Kunstwerk van de WeekEcho

Nynke Koster maakte met Echo ‘een groot gebaar met erin de contrasten van de Gouden Eeuw’

Wekelijks bespreekt V een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt.

Echo, het kunstwerk van Nynke Koster in Delft. Beeld Natascha Libbert

Oktober vorig jaar was ik een aantal keer in Delft. Het bleek daar ‘het jaar van de Gouden Eeuw’. In de binnenstad hingen vlaggen met ‘stap in de Gouden Eeuw’. Bij het knusse koffietentje vlakbij de Oude Kerk stond het ook op de deur: ‘Stap in de Gouden Eeuw.’ Ik stond bij die deur, mijn hand bij de deurklink en ik twijfelde of ik dat wel wilde. Een maand eerder had het Amsterdam Museum de term geschrapt omdat die ‘de vele negatieve kanten negeert’ van de 17de eeuw.

Wat ik niet wist, is dat kunstenaar Nynke Koster toen al aan een kunstwerk over die ‘Gouden Eeuw’ werkte, speciaal voor in Delft. Eind 2018 was ze door de gemeente uitgenodigd om iets te maken voor in de openbare ruimte, liefst iets functioneels (om op te zitten bijvoorbeeld), wat te maken had met de Gouden Eeuw. Koster maakt sculpturen aan de hand van afgietsels, vaak van historische architectuur. Ze verraste de gemeente met haar tegenvoorstel voor ‘een groot gebaar met erin de contrasten van de Gouden Eeuw’.

En groot is het geworden: Koster maakte een metersbreed rozet, zoals normaal een plafond siert. Nu ligt het op straat, vlakbij de Oude Kerk. Het lijkt ook een gestolde fontein, deels is het reliëf bedekt door doorzichtig zwart epoxy. Uit dat zwart steekt bijvoorbeeld het hoofd van Maarten Harpertszoon Tromp, zijn grafmonument heeft ze afgegoten, ernaast een Magere Hein, ook uit de Oude Kerk. Daarnaast een schedel op een stok, zoals in gravures van William Blake die hij maakte bij de verhalen van John Gabriël Stedman over de 18de-eeuwse slavenopstand in Suriname. 

Johannes Vermeer, Gezicht op Delft, c. 1660-1661Beeld Collectie Mauritshuis, Den Haag

Er zitten nog veel meer verwijzingen in, naar water (de grachten), naar lakens, naar het beroemde Puttertje. Ook door Vermeers stadsgezicht en de weerspiegeling van het water liet Koster zich inspireren. En ja, je kunt erop zitten, maar vooral wil je er aan zitten, zoals je normaal gesproken niet doet of mag doen met de monumenten waar dit kunstwerk naar verwijst. Koster heeft zich in de geschiedenis verdiept, ze wilde zo veel mogelijk laten zien en samenbrengen. 

Detail van het kunstwerk Echo.Beeld Nynke Koster

Ook van nu. Er glinstert iets in dat zwarte epoxy, een glans van goudkleurig poeder. Dat is niet alleen een verwijzing naar de goudglans die de 17de eeuw heeft gekregen, twee eeuwen later trouwens pas. Niet alles wat blinkt is goud. Dit geglim is mica, materiaal dat onder andere in autolak, cosmetica, laptops en telefoons zit. Bij de winning in Madagaskar wordt op grote schaal gebruik gemaakt van kinderarbeid. Zo wil de kunstenaar verwijzen naar hedendaagse uitbuiting. 

Terwijl Koster me dit vertelt zitten er kinderen ijsjes te eten op Echo. Er druipt wat ijs uit een hoorntje op het kunstwerk. En ineens valt mijn oog op die ketting, die langs het hoofd van Tromp ligt, verwijst die ook naar de slavernij? ‘Je kunt er meerdere dingen in zien’, zegt de kunstenaar. Echo staat pas een maand in Delft en lijkt actueler dan ooit. Nu ik dit schrijf staat J.P. Coen in Hoorn nog op zijn sokkel. In Delft ligt Tromp niet alleen meer in de kerk, maar ook op straat.

Kunstenaar: Nynke Koster (1986)
Titel: Echo
Jaartal: 2020
Materiaal: Beton, epoxy, mica, tin
Diameter: 6,5 meter
Gewicht: 18.000 kilogram

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden