Review

Ongeloofwaardig plot maakt Race minder controversieel

Race is door het ongeloofwaardige en erg Amerikaanse plot een stuk minder controversieel dan het wellicht had kunnen zijn. Het verhaal is de zwakke schakel, maar de lichaamstaal van de acteurs blijft staan.

Los van het Amerikaanse plot valt de grappige lichaamstaal van de acteurs en de vileine dialogen tussen de drie advocaten onderling op.Beeld Kurt van der Elst

Weinig is tegenwoordig zo beladen en licht ontvlambaar als een discussie over racisme. Onderwerpen als positieve discriminatie, white privilege en Zwarte Piet verhitten altijd de gemoederen. De Amerikaanse toneelschrijver David Mamet maakte daar al in 2009 handig gebruik van door een stuk te schrijven dat zich volledig bezighoudt met racisme. Race is een oer-Amerikaans, nogal gelikt en soms intelligent toneelstuk dat graag controversieel wil zijn met veel spierballentaal vol racistische opmerkingen over 'zwarten' en 'witten'.

Race (***), theater.
Van David Mamet door het Nationale Toneel.
Regie Eric de Vroedt.
5/11, Koninklijke Schouwburg, Den Haag.
Tournee t/m 14/1.

Bij het Nationale Toneel is Race nu te zien in een regie van Eric de Vroedt, die hiermee zijn debuut maakt bij de Haagse theatergroep. Hij regisseert het stuk als de vileine en vermakelijke advocatenshow die Mamet ermee bedoeld heeft. In een sober decor slaan vier spelers (twee wit, twee zwart) elkaar om de oren met rake oneliners en brute scheldkanonnades. De acteurs halen al hun maniertjes en kunstjes van stal om het publiek te betrekken in een gestaag ontsporende raciale kwestie. De Vroedt voegt daar nog een drietal muzikale intermezzo's aan toe. Het racismedebat als entertainment: het is een vorm die beter werkt dan de verbeten toon waarop het debat doorgaans gevoerd wordt. Bovendien kunnen Mamet en De Vroedt op deze manier hun welwillende (grotendeels witte) publiek aan het einde een onverwachte mokerslag uitdelen.

Het verhaaltje is hier evenwel de zwakke schakel. Advocaten Brown en Lawson (Werner Kolf en Mark Rietman) moeten de rijke, witte Strickland (Hein van der Heijden) verdedigen, die ervan beschuldigd wordt een zwarte vrouw te hebben verkracht. Hij zegt onschuldig te zijn, waarop Brown hem ongelijk geeft en zegt: 'U bent wit'. Dat is hier de werkelijke misdaad en aan het advocatenduo de onmogelijke taak om hem vrij te pleiten.

Een sterk begin, maar het ontspoort als blijkt dat Strickland een wel heel eendimensionaal figuur is en de jonge assistent-advocaat Susan (Romana Vrede) zich ontpopt als de voorspelbare intrigant. Al met al is Race door dit ongeloofwaardige en voor een Nederlands publiek erg Amerikaans aanvoelende plot een stuk minder controversieel dan het wellicht had kunnen zijn.

Blijft over: de grappige lichaamstaal van de acteurs, met name Mark Rietman toont zich een showman, en de vileine dialogen tussen de drie advocaten onderling, als die elkaars bewuste en onbewuste vooroordelen over ras en afkomst naar boven halen. De onderliggende boodschap - vanbinnen zijn we allemaal racist - is echter even interessant als ongevaarlijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden