Ogenschijnlijk luchtig proza

De Joodse pianist en schrijver Ida Simons (1911-1960) werd vorig jaar herontdekt, dankzij de heruitgave van haar debuutroman Een dwaze maagd. Het succes is terecht: Simons, die na terugkeer uit een concentratiekamp haar muzikale carrière verruilde voor de literatuur, was een bijzonder stilist, die ironie en een achteloos soort humor inzette tegen innerlijke duisternis.

Helaas overleed zij onverwacht voor ze een oeuvre kon opbouwen. Bij haar dood liet ze een half voltooide tweede roman achter, Als water in de woestijn. Deze is samen met wat andere verhalen bijeengeschraapt in een bundel onder dezelfde titel, en verschijnt nu eveneens opnieuw.

Griezelige overeenkomst

Als water in de woestijn (de roman) weerspiegelt op griezelige wijze Simons' eigen naderende einde. Uit haar aantekeningen blijkt dat het boek een mozaïek moest worden van brieven, korte verhalen en een (opzettelijk) fragment van een roman; de nagelaten teksten van de fictieve Liza Miller, een modeontwerpster met schrijftalent die te vroeg stierf om het te kunnen voltooien. Het manuscript wordt bezorgd door Liza's huisvriend Daniel Raiding, en zou volgens hem een goed beeld geven van haar 'moeilijk, gecompliceerd wezen'.

Die typering is haast een understatement. Liza duikt steeds weg, in een literair spel vol raamvertellingen, fabels en anekdotes. Simons portretteert in ogenschijnlijk luchtig proza een geharnaste vrouw die door oorlogsleed getekend is, maar goedheid niet kan verdragen. 'Trouw in de liefde [is] een deugd waar ik weinig mee op heb, omdat die meestal niets anders is dan egoïsme op zijn zondags.'

Halve roman

Het is merkwaardig en onbevredigend om maar een halve roman te kunnen lezen wanneer die zo sterk en raadselachtig begint, ook al was het nooit Simons' opzet een samenhangend relaas te schrijven over dit alter ego. Toch wordt de lezer uiteindelijk beloond.

De verhalen in de rest van deze bundel vertonen thematische samenhang met de roman. In het laatste, Puck, komt zelfs het woestijnmotief uit de titel terug. Steeds heeft een personage een bijzondere relatie met iemand die door de omgeving op morele gronden verworpen is. Goedheid zegt iemand die toch al gebroken is niets, bij Simons. In de woestijn smaakt zelfs het goorste water goddelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden