Onbekende Rembrandt-collectie uit Hermitage getoond

Omdat het Rembrandthuis wordt verbouwd, waren eigenlijk alle tijdelijke tentoonstellingen verbannen, maar de tachtig Rembrandt-prenten uit de nooit geëxposeerde collectie-Rovinski waren een buitenkansje dat geen museum zou willen missen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

'Tot voor kort hadden maar zes mensen van buiten de Russische Federatie dit werk gezien', zei Unesco-vertegenwoordiger Stewart Gibson donderdag bij de presentatie van de tentoonstelling. De 626 prenten die Rovinski aan de Hermitage heeft nagelaten, zaten tot vorig jaar in de albums waarin de collectioneur Dmitri Rovinski (1824-1895) ze vorige eeuw heeft geplakt. Met geld van Unesco, de culturele poot van de VN, en de Nederlandse overheid zijn alle 626 prenten in een half jaar tijd uit de plakboeken gehaald en gerestaureerd. Dat is gebeurd in het Rijksmuseum door Nederlandse en Russische restauratoren gezamenlijk.

Een maand lang zijn de prenten nu in het Rembrandthuis te zien, de meeste hangen daar twee aan twee. Zoals Jan Uytenbogaert of De goudweger. Op de ene, zeer zeldzame druk, heeft de hoofdfiguur nog slechts de aanzet van een gezicht. Zijn gelaat steekt ziekelijk bleek af tegen de wel al in detail uitgewerkte achtergrond. Op de latere versie die ernaast hangt, is het gelaat ingevuld met de etsnaald. En zo verschillen veel prenten in detail als ouderwetse zoek-de-zeven-verschillen-plaatjes in de krant.

Dmitri Rovinksi, telg van een oud adellijk geslacht, had daar wel oog voor. Hij verzamelde niet alleen wat hij mooi vond, maar kocht ook met een kunsthistorische passie verschillende 'staten' van Rembrandts prenten aan. Op Christus aan het volk getoond, schoolt op staat V nog een groepje toeschouwers samen voor het podium met stadhouder Pontius Pilatus. Zij zijn verdwenen op staat VIII. De krassen van het schraapstaal zijn nog zichtbaar, al heeft Rembrandt geprobeerd het als schaduw te camoufleren.

Rovinski bezat bij zijn dood een Rembrandtcollectie van zo'n achthonderd bladen. Dat maakt hem tot een van de vier grootste privécollectioneurs op dit gebied ooit. En het was maar een miniem deel van zijn totale prentencollectie die de honderdduizend benaderde. Rovinski was een verlicht jurist, die snel carrière maakte in de Russische ambtenarij en zo het tweede deel van zijn leven kon besteden aan verzamelen.

De prenten zijn elk met drie klodders lijm in de albums geplakt. 'Rembrandt gebruikte zelf altijd goed papier, maar Rovinksi's albumpapier is zuurhoudend', legde restaurator Peter Poldervaart van het Rijksmuseum gisteren uit. De prenten dreigden bruin te worden. Bovendien verbergt een ingeplakte prent een deel van haar collectiegeschiedenis omdat de verzamelaarsmerken op de achterzijde onzichtbaar blijven.

Er is bij de restauratie nog meer kunsthistorisch detectivewerk verricht. In de collectie bevinden zich portretten van de predikant Petrus Syvlius (Saskia's voogt). De ets is gemaakt in 1636, het jaar waarin Sylvius werd beroepen in Friesland en Amsterdam verliet. De prent zou een aandenken aan hem zijn. Na bestudering van het watermerk kan een latere druk worden gedateerd in 1653, het jaar dat Sylvius stierf, wat veronderstelt dat het ook hier om een prent als aandenken ging.

Rembrandtetsen uit de Hermitage, Rembrandthuis Amsterdam, t/m 30 november.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden