Boekrecensie Bernhard Schlink

Olga is mooie, meerstemmige roman over hoogst ongelijk liefdespaar (vier sterren)

Olga

Bernhard Schlink; Uit het Duits vertaald door Marcel Misset. Cossee; 302 pagina’s; € 22,99.

De Duitse schrijver Bernhard Schlink verwierf na 1995 wereldfaam met zijn roman Der Vorleser. Daarin ontdekt een jurist dat de oudere tramconductrice met wie hij als scholier een relatie heeft gehad bewaakster is geweest in Auschwitz. In Olga, zijn jongste roman, beïnvloedt de rampzalige Duitse geschiedenis in de eerste helft van de twintigste eeuw het leven van de beide hoofdpersonen Olga en Herbert, die tegen het einde van de negentiende eeuw werden geboren, toen Duitsland nog een keizerrijk was. Olga sterft na twee wereldoorlogen in 1973 in West-Duitsland. Herbert heeft een Noordpoolexpeditie kort voor de Eerste Wereldoorlog niet overleefd.

Olga is een mooie, meerstemmige roman over een hoogst ongelijk liefdespaar. In het eerste deel is Schlink de verteller. Olga is een geëngageerde lerares. Herbert is de zoon van een rijke grootgrondbezitter. Ze raken verliefd op elkaar, maar van trouwen kan vanwege het klassenverschil geen sprake zijn. Hun liefde trotseert alle weerstand, maar hun samenzijn is nooit van lange duur. Herbert trekt in 1904 met zijn garderegiment naar Duits Zuidwest-Afrika om daar deel te nemen aan de bloedige onderdrukking van het Herero-volk. Ook daarna zal hij steeds de wijde wereld intrekken.

In het tweede deel maakt Schlink gebruik van een ik-verteller. Olga, kort voor de Tweede Wereldoorlog doof geworden en door de nazi’s ontslagen als lerares, verdient in West-Duitsland de kost als naaister bij een domineesgezin. Er ontstaat een hechte band met de zoon des huizes, Ferdinand, die nu het verhaal van Olga verder vertelt. In het derde deel is Olga zelf aan het woord, en wel in liefdevolle brieven die ze in 1913 en ook nog daarna aan Herbert heeft geschreven.  

Verschillend zijn ook de stemmen van Olga en Herbert. Olga is een nuchtere, pretentieloze vrouw die niets moet hebben van de Duitse grootheidswaan. Herbert daarentegen koestert ‘koloniale dromen’ en wil voor Duitsland de Noordpool bezetten. In de catastrofale twintigste eeuw werden gematigde geluiden als die van Olga jarenlang overstemd door het Deutschland, Deutschland über alles. Olga heeft zich daar nooit bij neergelegd en verrichtte op hoge leeftijd een even opmerkelijke als noodlottige daad.

Hoe kon het dat hun verschillende opvattingen en levenswijzen geen afbreuk deden aan hun relatie? Daarop had Olga een eenvoudig antwoord: ‘Het komt niet door hun karakters dat twee mensen bij elkaar passen; dat komt door de liefde.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.