Oktoberfeest van 1931 als een vette volkse vertoning

Aan weerszijden van het kleine toneel hangt een zwijnenkop, zo eentje van de bijna lachende soort die neerkijkt op de clientèle van een knusse Bierstube....

Het is 1932. Crisis. Het bier is duur, de kippetjes alleen voor de notabelen, het vertier kan een gevoel van verslagenheid nauwelijks verdrijven. Het broeit onder de burgers, minder mooie trekjes komen steeds vaker aan het licht. Dat is de wereld zoals de Hongaars-Duitse schrijver Ödön von Horváth die schetste rond 1931. Dat is degene die de Schiedamse theatergroep Els inc. nu met verve omarmt, onder meer omdat ze vele parallellen ziet met deze tijd.

Kasimir en Karoline, het verhaal van twee welwillende geliefden met weinig toekomstperspectief die elkaar in een kermisnacht voor altijd verliezen, biedt geweldige mogelijkheden voor een lekkere vette volkse vertoning en is in dat opzicht bij Els inc. in goede handen; onder regie van Arie de Mol en bijgestaan door een heel aantal Schiedamse amateurspelers haalt de groep eruit wat erin zit.

Zoals vaak in hun producties speelt muziek ook hier weer een belangrijke rol: een sentimenteel liefdesliedje, fraaie, soms licht-onheilspellende achtergrondmuziek en deinende bierdeunen wisselen elkaar mooi af wanneer tijdens die dolle nacht alle remmen losgaan en velen zich van hun slechtste kant laten zien.

Letterlijk: het verval zit al in ieders uiterlijk vervat. Karoline's ooghoeken hangen diep af, Kasimir heeft een vreemd scheve neus en, net als alle anderen, vertrekken ze onwillekeurig hun bekken bij het praten. Zitten ze eerst nog blij samen op een alp, hun beider leven verandert drastisch als Kasimir wordt ontslagen. Hij is somber, zij zint op het verzetten van de zinnen tijdens het Oktoberfeest - ze krijgen ruzie. Intussen ontmoeten ze de deftigdoende fabrieksdirecteur en zijn vrind de rechter, de dulle coupeur Schürzinger, het droeve meisje Erna en haar criminele vriend Merkl Franz, wiens kop niet onderdoet voor de zwijnen aan weerszijden van dat kleine toneel.

Het betreft hier een theater-in-een-theater, een podium dat plaats biedt aan de meest wonderlijke kermisattracties maar dat ook wordt gebruikt door de twee vertelsters die het publiek door het stuk heen loodsen. Net als de rest van de personages bedienen ze zich van een soms wat onhandig-stokkende taal die gepaard met de hulpeloze clichés die Von Horváth hun in de mond legt een soms zonderling geheel opleveren.

Vaak totaal over de top en hartveroverend ontrolt zich aldus het relaas van voormalig chauffeur Kasimir (Martijn van der Veen) en zijn verloren bruid, kantoorbediende Karoline (Yonina Spijker) wier liefde en zelfrespect stranden op een zich verhardende maatschappij. In '32 werd het als zeer maatschappijkritisch ontvangen. Parallellen met het hier en nu? Kan. Maar het mag tegenwoordig ook gewoon een staaltje goedgemaakt, lekker volks toneel zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden