is niet de enige scène die aanvoelt als een instantklassieker.

Daar is Refn het ook om te doen, op verkenning langs de rand tussen film en theatrale performancekunst, met lang uitgesponnen scènes waarin de aanloop naar een handeling belangrijker is dan de handeling zelf. De zwaardvechtende ex-politieman Chang, die zich als veredelde wraakengel opwerpt als Julians tegenstander, zonder onmiddellijk het ultieme kwaad te vertegenwoordigen, past perfect in zijn dik aangezette stijl.

Only God Forgives is een film over traditie, eer en gerechtigheid, over verhoudingen tussen oost en west ook, en wat er gebeurt als je die honderdtachtig graden draait. Daarnaast richt de film zich op beeldcultuur, en de rol die al dat ultrageweld daarin speelt. Door met een martelscène te refereren aan de klassieke korte film Un Chien Andalou (1929), waarin in close-up het oog van een vrouw wordt doorkliefd, lopen geweldsfetisjisme en filmkunst dwars door elkaar.

Maar bovenal voldoet Only God Forgives aan de vroege basisprincipes van film. Refns hallucinante misdaadtrip is minstens even spannend, mysterieus en opwindend als mooi en gelaagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden