Onlangs ontdekt schilderij Da Vinci blijkt verkocht voor 55 miljoen euro

Een van de meest spectaculaire én omstreden kunstvondsten van de laatste jaren, het schilderij Salvator Mundi, blijkt te zijn verkocht voor 75 miljoen dollar (55 miljoen euro) in een private verkoop van veilinghuis Sotheby's in New York, aan een onbekende verzamelaar.

Leonardo Da Vinci: Christus als Salvator Mundi, circa 1500. Beeld -

Het schilderij werd drie jaar geleden aan Leonardo Da Vinci toegeschreven. Het was te zien in de Leonardo-tentoonstelling in Londen. De experts stonden ervoor en keken ernaar, en ieder dacht er het zijne van. Als het waar is, was het een wonder. Immers: van Leonardo zijn slechts veertien schilderijen bekend. Geen van die werken kan ooit op de markt komen, ze zitten alle 'vast' in musea of koninklijke collecties.

En toen was daar dus een vijftiende: Christus als Salvator Mundi (circa 1500), in 1958 nog bij Sotheby's in Londen geveild voor 45 pond, als zwak werk van een Leonardoleerling. De National Gallery gaf feitelijk 'goedkeuring' door het ronduit als een echte Leonardo Da Vinci tentoon te stellen. Enkele experts, onder wie de gereputeerde Martin Kemp, waren overtuigd.

De prijs van het schilderij steeg naar een geschatte 120-200 miljoen dollar (85-140 miljoen euro). Naar nu blijkt, is het vorig jaar mei verkocht in New York. Sotheby's geeft geen commentaar op private sales, maar de verkoop wordt bevestigd door de New Yorkse handelaar Robert Simon, die het schilderij met een consortium van eigenaren rond 2005 voor 10.000 dollar (7.200 euro) had gekocht op een Amerikaanse veiling.

Simon deed ook het onderzoek en liet het intensief overschilderde kunstwerk restaureren. Hij laat weten gebonden te zijn aan de afspraken van het consortium: 'Ik kan niet spreken over de prijs en ik weet feitelijk niet wie de nieuwe eigenaar is', aldus Simon. 'Mijn enige commentaar kan zijn dat het schilderij niet langer op de markt is'. De verkoop werd vorige week bevestigd in The New York Times door verschillende handelaren, onder wie de Londense Anthony Crichton-Stuart. Ook werd bevestigd dat de aanvankelijke vraagprijs was 200 miljoen dollar (140 miljoen euro).

Overschilderd
Het lagere verkoopbedrag kan verschillende redenen hebben. Het schilderij was hevig overschilderd. De hand van de meester kan er dus maar ten dele in worden gezien. Verschillende kenners twijfelen daarom aan de stoutmoedige toeschrijving aan 'swerelds grootste kunstenaar. Leonardo-expert Michael Kwakkelstein laat vanuit zijn woonplaats Florence weten: 'Mijn hart ging niet sneller kloppen toen ik ervoor stond. Dat matte, flauwe, uitdrukkingsloze gezicht van Christus. Het komt natuurlijk door al dat geknoei aan het schilderij.'

Kwakkelstein vindt dat de laatste restauratie, die bijna zeven jaar duurde en waarbij alle overschilderingen werden verwijderd, verantwoord is uitgevoerd en hij noemt de argumenten van zijn collega-experts 'serieus'. Maar hij is niet overtuigd: 'Die zegende hand van Christus, het enige deel dat niet was overschilderd, is verbluffend goed. Het samenspel tussen licht en schaduw (sfumato) op deze hand waarmee volume wordt gesuggereerd is kenmerkend voor -Leonardo. Het verraadt veel kennis van de werking van licht en van anatomie. Minder geslaagd vind ik de lichtval op het haar, op de plooien, de hals en de kristallen bol, dat kon Leonardo beter. Op zijn hoogst vermoed ik dat Leonardo er met leerlingen aan heeft gewerkt.'
Robert Simon daarentegen, werd gaandeweg het onderzoek overtuigder: 'Naast de hand zijn ook de krullen, het patroon van het kostuum, de bol en de zachte, Mona Lisa-achtige lippen van uitzonderlijke schoonheid.'

Michael Kwakkelstein vindt de onbevreesdheid waarmee het werk authentiek wordt genoemd ver gaan. 'Ik zou het graag willen geloven vanwege die mooie hand, maar het is te moeilijk met zekerheid vast te stellen of het werk in zijn geheel van Leonardo is.' Ook noemt hij de private verkoop opmerkelijk: 'Een werk van dit statuur zou niet zo snel weer uit het publieke zicht moeten verdwijnen. Salvator Mundi kwam, zag, overwon, er werd 75 miljoen dollar neergeteld en is nu weer foetsie.'

Maart 2012: op een muur in Palazzo Vecchio wordt gezocht naar een verloren gewaand fresco van Da Vinci. Verf op de muur zou overeenkomen met de verf die gebruikt werd voor de Mona Lisa, het bekendste werk van Da Vinci. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.