Onbevangen, maar braaf portret van een toporkest

 

In 2013 bestond het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) 125 jaar, ter gelegenheid waarvan het orkest een grote tournee maakte langs alle continenten. Dat zal weinigen ontgaan zijn, want er togen heel wat media mee. Een documentairemaakster (Heddy Honigmann, die Om de wereld in 50 concerten maakte), journalisten, een cameraploeg voor de AVRO-serie Bloed, zweet en snaren. De pr-afdeling van het KCO vroeg ook schrijver Judith van der Wel (1984) om een jaar embedded mee te reizen. Zij publiceerde eerder gedichten en won een essaywedstrijd van Vlaams-Nederlands Huis deBuren, die dit project mede financiert.

In Stemmen - Het geheim van het Koninklijk Concertgebouworkest vervlecht Van der Wel met nette, soms zelfs mooie bruggetjes een verslag van de wereldreis met een analyse van het orkest, van de slagwerksectie, via de strijkers, hout- en koperblazers naar de dirigent. Tussendoor stelt ze de stafleden voor, en geeft zo een compleet en gedetailleerd beeld achter de schermen bij een toporkest.

Ontboezemingen

Stemmen is vooral een rijke verzameling verhalen. Het mooist zijn de ontboezemingen van de musici, bijvoorbeeld van hoornist Jaap van der Vliet, als hij vertelt hoe hij halverwege zijn carrière zijn zelfvertrouwen verloor. Er kwam Indiase filosofie aan te pas om hem zijn spelplezier terug te geven. Of dat van eerste violist Liviu Prunaru, voor wie het conservatorium een ontsnapping aan het Roemeense leger betekende, dat musici opzettelijk verminkte.

De keuze voor Van der Wel als verslaggever was de keuze voor een nog niet gearriveerde auteur, die bovendien niet veel met de wereld van de klassieke muziek te maken heeft gehad. Dat werkt enerzijds, omdat Van der Wel, die vanuit de ik-persoon vertelt, zichzelf op de achtergrond houdt. Ze is de onbevangen beschouwer, die zich niet verliest in persoonlijke mijmeringen en mooischrijverij. Ze verwondert zich over kleine dingen en heeft geen last van bewijsdrang in haar omgang met de orkestleden. Het resultaat is een laagdrempelige inleiding op het functioneren van een orkest: het verschil tussen eerste en tweede viool komt uitvoerig aan bod, evenals de rol van de dirigent.

Promotieverhaal

Maar die onbevangenheid maakt het boek ook wat braaf. Ze noteert feelgood-momenten met Zuid-Afrikaanse kindertjes, zogenaamde humor van koperblazers die eigenlijk niet grappig is (een verzuchting als 'Ik zou een moord doen voor een bord met kipsaté!' noemt ze 'harmonieorkestcultuur op zijn best'). Dat is het nadeel van embedded gaan: meer dan een keurig promotieverhaal kan het niet worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden