Interview

Ode aan fantasie voor volwassenen

De kleine prins verfilmen zou de delicate poëzie van het sprookje verbreken, dacht regisseur Mark Osborne. Dus bracht hij een hommage aan de magie van het lezen ervan.

Scene uit de animatiefilm De kleine prins, over een vliegenier die in de Sahara de status van de mensheid doorneemt met een kleine, buitenaardse prins.

Maar liefst 571 miljoen euro leverde de vorige film van Mark Osborne, het knuffelbare animatiespek-takel Kung Fu Panda uit 2008, wereldwijd bij elkaar op. Op een dakterras van een hotel in Cannes, daags na de wereldpremière van zijn ambitieuze animatieverfilming van Le petit prince, denkt de Amerikaanse regisseur terug aan het moment waarop de animatiewereld aan zijn voeten leek te liggen. 'Ik geloofde echt even dat ik de filmwereld kon veranderen', zegt Osborne (44). 'Een stop-motionfilm (beeld voor beeld opgenomen film, waardoor het lijkt alsof figuren bewegen, red.) op enorme schaal. Of een grote R-rated animatiefilm (alleen toegankelijk onder begeleiding van een volwassene, red.) - ik zag onbegrensde mogelijkheden. Ik droomde zelfs van mijn eigen studio!'

De praktijk bleek minder florissant. Sausage Party, de animatiefilm voor volwassenen waaraan hij met onder anderen Seth Rogen een tijdje werkte, kwam lange tijd niet van de grond. En voor de stop-motionfilm op de door hem beoogde schaal (productiekosten rond de 45 miljoen euro) kreeg hij het budget niet bij elkaar. Het bleek 'nagenoeg onmogelijk' om onafhankelijk van een studio animatiefilms van die omvang te maken, ontdekte de regisseur. 'Niemand in Amerika heeft ooit verdiend aan het maken van grote animatie voor volwassenen. Niemand durft het risico aan. Er is eerst een succesvolle voorganger nodig, een film die de vraag naar dit type animatie bevestigt.'

Drie sterren

De regisseur wil laten zien welk effect De Kleine Prins kan hebben. Maar dat verhaal steekt bleekjes af tegen het origineel, schrijft Floortje Smit in haar recensie. Echt goed is de stop-motion-animatie waarin de prins figureert. Jammer dat Osborne dacht dat dat niet genoeg was.

Klein wonder

Dat zijn The Little Prince überhaupt van de grond kwam - een film waarvoor hij tamelijk gewaagd computeranimatie combineert met klassieke stop-motion - beschouwt hij als 'een klein wonder'. Gesteund door kleine investeerders en zonder overkoepelende studio vol 'machtige mannen met eigen agenda's', werkte hij de afgelopen vijf jaar in relatieve vrijheid aan zijn versie van het wereldberoemde geïllustreerde sprookje uit 1943 van schrijver, tekenaar en piloot Antoine de Saint-Exupéry.

Vanaf het begin stond vast: dat poëtische verhaal, over een vliegenier die in de Sahara de status van de mensheid doorneemt met een kleine, buitenaardse prins, zou hij niet een op een gaan verfilmen. 'Dat was in eerste instantie wel de vraag van de producenten: ken je het boek en wil je er een grote film van maken? Absoluut niet, zei ik. Het boek is te klein, te delicaat en te eenvoudig om op te rekken tot een film van 90 minuten, de vertelstructuur laat zich ook niet goed vertalen naar film.'

Osborne vertelt zodoende een verhaal over de magie van het lezen, waarin een meisje dat door haar moeder in een strak keurslijf wordt gedrukt het boek ontdekt bij haar buurman, en leert haar hart te volgen. 'Het boek bestaat uit veel meer dan letters en tekeningen op een pagina', zegt Osborne. 'Miljoenen mensen hechten er zo veel betekenis aan, omdat iedereen er zijn eigen gedachten in kwijt kan. Dat zijn zoveel interpretaties dat je ze onmogelijk allemaal kunt verfilmen. De enige manier om een hommage te creëren, dacht ik, is een film maken over de magie van het boek. Mijn verhaal gaat ook over wat het boek is geworden, hoe je er met anderen over praat, hoe het je beïnvloedt, je leven vormgeeft of zelfs verandert.'

280 talen

Le petit prince verscheen voor het eerst in 1943 en geldt, op de Bijbel als onbetwiste koploper na, als een van de meest vertaalde boeken ter wereld. De website van de erven van Antoine de Saint-Exupéry, die de verfilming van Osborne volledig omarmen, spreekt van 280 vertalingen, inclusief braille, en 150 miljoen verkochte exemplaren. De schrijver/piloot, die zijn verhaal persoonlijk illustreerde, verwerkte zijn eigen ervaringen als piloot in Le petit prince - in zijn memoires vertelt hij hoe zijn vliegtuig ooit crashte in de Sahara.

Expressiever

De regisseur put daarbij uit eigen ervaring. 'Op mijn 20ste studeerde ik ver van huis animatie en raakten mijn vrouw en ik in een langeafstandsrelatie. Ze gaf mij het boek cadeau, drukte mij op het hart dat we altijd bij elkaar zouden blijven, en citeerde De Saint-Exupéry: 'Het wezenlijke is onzichtbaar, alleen met je hart kun je goed zien.' Dat is mij altijd bijgebleven. Het boek staat voor de belangrijkste relatie in mijn leven.'

Op dat moment verkeerde Osborne als tekenaar en animator bovendien in een kortstondige creatieve crisis. 'Ik wilde nog altijd niets liever doen dan films maken, maar wist niet meer precies wat bij mij paste. Ergens in mijn late tienerjaren werd ik te zelfbewust en kwamen de stemmetjes in mijn hoofd: dit klopt niet, dat is niet mooi. Door het boek kwam ik weer in contact met de kunstenaar die ik als kind was: veel vrijer en expressiever, totaal niet bezig met wat volwassenen dachten over mijn werk.'

Het verbaast hem daarom dat Le petit prince door zovelen als kinderboek wordt beschouwd. 'Antoine de Saint-Exupéry droeg het boek op aan zijn beste vriend Léon Werth. Letterlijk schrijft hij: ik draag dit boek op aan het kind dat hij ooit was. Iedere volwassene was ooit kind, tenslotte, maar er zijn weinig volwassenen die daar geregeld aan terugdenken. Dat lijkt mij een sterke aanwijzing dat het boek in de eerste plaats voor volwassenen is bedoeld; om ze te helpen herinneren aan hun kindertijd, of om ze weer even kind te laten zijn.'

Stop-motion

Zelf vond Osborne zijn stem als animator door direct terug te grijpen op jeugdherinneringen. Zijn combinatie van 2D- en 3D-animatie mag een handelsmerk worden genoemd; in Kung Fu Panda beperkte die aanpak zich tot de openingsscène, waarin hij met een 2D-sequentie duidelijk maakt dat de film begint als een droom. Voor The Little Prince gebruikt hij computeranimatie om de volwassen realiteit van de film vorm te geven, terwijl de tweedimensionale stop-motiontechniek dient ter verbeelding van de fantasiewereld.

Osborne: 'Op een bepaald intellectueel niveau kun je zeggen: de volwassen wereld is computergeanimeerd, alles oogt stijf, koud. Maar dan de fantasiewereld! Gemaakt met de hand, door échte kunstenaars! Maar dat is een analyse voor achteraf. Voor mij staat stop-motion voor de kindertijd. Als kind was ik bijvoorbeeld volledig in de ban van de kerstspecials van Rankin/Bass. Nog steeds haalt stop-motion die herinnering naar boven. Als je naar stop-motion kijkt, zelfs als je niet precies weet hoe het wordt gemaakt, wéét je dat je naar kleine poppetjes kijkt. Je zou ze kunnen aanraken. Je weet dat ze echt bewegen. Dat is échte magie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden