Onder de duinen is het goed parkeren

De oude ansichtkaarten kunnen de prullenbak in, want de boulevard van Katwijk aan Zee is onherkenbaar veranderd. Waar de zee vroeger tot bijna op de kade spoelde, ligt de branding nu 100 meter verderop. Dat was even slikken voor het vissersdorp, maar de Katwijkers kregen er een zorgvuldig vormgegeven stuk duinlandschap voor terug, inclusief de eerste parkeergarage in een duin.

De ingang voor auto's van de parkeergarage onder de duin in Katwijk. Beeld Raymond Rutting

Wat een maand terug in Katwijk is opgeleverd, zijn waterwerken Nieuwe Stijl. Vroeger moesten dijken vooral hoog en hard zijn, waardoor het soms lijkt of het land zijn rug keert naar het water. In Katwijk is het contact met zee behouden, de kustverzwaring is licht glooiend tegen het dorp aangelegd en de zichtlijnen naar het water zijn in ere gehouden.

Onder de naam Kustwerk Katwijk is over een lengte van twee kilometer 2,5 miljoen kuub zand opgespoten. Vlak voor de oude boulevard ligt onder de duin een met steen beklede dijk, de primaire waterkering. Achter die dijk onder het duinzand zit een wereldprimeur: een parkeergarage over 500 meter lengte met plaats voor 660 auto's.

In grote kustprojecten worden steeds vaker meer belangen dan alleen de veiligheid geborgd. De watermannen werken samen met biologen en landschapsarchitecten. Ze accepteerden in Katwijk dat de landschapsarchitect in het hart van het dorp de dijk op zijn allerlaagst mogelijke punt neerlegde. Vanuit de drukste winkelstraat zie je de branding al van ver en loop je rechtstreeks de brede nieuwe strandopgang op. Eigenlijk is de opgang een verlengd dorpsplein, Strandplein gedoopt. Het waaiert weids uit naar zee om ruimte te bieden voor evenementen, met aan de voet van de duinenrij de strandpaviljoens en hun terrassen.

De veiligheid is in Katwijk niet geborgd door hoogte, maar door volume. De nieuwe strook land is zo breed gemaakt, dat een dijk van 7,5 meter boven NAP voldoende is. Vanaf de boulevard kun je over de top van de duin water zien glinsteren. Het Utrechtse bureau OKRA Landschapsarchitecten heeft het zo gemaakt dat alle nieuwe strandopgangen aansluiten op de oude straten die recht op de zee af lopen.

Kustwerk Katwijk (****)

Opdrachtgevers Hoogheemraad-schap Rijnland en gemeente Katwijk.
Uitvoering OKRA Landschapsarchi-tecten, Royal Haskoning (parkeer-garage) en Arcadis (waterkering)

De beschutte duinpannen zijn benut om nieuwe openbare ruimte voor het dorp te creëren, er kunnen kinderen spelen, er is een strandpaviljoen in de duinen en een plein met een openluchttheater. Kriskras tussen het helm lopen wandellussen, sommige belegd als boardwalk, die recreanten en dorpsbewoners verleiden ommetjes te maken.

Als je niet beter wist, zou je denken dat strand en duin er altijd zo hebben bijgelegen, maar dat is niet zo. Katwijk ligt in de delta van de Oude Rijn, die vroeger hier de zee instroomde. Het is een kuil in de kust, waardoor het vissersdorp pal tegen zee aanschuurde. Nog altijd kun je op de boulevard goed zien hoe het centrum naar het diepste punt van de kuststrook toeloopt. In de oude situatie was het maar 30 meter van je hotel naar de waterlijn. Dat had een grote charme, maar een superstorm kon die enkele duinenrij niet hebben.

Een nooduitgang met een hoedje van cortenstaal. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Familie

In het plan van de landschapsarchitecten van OKRA is gekeken naar het karakter van Katwijk, een familiebadplaats zonder grootschalige gebouwen op de boulevard. Heel anders dan het vlakbij gelegen mondaine Scheveningen en ook anders dan buurman Noordwijk, met zijn luxe congreshotels. Net als elke badplaats hebben de Katwijkers een groot parkeerprobleem op zonnige dagen. Toen de tijding kwam dat hun strand breder moest, vroeg het dorp een parkeergarage terug.

De autostalling die in de duin is gelegd, is het meest zichtbare element van het nieuwe kustwerk. Verder is in de landschapsarchitectuur de mensenhand goed verhuld. Alleen die parkeergarage piept af en toe boven de duin. De noodtrappen hebben een hoedje van roestbruin cortenstaal. De glazen lift- en trappenhuizen die naar de garage leiden, welven en glooien mee in het duinpatroon: ze zijn afgedekt met plaggen.

Het project is een subtiele symbiose van waterkeringskracht, natuurbeheer en openbare ruimte. Misschien is de zee een stuk verder weg, maar Katwijk heeft zijn zilte karakter niet verloren.

De garage van binnen Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Waterkering versterkt

Katwijk is samen met negen ander kustlocaties in het kader van een studie uit 2003 gekwalificeerd als zwakke schakel. Deze plekken zijn niet bestand tegen een superstorm, een storm die statistisch bezien eens in de vierduizend jaar voorkomt en windsnelheden kan ontwikkelen van 170 km per uur. Alle zwakke schakels zijn nu aangepakt. Katwijk is in februari officieel geopend. De Hondsbossche en Pettemer Zeewering is onlangs opgeleverd en eind van dit jaar volgt Cadzand-bad. Ook in die laatste projecten is niet gekozen voor een stenen dijk, maar voor zandsuppletie, wat de recreatiemogelijkheden verbetert. Tot 2016 wordt 48 miljoen kubieke meter zand op de kust gespoten om de zwakke schakels te versterken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden