O, oké, kee

Trouwen op z'n Hedenlands. 'Neemt u hem tot uw wettige echtgenoot, in voor- en in tegenspoed, tijdens ziekte en gezondheid, tot de dood u scheidt?' 'Iííís goed.' Zou 'ííís goed' zijn opgekomen omdat 'oké' tegenwoordig zo'n weidse betekenis heeft?

Onderscheiden wij een aantal varianten.

- O.K. Daar begon het mee, in 1839. Het stond voor all correct, dat door een Bostonse krantenschrijver voor de grap incorrect gespeld werd ('oll korrect'). Later verdwenen de puntjes en evolueerde het, in het Nederlands, tot:

- Oké! Begrepen, afgesproken in orde.

'Laat je de hond in de keuken en de achterdeur dicht?'

'Oké!'

'Dan zijn wij morgenavond weer terug.'

'Oké!'

- Okay. Martin van Buren, de Amerikaanse president, werd vaak Old Kinderhook genoemd, naar zijn geboorteplaats, en maakte daar gebruik van door zichzelf en de Democratische Partij van het OK-stempel te voorzien. Zo ontstond de betekenis van 'beoordeeld en goedgekeurd' als in: 'Volgens mij is die gast niet okay.' Amerikaanse tieners gebruiken een afgevlakte variant: niet slecht maar ook niet geweldig.

'Hoe ging je examen?'

'Het ging okay.'

- Oké? De oervariant in vragende vorm. Is dat goed?

'Dan steek ik vast de oven aan, oké?'

'Nee, dat doe ik liever even zelf.'

- Oké!? Idem, met dreiging. Opgepast nu, of ik word boos.

'Jongens, nu geen geklooi meer met die brandspuit, oké!?'

- Oké. In plaats van 'graag'. Een van de meer recente betekenissen. Beatrijs Ritsema beschreef laatst in HP/De Tijd hoe een vriendje van een van de kinderen de vraag of hij limonade bliefde met 'oké' beantwoordde. Alsof zij de ober was die vroeg of er afgeruimd kon worden. Het is de taal van hyperverwende Amerikaanse tieners die de wereld zien als een tot in de puntjes georganiseerd verjaarspartijtje, maar dan eeuwigdurend.

- Oké. De é wordt benadrukt. Min of meer neutrale bevestiging dat de mededeling is doorgekomen, vergelijkbaar met 'ûh-hûh'. Ook een recente aanwinst.

'Wij nemen altijd zelf eten mee in het vliegtuig.'

'Oké.'

'Qua hormonen.'

'Oké.'

- Oo-ké? De o wordt opgerekt en de é krijgt een vraagteken. De jongste mutatie. De mededeling is doorgekomen, de luisteraar is bereid hem in overweging te nemen, maar begint te vermoeden dat de spreker niet goed bij zijn hoofd is.

'En we kauwen altijd op mierikswortel. Tegen de jetlag.'

'Oo-ké?'

'Tenzij het heel rustig is, dan doen we tai-chi-oefeningen in het gangpad.'

'Ooo-kééé!?'

Is het eerste huwelijk al gesloten waarbij het ja-woord werd vervangen door oké? En zo ja, welke variant was het? Is dat huwelijk wel rechtsgeldig?

Jan Kuitenbrouwer

Zie ook www.volkskrant.nl/hedenlands.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden