Drama

On the Road

De vrije liefde is niet langer shockerend maar stemt weemoedig.

Hij is ruwer dan de bleekneuzerige, dikbebrilde schrijvers uit Sals vriendenkring in New York. Blond, gebruind, bonkiger - een man die meer ervaart dan praat. Maar er is één ding dat deze Dean Moriarty echt onweerstaanbaar maakt: de twinkeling in zijn ogen die avontuur belooft.

Dean Moriarty is een legendarisch personage uit een legendarische roman: in Jack Kerouacs semi-autobiografische On the Road is deze ex-gevangene de motor die het verhaal voortstuwt - hij is de reden dat Sal/Kerouac durft te kiezen voor een leven 'on the road'. Dean is de sirene die hem lokt, het type man waardoor hij zich laat meesleuren tegen beter weten in, zo verslavend als drugs.

Precies zo iemand wist regisseur Walter Salles te vinden voor zijn verfilming van de cultroman. Garrett Hedlund geeft Deans charisma een gevaarlijk randje - zijn tomeloze energie is jaloersmakend, maar het kan net zo goed een eerste teken zijn van sluimerende gekte, die wordt gevoed met drugs, drank en opgefokte jazz.

Dat had Salles knap gezien in de acteur, die vooral opdook in fantasy-blockbusters als Tron: Legacy, Troy en Eragon. En eigenlijk is de casting van al die legendarische figuren die On the Road bevolken steeds verrassend en treffend tegelijk, met ruimte voor jong talent (Sam Riley, Kristen Stewart) en gevestigde namen (Viggo Mortensen, Kirsten Dunst).

Zelfverzekerde keuzen zijn het wel. En het kan ook niet anders: On the Road is allang geen gewoon boek meer, maar de stem van de beatgeneratie, de stuurloze jongeren uit het Amerika van de jaren vijftig. Wie zich niet laat meevoeren door scenarist José Rivera en Walter Salles - eerder samen verantwoordelijk voor de verfilming van het iconische The Motorcycle Diaries- en strak vasthoudt aan de letter van het boek, kan het best moeilijk krijgen, ook bijvoorbeeld met de versimpeling van Keroaucs teksten in de voice-overs.

Maar daar staat tegenover dat de film fijn speelt met de vage grens tussen fantasie en autobiografie - net als Keroauc in zijn boek deed - en Salles op de beste momenten die manische energie van het boek visueel weet te vangen. On the Road leest als een stream of consciousness, die voortgestuwd wordt door een innerlijke logica. De film is een aaneenschakeling van snelle autoritten en vertraagde benzadrinetrips, duizelingwekkende danspartijen en rustige dialogen. Roadmovie-expert Salles imponeert weer met zijn prachtige landschappen en decors. Dag en nacht, sneeuw en hitte, stoffige provinciestadjes en New York, dagen, maanden, jaren verglijden in elkaar, dan weer voortgestuwd door jazz van de soundtrack, dan weer verstild.

Jaren moesten de fans wachten op een verfilming van de cultroman en eigenlijk geeft die verstreken tijd On the Road een mooie extra dimensie. In het tijdperk van aids, longkanker en ontlezing is de vrije liefde omringd door volle asbakken en rondslingerende romans van Proust en Woolf niet langer shockerend, maar stemt weemoedig. Ach, die tijd dat het enige gevaar van liften nog was dat er niet genoeg auto's waren en benzinediefstal een kwajongensstreek was.

Het versterkt het tragische in Kerouacs verhaal: de bitterzoete ondertoon over verloren vriendschappen, dromen en vergeefse zoektocht naar zingeving en geluk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden