Nuffige vrolijkheid op Realistenbeurs

Officieel heet het: de Beurs voor Hedendaagse Figuratie. Maar in de wandelgangen staat hij bekend als de ‘Realistenbeurs’, met als aantrekkelijk beeldmerk een metershoog oog, afgedrukt op een doek dat tegen de gevel van de Passenger Terminal in Amsterdam is ophangen....

Rutger Pontzen

Realistische kunst staat de laatste jaren in het middelpunt van de aandacht. Denk aan de toename van figuratie in de hedendaagse kunst (ten koste van de abstractie), de boom van musea voor realistische kunst en de aanmeldingen voor opleidingen als de Wackers Academie in Amsterdam, die zich gespecialiseerd hebben in het tekenen, schilderen en boetseren naar model (en waarvan oud-studenten hun werk op de beurs laten zien).

En denk vooral ook aan de explosieve toename van tentoonstellingen van realistische schilderkunst tot aan begin 20ste eeuw. Want dat is de traditie waartoe de ‘hedendaagse figuratie’ zich nadrukkelijk wil verhouden. Een geschiedenis die zich uitstrekt van de Vlaamse Primitieven en de 17de-eeuwse stillevens van Claesz Heda (waar je de druiven en de citroenen zo van zou kunnen eten) tot de waterlelies van Monet en de virtuoze ambachtelijkheid van Willinks landschappen. Niet gek dus dat je al deze stijlen in de Passenger Terminal terugziet.

Sterker, dat is eigenlijk het enige dat je ziet. In het licht van honderden spotjes hangt werk van adepten die schilderden naar het surrealisme van Magritte, de romantiek van Adolph von Menzel, het foto-impressionisme van Breitner en fantastisch realisme van Pyke Koch.

Met als conclusie dat het Nederlands realisme niet synoniem staat voor goed kijken naar de buitenwereld, maar goed kijken naar de kunst uit het verleden.

Alles draait om herkenbaarheid, een Aha-Erlebnis van wat eens was. Zo penseelde Jurjen de Haan zelfs een semi-abstract totempaalschilderij van Karel Appel na, en plakte Rob Scholte zijn verzameling luciferdoosjesplaatjes tegen het doek. Het maakt dat de beurs een belegen, nuffige indruk achterlaat, van een wereld die gereduceerd is tot de vrolijkheid van de Efteling. Met kuise naakten, blauwe luchten, rode aardbeien en verse eieren.

Bovendien is het een bedachte werkelijkheid die, nota bene anno 2007, een wereldbeeld oplevert van ver voor de jaren veertig. Toen alles overzichtelijk was, de fiets niet op slot hoefde en iedereen nog in een wollen pyjama sliep.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden