Nu je voor vogels toch niet naar buiten hoeft

Televisierecensent (en vogelliefhebber) Jean-Pierre Geelen vindt de zomer de tijd voor vogelboeken. Zoals het aanstekelijke 'De Grutto', over de panda van de lage landen.

Beeld ANP

Vogelaars doen niet aan zomer. Het feest is geweest. Ja, het barst van de jonge aanwas, maar doodstil verscholen tussen het gebladerte. Geen lokroep meer, geen imponerende vleugelslag - totaal uitgebaltst, enkel nog loom nahijgen, uitbuiken en opvetten voor de najaarstrek.

Geen geschikter moment dus voor het vogelboek. Afgelopen jaren zijn we verwend, met standaardwerken als The wisdom of birds van Tim Birkhead, Consider the birds van Colin Tudge of een heruitgave van John A. Bakers klassieker De slechtvalk. Het is geen toeval dat we voor de betere vogelschrijverij bij de Britten moeten zijn, waar 'nature writing' een cultuur is en de taal net zo rijk als de natuur.

In de koffer moet niettemin een oer-Hollands werk. Het jongste deel van de bonte vogelreeks van AtlasContact: De grutto, door bioloog Albert Beintema. De grutto, de 'panda van de lage landen' (dixit WNF-directeur Johan van de Gronden), verdient een eigen monografie, want de weidevogel staat symbool voor een cultureel erfgoed.

Gelijk met het verdwijnen van dat erfgoed vliegt de grutto achteruit: in veertig jaar tijd verdween tweederde van de grutto's uit Nederland, bijna het enige zomerverblijf voor de vogel. In De grutto richt Beintema een standbeeld op voor hem op. En terecht, want de grutto is 'De koning van de weide'. Een houten hekpaaltje is zijn troon.

Zinloos trouwens die koning na lezing van dit aanstekelijke boek op te zoeken: 'onze' grutto's zijn in juli alweer vertrokken. In februari kondigen zij de lente weer aan, op zoek naar de laatste stukjes kruidig gras.

Geen onbezorgd vakantieverhaal: 'Onze weiden die eens zo rijk waren aan natuur, zijn veranderd in een groene woestijn zonder vlinders en bloemen.' Oorzaak: ruilverkaveling, ontwatering en overbemesting. De grutto wordt, samen met andere weidevogels, geofferd aan 'die idiote landbouwpolitiek' en 'die verdraaide melkproductie'.

Maar achter die donkere wolken ziet Beintema - na 260 pagina's - de zon nog altijd schijnen: 'In de kerngebieden, met voldoende reservaten en vooral met de inzet van vele enthousiastelingen, ben ik ervan overtuigd dat we grutto's zullen houden'. Waarom hoopt Beintema dat? 'Er is haast niets mooiers te bedenken dan een groepje baltsende grutto's die luid schreeuwend achter elkaar aan jakkeren door een mooie voorjaarslucht boven een bloemrijke weide. Zo simpel is het.'

Of, zoals de Friese schrijver Waling Dykstra dichtte in zijn 'Simmermoarn', motto van De Grutto: Skries op 'e hikke/ Ropt: grito-griet!

Inderdaad: zo simpel is het.

Jean-Pierre Geelen neemt mee

1 Julian Barnes - In ogenschouw Omdat kijken (en lezen) met de ogen van Barnes altijd een feest is.

2 Paul Auster Levenswerk - Verzamelde non-fictie Nog zo'n wijze oude man met wie het goed bomen moet zijn in het clubhuis van de camping.

3 Zia Haider Rahman - In het licht van wat wij weten Vuistdikke roman over Alles; in DWDD enorm bejubeld.

4 Erik Jan Harmens - Hallo muur Burn-outs, echtscheiding en alcoholverslaving: de zon gaat vanzelf schijnen in je eigen vakantie.

5 Antjie Krog - Medeweten De nieuwste gedichtenbundel van Krog laat zich door de tweetalige versie ook nog eens lezen als een poëtische cursus kort Afrikaans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden