O.J. is Othello, negerboefje en meer

THEATER..

O.J. Othello door Cosmic. Concept en regie: John Leerdam. Script: Maarten van Hinte. Spel: Frank Sheppard. 4 april. Theater Cosmic Amsterdam. Herhaling: t/m 25 april.

Videobeelden tonen O.J. Simpson die een leren handschoen aantrekt. 'Kijk nou toch, hij past', klinkt het ironisch vanuit de zaal als Simpson verbaasd naar zijn eigen hand kijkt. Drie jaar na dato is het televisieproces van de eeuw nog steeds smakelijke stuff. Simpson zien is zijn gedrag beoordelen. Hoe kijkt iemand die z'n voormalige echtgenote en haar minnaar heeft vermoord? En hoe kijkt iemand die daar onterecht van wordt beschuldigd?

'De mensen denken dat ze me kunnen zien', zegt acteur Frank Sheppard even later op het toneel. 'They try to read my face like tea leaves.' In de monoloog O.J. Othello kruipt Sheppard helemaal in de huid van de voormalige superster van het Amerikaanse football.

Regisseur John Leerdam en scriptschrijver Maarten van Hinte lazen voor deze productie niet alleen het gezicht van O.J. Simpson, maar ook zijn levensverhaal. En zijn initialen.

O.J. staat voor Orenthal James, en voor Orange Juice, zijn bijnaam. Maar als het aan Leerdam en Van Hinte ligt, is de O afkomstig van Othello, de Moor van Venetië uit Shakespeares gelijknamige toneelstuk. Een zwarte vreemdeling in een witte samenleving, met een benijdenswaardig hoge militaire positie en een felbegeerde, witte vrouw.

De J is dan van Jago, de witte ondergeschikte van Othello, die uit pure jaloezie de zwarte legerleider wijsmaakt dat zijn vrouw hem ontrouw is. Waarop Othello de onschuldige Desdemona vermoordt.

De parallel met Simpson ligt voor de hand. Ook hij was de enige zwarte in de witte society-kring van zijn beeldschone ex-vrouw Nicole. Maar Leerdam en Van Hinte sluiten niet kritiekloos aan bij de theorie van zwart en boos Amerika dat Simpson slachtoffer is van een blanke samenzwering. Daarmee zou de jubileumvoorstelling van de vijftienjarige multiculturele theaterorganisatie Cosmic wel een erg achterhaalde en militante boodschap verkondigen.

Het is wel een slachtoffer, de O.J. Simpson die Frank Sheppard neerzet. Maar de boze stemmen die hem kwellen zitten in zijn eigen hoofd. Er is een gematigde Simpson die beweert dat hij geen kleur heeft - I'm American - en dat hij Nicole echt heeft liefgehad.

Een inktzwart alter ego die plagend roept dat Simpson nog steeds een arm negerboefje is, en zich heeft blindgestaard aan de status van de witte bitch Nicole. En dan is er nog de stem van de Jago binnenin Simpson. 'Ik hààt de Moor, citeert deze Jago Shakespeare.

Sheppard rijgt de teksten van deze drie Simpsons aan elkaar in een dwingende, massieve solo die voor niet-Engelstaligen soms moeilijk te volgen is. Dat is jammer, want de invalshoek is interessant genoeg, en gaat voorbij aan de vraag of Simpson een moordenaar is. 'People tell me I killed my wife', zegt Sheppard aan het eind van zijn monoloog. Het klinkt als de noodkreet van een man die niet weet uit welke ikken hij bestaat.

Marijn van der Jagt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden