Nieuws Vernieuwing NPO

NPO: kabinetsplannen gaan wel degelijk ten koste van de programmering

De ministerraad heeft vrijdag ingestemd met de bezuinigingen die minister Arie Slob (Media) wil doorvoeren bij de NPO. De publieke omroepen reageren bezorgd. 

Een presentatrice van Omroep Gelderland maakt zich klaar voor een nieuwsuitzending, op NPO 3 komt meer ruimte voor regionale programma's. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De kabinetsplannen over de toekomst van de publieke omroep zullen de programmering en programmamakers ‘hard raken’. Dat heeft de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) bekendgemaakt. Volgens de NPO kan het kabinet wel zeggen dat nieuwe bezuinigingen niet ten koste mogen gaan van de programmering, maar is dat in de praktijk ‘onmogelijk’. 

Het bestuursorgaan van de publieke omroep wijst er ook op dat ingrepen bij NPO 3, waar meer ruimte moet komen voor regionale tv, ‘vooral ten koste gaan van het programma-aanbod voor jongeren’.

Vrijdag stemde de ministerraad in met de plannen van minister Arie Slob (Media), die vorige week op hoofdlijnen waren uitgelekt. De publieke omroep mag vanaf 2021 geen reclameblokken meer uitzenden voor acht uur 's avonds – behalve bij uitzendingen van grote sportevenementen, zoals de Olympische Spelen. Online verdwijnen alle advertenties. 

Meer ruimte voor de regio 

De centrale gedachte is dat de NPO zo minder afhankelijk wordt van reclame-inkomsten, die behoorlijk variëren en de laatste jaren flink zijn teruggelopen. Het kabinet wil er ook voor zorgen dat kinderen minder met reclames worden geconfronteerd, en constateert dat digitale adverteerders steeds vaker gebruikmaken van persoonlijke gegevens van consumenten. Dat zou niet passen ‘bij de waarden van een publiek gefinancierde omroep’. 

Slob verwacht dat omroepen jaarlijks zo’n 60 miljoen euro mislopen door de reclamebeperkingen. Om de gevolgen te verzachten, stelt hij structureel 40 miljoen euro beschikbaar. Volgens hem zijn extra kosten te besparen als omroepen beter samenwerken en minder programma's hoeven te maken – omdat collega's uit de regio meer ruimte krijgen. 

Omroepen en programmamakers reageren bezorgd. De bezuinigingen komen boven op eerdere ingrepen in Hilversum. Het budget van de NPO is gedaald van 876 miljoen euro in 2013 naar zo'n 780 miljoen in 2019. Vrijdag waarschuwde de directeur van de Ster dat een reclameverbod na acht uur ’s avonds veel meer geld kost: zo’n 80- tot 90 miljoen per jaar. Het schrappen van online-advertenties zou de inkomsten met nog eens 10 miljoen euro verlagen.  

Vanaf 2021 hoeft de publieke omroep niet langer te bestaan uit drie tv-netten en vijf radiozenders. Slob vindt het belangrijk omroepen mee kunnen bewegen met het mediagebruik van hun kijkers – die steeds vaker online zijn.

Strengere eisen

De betaalde dienst NPO Start Plus wordt aan banden gelegd. ‘Het komt soms voor dat programma’s die zijn gemaakt met publiek geld eerder te zien zijn voor betalende gebruikers’, schrijft Slob. ‘Daar wil het kabinet een einde aan maken.’ Hij begrijpt dat het soms geld kost om series langer beschikbaar te stellen voor het publiek – zodat mensen later alsnog kunnen kijken – maar hij wil dat NPO Start Plus zich beperkt tot een ‘kostendekkend tarief’.

Om in het bestel te blijven, moeten omroepen WNL, PowNed en Human over een paar jaar 50 duizend leden hebben, in plaats van de eerder vereiste 150 duizend. Die opdracht lijkt het lastigst voor PowNed. Het kabinet gaat bovendien strengere eisen stellen aan omroepleden; het vraagt zich af ‘of een lidmaatschap van 5,72 euro per jaar nog voldoende betekenis heeft’ en wil het minimumbedrag verhogen. 

Uitgevers van kranten protesteren al jaren tegen de ‘marktverstorende’ activiteiten van de publieke omroep, zoals gratis longreads op de website van de NOS. Daarover zijn gesprekken gaande, die volgens Slob positief verlopen. In het verlengde daarvan gaat hij onderzoeken of het mogelijk is om de NOS ‘tegen marktconforme tarieven een publieke en onafhankelijke  basisnieuwsvoorziening te laten verzorgen’ voor filmpjes en geluidsfragmenten ‘waarvan de journalistiek als geheel kan profiteren’. 

Lees terug:

Omroep overdag reclamevrij: naar wie gaat die zak met advertentiegeld nu?
NPO 1, 2 en 3 raken overdag hun reclamespotjes kwijt. Wie profiteren van al dat advertentiegeld dat niet naar de NPO gaat? En hoe belangrijk zijn de tv-commercials eigenlijk nog?

NPO 3 wordt regionaal: wat wordt er weggegooid, en wat komt ervoor in de plaats?
De Luizenmoeder en Zondag met Lubach hebben miljoenen kijkers getrokken op NPO 3, maar zouden zonder die jongerenzender mogelijk nooit de kans hebben gekregen op de publieke omroep. Het is de vraag hoe dit soort programma’s in de toekomst kan rijpen, nu het kabinet NPO 3 - ‘een kraamkamer van talent’ – wil omvormen tot regionale zender. 

De publieke omroep moet juist een veilig huis zijn voor eigenzinnige programmamakers
De plannen van de coalitiepartijen met de publieke omroep ogen vooralsnog opportunistisch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden