NOS verruilt de aanduiding 'blank' voor 'wit' en dat leidt dan tot Kamervragen en een greep in de moppentrommel

'Gaan ze dan straks bij een overstroming ook melden dat de straten wit staan?', twitterde VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff woensdag. Ook Wouter de Winther, chef van de politieke redactie van De Telegraaf, deed op het sociale medium een duit in het zakje. 'Witte vla!', schreef hij.

Nieuwslezers Annechien Steenhuizen en Rob Trip. Foto anp

De grapjes zijn niet van de lucht, sinds bekend is dat de NOS over 'witte' in plaats van 'blanke' mensen bericht.

Waarom deze stap? 'Blank heeft de connotatie van reinheid, van schoonheid', licht NOS-hoofdredacteur Marcel Gelauff toe. 'Als zwart daartegenover staat, is dat blijkbaar vies.'

Taalcommissie

'We discussiëren voortdurend over woordgebruik', vervolgt Gelauff. 'We bewegen mee met de samenleving en de betekenis van woorden.'

Het besluit van de NOS komt niet plotseling: de discussie loopt volgens Gelauff al zo'n anderhalf jaar binnen het mediabedrijf. De hoofdredactie vroeg de Taalcommissie, een intern groepje journalisten dat de eenheid van taal bewaakt bij de NOS, wat de beste optie was. Wit, concludeerde de commissie.

De hoofdredactie nam het advies maanden geleden over. Al in oktober opende Annechien Steenhuizen het Journaal met: 'Een witte man opende in Las Vegas het vuur op muziekfans.'

Tekst en uitleg

Toch hoefde Gelauff woensdagavond pas aan te schuiven bij RTL Late Night om tekst en uitleg te geven. Dinsdagochtend was ophef ontstaan over het woordgebruik, nadat een luisteraar had gebeld naar het Radio 1 Journaal voor de rubriek 'De Kritiek van Jan Publiek'. Waarom over witte in plaats van blanke boeren uit Zimbabwe werd gesproken?, was de vraag aan presentator Jurgen van den Berg, die het standpunt van de NOS uitlegde.

'NOS Taalcommissie: Blank = verboden woord', kopte weblog GeenStijl vervolgens. Daar is geen sprake van, benadrukt Gelauff. 'In bepaalde situaties, zoals bij citaten, kan het nog gebruikt worden.' PVV-Kamerlid Martin Bosma stelde dinsdag naar aanleiding van het GeenStijl-artikel elf Kamervragen aan ChristenUnie-minister Arie Slob van Media.

De Volkskrant geeft ook de voorkeur aan wit, zegt adjunct-hoofdredacteur Pieter Klok. Hij verwijst naar een artikel uit 2016 van toenmalig ombudsvrouw Annieke Kranenberg, die schreef dat wit, alles afwegende, de voorkeur verdient - 'als houvast, er bestaat geen woordverbod'.

Bij RTL heeft deze discussie nog niet plaatsgevonden, zegt hoofdredacteur Harm Taselaar. 'Binnenkort gaan we hier rustig over praten, maar ik vind het niet acuut.' NRC heeft er wel over gepraat. De krant prefereert wit, maar verbiedt blank niet, aldus adjunct-hoofdredacteur Stijn Bronzwaer. Trouw heeft geen voorkeur, zegt Onno Havermans, chef van de eindredactie.