Norman Mailer - A Double Life

De zestiende biografie over Norman Mailer is geschreven met de stuwende vertelkracht van een roman

Hoe omvangrijk een biografie ook is, je verwondert je soms over de keuzen van een biograaf: over wat er allemaal is ingevoegd en over wat er, ook in vuistdikke biografieën, is weggelaten. Zo komt tegen het einde van J. Michael Lennons bijna duizend bladzijden dikke Norman Mailer - A Double Life Mailers aanvaring met Michiko Kakutani ter sprake, de invloedrijke en gevreesde criticus van The New York Times. Kakutani had Mailers essaybundel This Spooky Art - Some Thoughts On Writing (2003) afgeserveerd met de mededeling dat schrijvers van zijn generatie hadden gefaald de romans te schrijven die ze hadden kunnen en misschien wel moeten schrijven, omdat ze te veel met zichzelf bezig waren geweest, met als resultaat loze polemieken over kwesties ter grootte van een luciferhoutje, gevoerd door opgepompte ego's ter grootte van het Empire State Building.

Mailer stuurde een woedende brief naar The New York Times, met veertien kopieën aan derden, onder wie Kakutani zelf. Maar wat stónd er in die brief? J. Michael Lennon meldt slechts dat Mailer een punt maakte van de premature publicatie van Kakutani's recensie, maar dat is moeilijk te geloven. Wat was Mailers echte klacht? We komen het niet te weten. Spijtig - en onbevredigend. Was de inhoud van de brief misschien té ontluisterend voor Mailer? Dat kan bijna niet, want J. Michael Lennon is op momenten in A Double Life genadeloos - niet over Mailers oeuvre, wel over zijn karakter en strapatsen.

Mailer komt in A Double Life naar voren als een onbeteugelbare narcist en een ongericht projectiel dat in andermans leven soms onherstelbare schade veroorzaakte, niet in de laatste plaats bij zijn echtgenotes (zes stuks), kinderen en kleinkinderen (een half schoolplein vol).

'The best move lies close to the worst', is een uit het oeuvre van Mailer geplukt aforisme, en A Double Life leest als een illustratie bij die oneliner. Norman Mailer (1923-2007) presteerde het om negen onstuimige levens in één schrijversleven te persen. Hij debuteerde in 1948 met de oorlogsroman The Naked and The Dead, gebaseerd op zijn ervaringen als Amerikaanse militair tijdens de Tweede Wereldoorlog op de Filipijnen.

Na zijn debuut publiceerde Mailer in circa zestig jaar tientallen boeken, waaronder polemieken, New Journalism-achtige portretten, interviews, kritieken, een faction novel over Lee Harvey Oswald, semi-biografieën over - bien étonnés - Gary Gilmore, Pablo Picasso en Marilyn Monroe. Mailer was korte tijd bokser (met wisselend resultaat), stelde zich kandidaat als burgemeester van New York (met een voor hem rampzalige verkiezingsuitslag), stuiterde van huwelijk naar huwelijk, geflankeerd door een eindeloze stoet minnaressen (van wie er een een affaire van zestig jaar had met de schrijver), maakte films, protesteerde tegen de oorlog in Vietnam en schreef een ijzersterk boek over de grote mars in 1967 naar het Pentagon in Washington: Armies Of The Night.

Mailer zocht altijd het conflict. Hij had ruzie met feministen, biografen, critici en Gore Vidal. Hij schreef over Mohammed Ali en Madonna; hij dronk met onbehouwen gulzigheid (aanvankelijk omdat hij had gelezen dat zijn voorbeeld Ernest Hemingway dit ook had gedaan); en dan stak hij op een feestje, onder invloed van alcohol, ook nog eens zijn tweede echtgenote Adele Morales neer, met bijna-fatale gevolgen. Op wonderbaarlijke wijze ontliep hij een gevangenisstraf.

Je zou bijna over het hoofd zien dat Mailer ook een aantal meesterlijke boeken publiceerde, waaronder The Executioner's Song (1979), over genoemde Gary Gilmore, de eerste beroepscrimineel die in VS ter dood werd veroordeeld na de herinvoering van de doodstraf. Twee andere sleutelwerken zijn Advertisements for Myself (1959; een bric-à-brac van teksten, te vergelijken met Harry Mulisch' Voer voor psychologen) en - naar mijn smaak - de ro

man An American Dream (1965), over de afdaling van de oorlogsveteraan, politicus en moordenaar Stephen Rojacks in de onderbuik van New York.

Norman Mailer de literaire krachtpatser. Norman Mailer de potsierlijke blunderaar. Ze bestonden naast elkaar - en zelden in harmonie. Geen wonder dat over deze man al vijftien biografieën en memoires (onder meer door zijn laatste echtgenote, Norris Church) zijn verschenen.

Anders dan zijn voorgangers had J. Michael Lennon inzage in de circa 45 duizend brieven die Mailer schreef. En ter voorbereiding op A Double Life sprak Lennon met velen die voordien niet meewerkten aan Mailerbiografieën, onder wie ex-echtgenotes en een aantal van Mailers kinderen. Een hagiografie is A Double Life intussen niet geworden, dat mag duidelijk zijn. Wel is het een biografie met de stuwende vertelkracht van een roman: never a dull moment, niet in leven en werk, niet in en met deze biografie.

Wat deze biografie ook laat zien: de gapende afgrond tussen de literaire biografie in Nederland en die in de Verenigde Staten. In Nederland blijft zo'n biografie vaak binnen het keurslijf van de neerlandistiek en het keurige 'en-toen-en-toen'-feitenrelaas. In de VS hecht men, zonder concessies te doen aan de wetenschappelijke ambitie, aan de biografie in de toonsoort van de New Journalism: feiten die gepresenteerd worden door een biograaf die beschikt over de literaire wapenrusting van de romanschrijver. Om die reden bloeit de literaire biografie in de VS, terwijl we in Nederland al blij mogen zijn als een schrijver überhaupt door middel van een biografie in ere wordt gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.