Onderweg met debuterend schrijver Thomas Acda

Thomas Acda on tour

Er waren al theaterprogramma's en cd's, er waren films en tv-series, er was het succesvolste popduo uit de Nederlandse muziekgeschiedenis. Maar een roman was er nog niet. Nu wel. Onderweg met debuterend schrijver Thomas Acda.

Beeld Ivo van der Bent / de Volkskrant

In een achterkamer van de statige boekhandel Den Boer in Baarn (anno 1887) trekt Thomas Acda een colbert aan. 'Ik moet er natuurlijk wel uitzien als een schrijver.' Niet dat het veel uitmaakt. De boekhandel in het centrum van Baarn is vol mensen op deze dinsdagmorgen. Eerst de selfies en de handtekeningen maar, is het plan.

Voor zover herkenbaar zijn fans van Acda en De Munnik in de meerderheid. De eerste boeken die hij signeert zijn voor Romanah en Naomy. 'Dat dacht ik al', zegt Acda als hun moeder zegt dat ze Shariva heet.

Den Boer is de vierde halte op een toer langs twaalf boekhandels - een pr-dingetje van uitgeverij Lebowski om Acda's debuutroman Onderweg met Roadie aan de man te brengen. Vandaag staan Baarn, Rotterdam en Den Haag op het programma.

Om het helemaal af te maken is bedacht dat het parcours wordt afgelegd in een Land Rover, de auto waarmee Acda de roadtrip door de VS maakt die in het boek wordt beschreven. Aan de reis door Amerika gaat een boottocht van Rotterdam naar New York vooraf.

CV

1967 Op 6 maart geboren in De Rijp
1993 Afgestudeerd aan kleinkunstacademie, wint met Paul de Munnik Pisuisse-aanmoedigingsprijs
1995 Eerste theatershow Acda en De Munnik, Zwerf'on
1997 Keeper Willem in film All Stars
2004 Rol als vader in In Oranje
2008 Wint Rembrandt voor rol in Alles is liefde
2014 Einde Acda en De Munnik, stopt met Dit was het nieuws, hoofdrol in tv-serie Jeuk
2015 Afscheidstournee Acda en De Munnik, debuutroman Onderweg met Roadie, regisseert telefilm Fake

Thomas Acda is getrouwd, heeft twee kinderen en woont in Amsterdam.

Kiem

Het begon zo, in 2014. Tijdens een lunch vertelde een vriendin, regisseur Marieke Niestadt, dat ze een huis in Los Angeles had gekocht. Verhuizen was nog geen optie. Haar hond was te oud. Uit vrees dat het beest ter plekke dood gaat, bieden luchtvaartmaatschappijen geen plaats aan oude honden.

Ik breng hem wel, zei Thomas Acda.

De tweede kiem werd gelegd door Paul de Munnik, de vriend met wie hij bijna twintig jaar lang een duo vormde, het succesvolste duo zelfs uit de Nederlandse muziekgeschiedenis. Acda was op weg naar huis vanuit Duitsland en reed op de A3 toen De Munnik belde.

'We moeten snel weer eens een biertje drinken', zei De Munnik na een uur, en: 'Ik geloof dat ik denk dat ik geen nieuw programma wil maken.'

Acda dacht: dat is goed voor het boek.

Voor alle duidelijkheid: 'Tussen Paul en mij is niets veranderd. Dat is saai voor iedereen, maar dat is vriendschap.'

Beeld Ivo van der Bent / de Volkskrant

Gelijkenissen

Het einde van het duo was een klap, dat wel, maar hij zag snel de voordelen. Nooit meer in de file op de A2 op weg naar een optreden, niet meer midden in de nacht ergens pizza's uit elkaar scheuren. Of, net zo erg en net zo verleidelijk, een gehaktstaaf met mayonaise bij een tankstation.

Ik ben zanger. En acteur. En ik ben een van de weinigen die dit mag combineren, gek genoeg. Al twintig jaar de wind mee, totdat mijn collega-vriend dan wel partner zei: 'Ik vind dat we ermee op moeten houden.' (...) Sindsdien doe ik telkens alles wat ik niet wil doen. Geen idee waarom. Alsof ik geen controle meer heb, het niet meer voor het zeggen heb in mijn eigen hoofd.

Onderweg met Roadie, pagina 34.

Laten we het zo zeggen: de hoofdpersoon vertoont sterke gelijkenissen met Thomas Acda, de bekende zanger en acteur die een hond naar Los Angeles brengt en twintig jaar lang de wind mee heeft, totdat zijn collega, vriend en tevens partner de samenwerking opbreekt.

Beeld X

Hint

Schrijf over wat je weet, leerde hij van John Irving. Acda (de schrijver) kent de wereld van de hoofdpersoon, hij wist precies waarover hij schreef. 'Maar ik ben de hoofdpersoon niet.' Wat waar is en wat niet, moeten de lezers zelf maar uitvissen.

Een hint alvast: Acda is niet aan de coke, noch heeft hij het in zijn eigen hoofd niet meer voor het zeggen. Voor het verhaal was het beter, noodzakelijk zelfs, dat de hoofdpersoon na de breuk met Bob (De Munnik) in een zwart gat stortte. Instemmend (en zonder pretentieuze bijbedoeling) citeert hij Gerard Reve: 'Waar gebeurd is geen excuus.'

Typisch Acda(& De Munnik)-zinnetje: 'Het is allemaal waar en het is allemaal nooit gebeurd.'

Dit allemaal óók omdat in boekhandel Den Boer een journalist van de Baarnsche Courant het thema werkelijkheid versus fantasie heeft aangeroerd. Lichtelijk ontstemd: 'Dat vroegen ze me bij mijn liedjes ook nooit.'

Beeld Ivo van der Bent / de Volkskrant

Hard werken

Met de tv-show Dit was het nieuws is hij ook gestopt, na vele jaren. Als teamcaptain was het smerig hard werken. Elke dag vijf kranten lezen, elk nieuwsfeit opmerken, hij was het gewoon zat.

Vooral het voorlaatste seizoen was waardeloos. De andere teamcaptain, Raoul Heertje, maakte zich niet meer druk. 'Het nieuws interesseerde Raoul niet meer en het kostte hem steeds meer moeite ergens iets van te vinden. Maar ik ben een calvinist, ik bleef al die kranten lezen en al die nieuwsuitzendingen bekijken, al die onzin, al die meuk.'

Als het goed ging, hadden ze een hoop lol, dat zeker. 'Eerlijk gezegd heb ik al die jaren vooral genoten van Raoul. Zo geestig ben ik nou ook weer niet. Ik heb het zo'n beetje van Raoul geleerd.'

Hij leverde een jaarsalaris in en de aandacht van anderhalf miljoen kijkers. 'Daar kan ik zonder. Makkelijk.'

Aan de andere kant: 'Als niemand kijkt, is het ook niet leuk.' Samenvattend: 'Het ligt eraan hoe ik me voel en met wie ik ben. Als ik met mijn kinderen ben, maakt het me niets uit hoeveel mensen hebben gekeken.'

Beeld Ivo van der Bent / de Volkskrant

Overvloed

Dat was Baarn. Het colbert gaat weer uit. Op naar boekhandel Donner in Rotterdam. Michel Schoonheim rijdt, hij is commercieel directeur van de uitgeefgroep waarvan Lebowski deel uitmaakt.

Telefoon. Onderweg met Roadie is in de Top 60 van het CPNB binnengekomen op de 26ste plaats. Schoonheim zegt dat dit van groot belang is. Boekhandelaren houden de lijst nauwlettend in de gaten en baseren er hun bestellingen op. Acda reageert laconiek: 'Het zegt me niet veel, behalve dat er nog 25 plaatsen te gaan zijn.'

Hij zakt onderuit, hij is moe. Werk heeft hij in overvloed, dat is altijd al zo geweest sinds hij in 1993 afstudeerde aan de Kleinkunstacademie in Amsterdam. In de plaats van Acda en De Munnik en tv-programma Dit was het nieuws kwamen het schrijven van de roman en het regisseren van een (tele)film, misdaadkomedie Fake, die volgend jaar in maart op tv komt.

Tussendoor schreef hij een lied voor een Disneyfilm en waren er de opnamen voor twee tv-series waarin hij hoofdrollen speelt: de comedy Jeuk en de politieserie Bureau Raampoort. Vandaar die vermoeidheid.

Beeld Ivo van der Bent / de Volkskrant

Droeve doos

Hij excuseert zich, hij moet gorgelen, een manier om zijn stem te redden. Het is of dit, of een operatie aan een poliep op zijn stembanden.

Hij gorgelt, met behulp van een fles Spa blauw. In de auto wordt de vraag gesteld of hij veel ideeën heeft. Veel te veel, zegt hij. Veel te veel? 'Veel te veel voor dit leven in elk geval.' Er zitten ook domme ideeën tussen, ja. 'Ik heb nou toevallig weer de droeve doos uitgevonden.'

Hij legt uit wat de droeve doos is. De droeve doos is geïnspireerd op de blije doos, de doos met allerhande snuisterijen (denk: slabbetjes, Nivea-dingetjes) die ouders krijgen na de geboorte van een kind. De droeve doos is voor sterfgevallen.

Over de inhoud heeft hij nagedacht: een boekje met rouwteksten, gegevens van instanties, een handleiding voor de nabestaanden. 'Dit zou een mooi gebaar zijn van de overheid. Over dit soort dingen denk ik na.'

In november en december is hij vrij, dan gaat hij weer schrijven. Wat weet hij nog niet. Er komt altijd iets, of het nou een lied is, een theaterprogramma, een boek of een film. 'Maar eerst moet er ruimte komen en rust. Je moet eerst rust hebben voordat je iets kunt verzinnen.'

Het begint bijna altijd met wandelen door Amsterdam en kijken. 'Misschien komen die twee Italianen die op het Rembrandtplein knetterstoned van een fiets kletteren wel ooit terug in een lied. Als je binnenblijft, zie je het niet.'

Pompbediende

Het is veel en het houdt nooit op. Zijn vader, directeur van een gerenommeerd reclamebureau, wilde niets liever dan pompbediende worden.

'Pompbediende bij een zeer slecht lopend benzinestation in Frankrijk, zodat hij lekker in de zon een boekje kon lezen.' Dat lijkt hem ook wel wat.

Bij een tankstation op snelweg A20 tussen Gouda en Rotterdam bestelt hij een bruin broodje gezond. Die gehaktstaven aten ze destijds trouwens nooit op de heenweg, zegt Acda, 'want dan ben je nog beschaafd; op de terugweg heb je geen weerstand meer'.

In de beginjaren traden Acda en De Munnik 200, 220 keer per jaar op, later werden het 120 optredens. Als je zoveel toert als zij deden, hoef je bij de tankstations niet eens meer te betalen. 'Bij de BP en de Shell wisten ze altijd precies wanneer we weer zouden komen.'

Nee, die nachtelijke tussenstops bij tankstations, die mist hij niet. 'Dit is een leuk leven. Vrij rustig ook. Overzichtelijk.'

Beeld Ivo van der Bent / de Volkskrant

Kakken

Op de Coolsingel, in de kolossale Rotterdamse boekhandel Donner wordt Amsterdammer Thomas Acda opgewacht door een kleine menigte. 'Ik dacht even dat er nog een andere schrijver was.'

Hij gaat eerst even kakken. 'Ik heb me voorgenomen om in elke boekhandel te kakken.'

Daarna gaat het colbertje weer aan en leest hij voor uit Onderweg met Roadie. Met enig oponthoud, want zijn leesbril ligt nog in de auto.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.