ReportageHold On

Omdat een danserslichaam móét bewegen, creëerde Het Nationale Ballet een onlinechoreografie

Anna Ol (links) en Constantine Allen (rechts) dansen beiden in hun eigen woonkamer een dans met de muur. In de video communiceren ze met elkaar door de muur.Beeld Nationale Opera & Ballet

Via Zoom werkten 25 dansers, verspreid over drie continenten, samen aan de dansfilm Hold On.

Een danserslichaam is niet gemaakt voor thuisisolement. Het móét bewegen, heeft meters nodig, een studio, barre, podium en vooral: collega-dansers. Voor de topsporters onder de podiumkunstenaars vormt het uitvallen van trainingen, repetities en voorstellingen een grote aanslag op conditie en techniek. Niet dat ze stilzitten. Online verschijnen legio thuisopnamen van dansers die aanrecht, tafel of lambrisering gebruiken als barre en hun uitgedraaide heupen en lenige benen in zesuurstand tegen deurposten planten.

Groepen doen er alles aan om het ‘werkkapitaal’ van dansers op peil te houden. Ze bieden dagelijks gestreamde balletlessen aan, fitnesstrainingen, mensendieckoefeningen voor houding en spiergebruik en pilatesopdrachten voor balans, ademhaling, controle en concentratie.

Grotere gezelschappen hebben balletzeil en op maat gemaakte barres bij dansers bezorgd, voor tussen klerenkast en leunstoel. Kleinere gezelschappen spelen het soms klaar een studio een paar uur te gunnen aan één danser.

Spitzen op een zeil .Beeld Nationale Opera & Ballet

Niemand beschikt thuis over de benodigde zwevende vloer, voor het opvangen van klappen op gewrichten. En balkons en stadstuintjes lenen zich nog wel voor battements (snelle zijwaartse bewegingen van benen) maar niet bepaald voor weidse zweefsprongen (grand jetés). Om van het gemis aan danspartners voor het noodzakelijke lift- en tilwerk nog maar te zwijgen. En dan zitten ze vaak ook nog ver weg van familie – de Nederlandse danswereld kent vele nationaliteiten.

Als creatief tegengif voor het gefnuikte dansseizoen komen dansers ook zelf met initiatieven. Milena Sidorova (33), grand sujet van Het Nationale Ballet en acht weken geleden bevallen van een zoon, creëerde thuis een onlinechoreografie, die ze via Zoom instudeerde met liefst 25 Nationale Ballet-dansers, verspreid over drie continenten. Videomaster en voormalig eerste solist Altin Kaftira (47) coachte de dansers in cameratechniek en bracht 209 iPhone-opnamen terug tot een ruim vier minuten durende dansfilm, getiteld Hold On, naar de gebruikte muziek van Di-rect. Met intro, groepscrescendo en grande finale.

Zo dankt Sidorova dus haar eerste grote groepschoreografie voor Het Nationale Ballet aan de ‘intelligente lockdown’. Sinds 2005 danst de in Kiev geboren ballerina bij het Amsterdamse balletgezelschap, sinds 2013 als grand sujet (de rang voorafgaand aan tweede solist). Niet dat Sidorova nu debuteert als choreograaf. Dat deed ze al op haar 13de, met The Spider (2000), een solo met spinnenmotoriek. Die ging viral, is inmiddels 13 miljoen keer bekeken en wordt wereldwijd geïmiteerd. Voor de Junior Company van Het Nationale Ballet maakte ze Withdrawn (2017) voor twaalf dansers, een geestig commentaar op schermstaren. Volgend seizoen staat weer een Junior Company-ballet op het programma. In thuisisolement bedacht ze voor collega’s de eerste onlinechoreografie.

Yuanyuan Zhang in haar woonkamer met spitzen aan.Beeld Nationale Opera & Ballet

Hold On is opgenomen in 25 huizen van balletdansers, in Nederland, België, Duitsland, Italië, Japan en de VS. Sidorova appte de dansers haar instructiefilmpjes (met op de achtergrond haar prijzenkast) en stuurde het instuderen bij via Zoom (‘Nu moet je meer naar de vloer. Zo kun je je bewegingen langer laten lijken.’) Filmmaker Altin Kaftira gaf hun tips over lichtinval, camerastandpunt en close-ups (‘Als je springt, schiet je uit het kader.’). Normaal bedient hij zelf de camera, nu gaf hij die uit handen: ‘Ik vroeg horizontale opnamen, maar kreeg vaak verticale beelden. Iedereen is dat gewend door gebruik van sociale media. Ik heb het vaak zo gelaten: dit is nu hun podium. Hold On gaat niet om perfectie, maar om de emoties achter de quarantaine. Het weerspiegelt de realiteit van nu.’

Sidorova: ‘Ik wil in dans laten zien hoe levens ontwricht raken en geliefden elkaar niet kunnen ontmoeten. Muren spelen een centrale rol. Dansers proberen dwars door wanden heen hun energie door te geven. Hold On gaat ook over nieuwe manieren van verbinding zoeken.’ Ze benadrukt dat het geen compilatie is maar een choreografie; beperkingen heeft ze als inspiratiebron gebruikt. Sidorova: ‘Sprongen kunnen niet. Maar beeldkaders als ramen, deurposten en balkons krijgen extra betekenis.’

Hold On door Het Nationale Ballet, vanaf nu tijdelijk online.

Switch Streams

Bij het Nederlands Dans Theater (NDT) in Den Haag bedachten drie dansers een streamingsversie van Switch, de jaarlijkse benefietavond waarin NDT-dansers zelf werk creëren. Het goede doel werd even geparkeerd, maar gecreëerd werd er: huisgemaakte dans tussen vingerplanten, matrassen, koelkasten en fotolijsten. Paxton Ricketts (26) werkte het concept uit, Sebastian Kristensen Haynes (25) coördineerde de schermwisselingen en Roger Van der Poel (36) wierp zich op als breedlachende presentator. Samen doken ze in de complexe techniek achter een avond livestreamen, zonder vertraging, vanuit twaalf huiskamers, vier landen en twee continenten.

Tijdens Switch Streams vertolken elf dansers eigen creaties in huis- of slaapkamer. Het resultaat is verrassend speels en creatief. Boston Gallacher (23) maakt van Private Dancer een hallucinerende clubdans, door op lijf en muur een film te beamen, beelden te vervormen via glazen kommen en met zwarte neplenzen en dito nagellak een thuistrip te suggereren. 

Toon Lobach (22) deelt zijn appartement met ex-collega Ève-Marie Dalcourt (22); zij kunnen partneren. Samen vertolken ze olijke dandy-slapstick door zich quasinonchalant en springverend te verstoppen achter boeken, matrassen en hoeslakens. 

Het stel Surimu Fukushi (26) en Nicole Ishimaru (20) gebruikt deuren en lambrisering in hun krappe halletje voor een wonderlijk klimspel van verdwijnen en verschijnen. Ze hebben zelfs aan lichtinval en schaduwspel gedacht. Zodra de dansers met verward kapsel na hun optreden hijgend voor hun iPhone neervallen, vraagt Van der Poel ze naar inspiratiebronnen: ‘Hey guys, pretty awesome!’ Later licht hij toe: ‘Natuurlijk is dit géén NDT-show op groot podium. Maar wat bijzonder is: de hele wereld kan meekijken!’

Switch Streams door dansers van NDT1 en NDT2 wordt op 22/4 nogmaals 24 uur beschikbaar gemaakt via de website van NDT.

Mikaela Kelly (links) Boston Gallacher in Switch Streams.Beeld Nederlands Dans Theater

Zelf thuis dansen

Thuis een professionele choreografie instuderen? Dat kan! Zelfs op een stoel. Met instructievideo’s van topchoreografen, zoals Anne Teresa de Keersmaeker, William Forsythe of de 100% Selfmade Tutorials van breakdanser Dane Badal (van Maas theater en dans en So You Think You Can Dance). Test hoe moeilijk (of makkelijk) de beroemde stoelendans is uit Rosas danst Rosas. Schroef het tempo op tijdens een beginnersles breakdance of leer van Forsythe hoe we afstand kunnen houden met ons lichaam. Voor de gevorderden is er bodypercussie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden