Ongedwongen, zonder opsmuk

In het voorwoord bij zijn Essays waarschuwde de 16de-eeuwse schrijver Michel de Montaigne zijn lezers nadrukkelijk dat zijn schrijfsels slechts bestemd waren voor zijn vrienden en verwanten: als hij hun was ontvallen, wat weldra het geval zou zijn, konden ze er iets van zijn aard en stemmingen in terugvinden. Montaigne wilde dat men hem zag in zijn eenvoud, 'gewoon zoals ik ben, ongedwongen en zonder opsmuk: want ik portretteer mijzelf'.

Bruggetjes

Ruim vier eeuwen later steekt Pieter Steinz Montaigne naar de kroon met Lezen met ALS - Literatuur als levensbehoefte. De plek waar hij zichzelf anderhalf jaar lang portretteerde was NRC Handelsblad, de krant waarvoor hij jaren over boeken heeft geschreven. Ongedwongen en zonder opsmuk, maar ook blijmoedig en zonder valse sentimentaliteit - wat in dit emotijdperk een prestatie genoemd mag worden, zeker als je bedenkt dat Steinz binnenkort overlijdt aan de spierziekte ALS - sloeg hij bruggetjes tussen zijn ziekte en de boeken die hij herlas: De Toverberg, Metamorphosen, Het Bureau, maar ook Asterix & Obelix en de poëzie van J.C. Bloem, wiens Insomnia ( 'Denkend aan de dood kan ik niet slapen/ en niet slapend denk ik aan de dood') 's nachts met een zekere regelmaat door zijn hoofd spookte.

Gebundeld nog beter

Bijna altijd verliezen krantencolumns aan kracht zodra er een boekenkaftje omheen zit, bij de vijftig stukken van Steinz die Nieuw Amsterdam deze week gebundeld uitbrengt, is het tegenovergestelde het geval: dat ze bij elkaar staan, maakt ze alleen maar beter. Het eerste stuk, over Sokrates die zonder morren de gifbeker leegdronk, zet de toon voor het hele boek: de oude Griek is voor Steinz 'het toppunt van grace under pressure' en een voorbeeld voor alle aanstaande doden.

Zelf voelde hij toen hij vernam dat hij ALS had geen wanhoop, maar nuchterheid: 'Ik had al een mooi leven achter me: dertig jaar gelukkig samen, twee gezonde volwassen kinderen, drie carrières, tien boeken geschreven. Ik had in mijn leven al te veel geluk gehad om niet te kunnen berusten in botte pech.' Doe toch niet zo stoer, jongen, denk je dan nog; maar als je het boek uitgelezen dichtslaat, weet je dat van stoerdoenerij geen sprake is, alleen maar van consequent en verstandig redeneren, uitgevoerd door een erg leuke, bijzondere en belezen man.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden