O en voorgoed voorbij

Azzie val dan leggie!

Een zwarte massieve steen, met alleen een naam en twee jaartallen. Zo had de auteur het gewild, en zo is het geschied, op de begraafplaats Zorgvlied in Amsterdam: 'Harry Mulisch 1927-2010'. Schuin tegenover hem ligt Hans van Mierlo,waardoor het lijkt of de Herenclub gewoon wordt voortgezet.

Minder gezellig is het bij Gerard Reve, die sinds april 2006 op de eregalerij van het kale kerkhof van Machelen aan de Leie in Vlaanderen ligt. 'U heb ik lief' zegt de grafsteen (regel uit een Reve-gedicht). Als de neerlandicus Onno Blom het graf bezoekt, treft hij daar geen schreiende zeeverkenners aan, zoals de schrijver graag had gezien. Wel 'twee plastic Mariabeeldjes en uitgedoofde kaars in een pot'.

Met fotograaf Werry Crone maakte Blom een tocht langs 21 graven van Nederlandse auteurs. De boekuitgave O en voorgoed voorbij (naar een regel van J.C. Bloem) werd een smaakvolle en bescheiden aanvulling op gedetailleerde gidsen als Waar ligt Poot? (1997) en Behoudens deze steen (2004), of het internationaal georiënteerde Tumbas (2007) van Cees Nooteboom.

Blom doet bekende graven aan (Bloem, Couperus, Bomans), maar ook onverwachte, zoals dat van de dichtende junkie C.B. Vaandrager ('Azzie val dan leggie!') op de Zuiderbegraafplaats in Rotterdam. Boven zijn naam staat CAID. De titel van een boek dat Vaan nog had willen schrijven. Hij bleef steken op vijftien onbegrijpelijke bladzijden.

Behalve een vorm van literair-funerair toerisme is de tocht ook een inspectie. Het graf van Jacques Perk op de Nieuwe Ooster in Amsterdam verkeerde bij Bloms bezoek in dermate beroerde staat, dat hij het op schrijversgrafonderhoud gerichte fonds Perzik van Onsterfelijkheid erop kon attenderen. Vorige week werd het gerestaureerde graf van Perk onthuld, in aanwezigheid van cultuurdragers als Marita Mathijsen en Alexander Rinnooy Kan. Bij de plechtigheid declameerde stadsdichter Menno Wigman een gelegenheidsvers van eigen hand, dat de in 1881 ontslapen schoonheidsminnende dichter gelukkig geen pijn aan de oren meer kan doen: 'Ik hield, m'n beste Perk, nooit heel veel van je werk.'

Alarm! Het graf van de dichtende schoolmeester Gerrit van de Linde (1808-1858) ligt in een Londens stadsparkje, 'schuin in de modder weggezakt, de steen groen uitgeslagen, letters nauwelijks leesbaar'. Niemand daar heeft van De Schoolmeester gehoord, die zulke geestige gedichten maakte. Ook over kerkhoven, waar koning en bedelaar als broertje en zusje bij mekaar liggen: 'Je most er, God verdomme!/ Boven de grond eens om komme.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden