Noord Nederlands Orkest brengt hommage aan Glass en Reich

Het Noord Nederlands Orkest eert Steve Reich en Philip Glass, boegbeelden van de minimal music.

Beeld Roger Cremers

Het is een feestjaar voor de minimal music. Twee van de grote pioniers uit deze Amerikaanse muziekstroming worden dit concertseizoen 80 jaar. In oktober al bereikte Steve Reich die leeftijd, eind deze maand is het de beurt aan Philip Glass. Tijd om deze componisten te eren, dachten ze bij het Noord Nederlands Orkest.

Er was alleen één probleem: Glass heeft wel vioolconcerten en symfonieën gemaakt, maar Steve Reich niet. En aan de luttele stukken die hij voor orkest schreef, moeten altijd weer instrumenten worden toegevoegd. Reich schreef het meeste van zijn baanbrekende werk voor zijn eigen ensemble.

Componist Anthony Fiumara (48) vond een oplossing. Hij bewerkte Reichs iconische Music for 18 Musicians voor symfonieorkest. Vrijdag beleeft het zijn première in TivoliVredenburg in Utrecht, zaterdag klinkt het in de Groningse Oosterpoort. De titel is voor de gelegenheid aangepast en verwijst zowel naar de omvang van het orkest als naar Reichs leeftijd: Music for 80 Musicians.

Mocht dat zomaar? 'Nou, of hij die titel leuk vindt, weet ik niet', zegt Fiumara. De twee werkten eerder samen. 'In 2005 bewerkte ik zijn stuk City Life voor orkest De Volharding. Reich was ervan onder de indruk. De bladmuziek is zelfs uitgegeven. Toen zei ik al: ooit wil ik Music for 18 Musicians doen. Ik hoor er gewoon een orkeststuk in. Reich zei: mail me maar als je wat hebt.'

Inmiddels kennen de twee componisten elkaar goed. Zo goed, dat Reich zijn jongere Nederlandse collega voor de grap zijn 'personal arranger' noemt. Fiumara maakte meer opzienbarende bewerkingen de afgelopen jaren - van muziek van Aphex Twin tot David Bowie. Ook Simeon ten Holts Canto Ostinato smeedde hij om tot orkestwerk. 'Het is alsof je een boek hebt gelezen en daarna de film ziet', zegt Fiumara daarover.

Het Noord Nederlands Orkest speelt vrijdag 20/1 Music for 80 Musicians en werk van Philip Glass in TivoliVredenburg, Utrecht, en zaterdag 21/1 in de Oosterpoort, Groningen.

Maar Music for 18 Musicians is een grotere uitdaging. Eigenlijk doet het label 'minimal' het stuk uit 1976 geen recht. In het origineel hoor je strijkers, piano's, marimba, xylofoons, klarinetten en vrouwenstemmen: dat geeft op zich al een rijk geluid. De verschuivende patronen en accenten maken het tot een raadselachtig geheel. Wordt het met groot orkest niet veel te vol?

'Ik laat niet iedereen continu spelen. De grootste uitdaging was toch dat je de pulse zou blijven voelen. Dat is lastiger voor symfonieorkesten, die niet gewend zijn dit soort muziek te spelen. Ik heb daarom aan de ruggegraat niet getornd: piano's en slagwerk blijven heel dominant, al is de klank als geheel minder slagwerkachtig.'

Het grootste verschil? Toch wel de aanwezigheid van de koperblazers. En zangstemmen zitten er niet in. 'En het is op verzoek van het orkest wat korter, een half uur in plaats van 70 minuten. Maar als dit werkt, ga ik de rest ook doen. De orkestwereld schreeuwt om muziek van Steve Reich.'

En wat vindt Reich er zelf van? 'Hij heeft het nog niet gehoord, maar bij de eerste schets had hij wel een goede opmerking: hij wilde geen contrabassen en geen laag klinkend koper. Het stuk is gebaseerd op een akkoordenreeks. Die akkoorden zijn een beetje ambigu, je weet nooit wat de grondtoon is. Als je er een bas onder gooit, krijgt zo'n akkoord meer richting, dan verdwijnt het mysterie.

'Ik vergelijk Music for 18 Musicians met een hovercraft. Je raakt de grond nergens. Ik denk dat dat met mijn versie ook gelukt is. En dat je dan aan het eind met een zacht plofje landt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden