De week in boekenAmerican Dirt

Om een hype te worden kan een boek beter niet te vroeg worden gelezen

American Dirt zou hét boek van 2020 moeten worden. De pr sloeg aan, tot mensen het boek begonnen te lezen.

De omslag van American Dirt van Jeanine Cummins.Beeld AP

Dit is het verhaal van American Dirt, een roman die in de VS op vrijwel alle lijstjes prijkt met ‘boeken waarvan we in 2020 het meest verwachten’ (The New York Times, The Guardian, Forbes). Maar die nu, vier weken in het nieuwe jaar, al het meest bespotte en bespuugde boek van 2020 is.

Wat ging er mis?

American Dirt is een roman van Jeanine Cummins, een in Amerika opgegroeide – ja, dit is hier belangrijk – witte schrijver met een Puerto-Ricaanse oma. Haar drie eerdere boeken maakten niet veel stof los, maar American Dirt werd getipt als ‘doorbraakhit’. Het manuscript, over een moeder en zoon die voor een drugskartelbaas uit Mexico naar Amerika moeten vluchten en zich daarom ‘als migranten vermommen’, werd begin vorig jaar door Flatiron Books aangekocht voor een bedrag met maar liefst zes nullen.

En toen kon de pr-machine gaan draaien: Flatiron benaderde bestsellerauteurs als Stephen King en Sandra Cisneros, die de roman roemden als de ‘moderne Grapes of Wrath’. Ook vakbladen prezen het boek aan, en zo belandde American Dirt op Hoge Verwachtingen-lijstjes.

Vorige week dinsdag kwam de roman uit in een fikse eerste druk van een half miljoen exemplaren – de Nederlandse vertaling verschijnt op 11 februari bij uitgeverij Mozaïek. Oprah Winfrey kondigde direct aan American Dirt te kiezen voor haar boekenclub, altijd fijn voor de verkoopcijfers. Actrices van Mexicaanse origine als Salma Hayek en Yalitza Apiricio lieten zich fotograferen met de roman.

En toen, ja tóén gebeurde er iets dat je kunt samenvatten als: mensen begonnen het boek daadwerkelijk te lezen.

De Mexicaans-Amerikaanse schrijver en dichter Myriam Gurba bijvoorbeeld. In een vernietigende en veelgedeelde recensie beschrijft ze hoe de roman bol staat van clichés over Mexico als een wetteloos en gewelddadig land (‘een trumpiaanse fantasie verpakt als progressieve literatuur’), en ridiculiseert ze het Google Translate-Spaans waarmee Cummins de roman heeft doorspekt.

Veel Mexicanen en Mexicaans-Amerikanen verwijten de niet-Mexicaanse schrijver traumaporno, cultural appropriation en racisme.

Ook de gezaghebbende The New York Times-recensent Parul Seghal sabelt het boek neer. Ze wil niet oordelen over Cummins intenties, alleen over het resultaat en dat is ronduit shabby, schrijft ze. ‘Dit merkwaardige boek ploetert en mislukt.’

Actrices Hayek en Apiricio trokken hun steun snel in (‘Sorry, had boek nog niet gelezen’). Oprah blijft (met anderen) achter haar keuze staan. American Dirt staat al op nummer 10 van Amazons bestverkochte boeken.

Cummins hoopt nog altijd met haar verhaal ‘de gezichtsloze bruine massa’ (haar woorden) aan de Mexicaanse grens een gezicht te geven.

Maar dit verhaal van American Dirt blijft vooral hangen: hoe de Amerikaanse uitgeefwereld met verschrikkelijk veel geld bepaalt welke roman een hit wordt en welke niet. Dat ze toondoof is voor culturele diversiteit.

En dat een boek, om een hype te worden, maar beter niet te vroeg kan worden gelezen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden