Nooit tevreden

Hij schreef met succes liedjes voor Birgit Schuurman en met zijn groep Solo 'loopt het allemaal lekker'. Maar Michiel Flamman houdt er maar gemengde gevoelens aan over....

Als jongetje wilde Michiel Flamman (33) al het middelpunt zijn. Het slimste jongetje van de klas, het beste met gym, de hoofdrol in de toneelstukken van school, en in het musical-koor kende hij alle liedjes al snel van buiten. Dat hij op z'n zestiende zijn eerste bandje oprichtte, lag dan ook voor de hand. Had hij immers ooit niet heel hard geroepen: later wil ik popster worden?

Waar die drang tot expressie en die zucht naar aandacht precies vandaan komt? Flamman weet het niet. Het zit gewoon in hem. 'Van kindsaf aan wilde ik alles wat ik meemaakte ook aan iedereen vertellen. Dan ging ik na de afwas naast mijn moeder zitten en begon ik te vertellen. Over alles. Wat ik op school had meegemaakt. Over de eerste Pixies-plaat die ik kocht en wat ik er zo mooi aan vond. Mijn moeder is een stil type die ook niet aandrong op al die verhalen, maar ik vond dat blijkbaar nodig.'

Flamman voelt zich prettig voor een publiek, praatjes houdend of zingend. 'Ik kom dan zelfverzekerd over, want ik ben het ook echt'. Maar een echte popster is hij nog altijd niet, en welbeschouwd is het gelet op zijn leeftijd wat laat om alsnog die status te bereiken. 'Zo tussen m'n tweeëntwintigste en zesentwintigste, vanaf het moment dat ik Zaltbommel achter me had gelaten en in Utrecht was gaan wonen, ging ik serieus liedjes schrijven. Maar toen was ik eigenlijk al te oud voor een popster.'

Erkenning kwam er wel. Flamman maakte muziek als J Perkin, zijn eerste plaat Exhibit verscheen in 2000. De liedjes waren een weerslag van zijn worsteling met zijn biseksualiteit. Openhartig, dat zeker, maar altijd zoekend naar mooie metaforen. Zijn talent als liedjesschrijver bleef niet onopgemerkt. Platenmaatschappij Virgin benaderde hem met het verzoek nummers te schrijven voor Birgit (Schuurman). Een uitstekende keus zo bleek, want I Know werd een grote hit. Met het vorig jaar verschenen album Songs 'N Sounds, dat hij samen met toetsenist Simon Gitsels als de groep Solo maakte, bevestigde hij zijn vakmanschap.

Flamman over zijn succes met Birgit: 'De kunst was mezelf zo goed mogelijk in haar in te leven. Ik had vrouwenstudies gestudeerd en dus het idee dat ik wel iets van vrouwen begreep. Dat liedje klopte gewoon, het paste bij haar en het klonk geloofwaardig. Dat is belangrijk. Zo heb ik me kapot geërgerd aan die laatste Popstars-serie. Een man kiest daarin voor een stel meisjes een liedje uit: Plaything. Moet je je indenken, meisjes van zestien die een liedje zingen met als strekking: fuck me, I wanna be your plaything. Hoe halen ze het in hun hoofd?'

Volgens Flamman is dat ook de reden waarom het met zijn derde single voor Birgit, Lover, niet wilde lukken. 'Dat liedje werd nooit de hare omdat ze het niet begreep. Ze had nooit iemand verlaten en kon er dus ook niet overtuigend over zingen.'

Hij twijfelt er wel eens aan of hij genoeg erkenning gekregen heeft voor zijn werk met Birgit. In elk geval heeft het hem wel gesterkt in zijn overtuiging dat hij het wel kon, liedjes schrijven. 'Maar in diezelfde tijd was ik bezig met mijn nieuwe band Perkin, en werd ik toch een beetje wanhopig. Waarom lukte het mij niet met mijn liedjes wat Birgit wel lukte? Het antwoord was, zo begreep ik later, dat ik met Perkin niet mezelf was. Ik had de grootste ideeën over hoe de band eruit moest zien, hoe popgericht de liedjes moesten zijn en dat alles een stuk positiever moest dan ik gewend was.

'Het sloeg uiteindelijk allemaal nergens op. Ik ben veel donkerder dan dat, en de mensen zien toch dat je hart er niet in zit. Ik ben uiterst vatbaar voor meningen van anderen, terwijl ik aan de andere kant heel precies weet hoe iets moet. Dat is een rare tegenstrijdigheid.'

Met nieuwe opdrachten te schrijven voor derden liep het ook niet best, dus sloegen de twijfels toe. Flamman trok zich, zoals vaker, terug in de duisternis. 'Dan komt er niks uit handen, lig ik op bed, twijfelend aan alles wachtend op het moment dat ik het gevecht weer aan kan, want dat is het bijzondere, dat moment komt altijd. En door het gevecht tegen mezelf aan te gaan met de overtuiging dat ik het ga winnen, kom ik er altijd weer bovenop.'

Veel liedjes op Solo's Songs 'N Sounds zijn voortgekomen uit donkere periodes in Flammans leven. In het nummer Vocation verwijst hij openlijk naar zijn heroïne-gebruik. Hij beschrijft de tochtjes naar het junkentunneltje onder het Utrechtse CS. De daar verzamelde junks duidt hij aan als Weightwatchers Convention.

'Het gaat me om de spanning van alles eromheen, niet de drugs zelf maar de spanning van het opzoeken van iets waar je geen grip op hebt. Dat je even uit je eigen zekerheid in een andere wereld stapt. Een situatie die je niet kent met mensen om je heen smoezend in een taal die je niet verstaat. Als ik in die tunnel kwam, raakte ik verward. Dan vroeg ik om een bolletje bruin, dat ik thuis oprookte. Nee, niet gespoten. Zover zou ik nooit gaan, dat weet ik van mezelf. Wel: volledig naar de kloten gaan en dan jezelf oprapen. Dat is de kick. Het willen bewijzen dat ik het kan volhouden.'

Op de weightwatchers-metafoor kwam Flamman naar aanleiding van de term tin foiled snack, de folie die de junks gebruiken om hun drugs te consumeren, 'en natuurlijk die graatmagere lieden die daar rondlopen.' Voorlopig heeft hij er geen behoefte meer aan. Zijn roeping ligt elders, zoals hij in Vocation zingt.

Die roeping is muziek. Flamman moet en zal het gaan maken in de pop, hoe moeilijk dat ook mag wezen. 'Ik snak naar erkenning, maar ben tegelijkertijd nooit tevreden. Dan wordt het Solo-album vorig jaar heel goed ontvangen en dan zeg ik: ja, maar niemand die hem koopt. Zou ik een heel succesvolle plaat uitbrengen, dan zou ik weer zeggen: ja, maar de recensies zijn kut.

'Solo zit op het randje. Bij de VPRO vonden ze het denk ik niet veel. 3FM overdag ging al iets beter, maar Radio 538 dat zit er echt niet in. Het is ook lastig: de liedjes zijn heel toegankelijk, maar de teksten soms best diepgravend. Het zijn ook de teksten die ik het belangrijkst vind. Heb ik een mooie melodie, maar lukt het niet de tekst kloppend of rond te krijgen, dan gaat het hele liedje de prullenbak in. Zo hard moet ik zijn. Dat juist Radio 2 me veel draait, daar ben ik trots op, maar dat maakt me nog geen popster.

'Het lastige is natuurlijk dat het me nooit genoeg kan zijn. Wanneer heb je het punt bereikt dat je voldaan kunt zijn? Ik ben een groot bewonderaar van Morrissey. Die liet zich ook niet kisten, en dat was knap. Maar dan heeft hij zoals nu eindelijk weer dat succes en dan lijkt 'ie nog niet tevreden.'

Flamman gaat ver in het volgen van zijn ambities. Hij is streng voor zichzelf en voor anderen. 'Ik maak met mijn vriendin nu moeilijke tijden door. Ze is lief, daar niet van, maar ik heb ergens het gevoel dat je als popster alleen moet zijn. Alles moet wijken, totale overgave aan je vak, alleen dan kom je er. En hoewel er talloze tegenvoorbeelden zijn, kom ik maar niet van het idee af: ik mag geen relatie hebben. Dat is hard, voor haar en voor mezelf, maar ik wil aan de andere kant ook per se streng voor mezelf zijn. Net als met de drugs. Je begint eraan omdat je wilt bewijzen dat je het kunt beheersen, dat je niet verslaafd zult raken.'

Flamman kan niet zonder spanning, ook niet in de liefde. Gaat alles even goed, verziekt hij het weer door tegen zijn nieuwe zekerheden aan te schoppen. Een psycholoog, heeft hij wel eens gedacht, zou uitkomst kunnen bieden maar wie weet neemt die hem wel zijn creativiteit of zijn drijfveer af en dan is hij nog verder van huis. Want iets anders dan muziek, zo weet hij inmiddels zeker, zit er voor hem niet meer in.

Bovendien gaat het met Solo eindelijk naar behoren. De roep om optredens is groot, vorige week begon de Silent Concert Tour in Breda. Alle bezoekers krijgen een koptelefoon, wat de intimiteit moet bevorderen. 'Zo krijgt iedereen het idee dat ik speciaal voor hem of haar zing. Je luistert dan ook veel geconcentreerder.' Ook heeft Flamman al veel liedjes klaar voor een nieuwe Soloplaat die hij met band in mei wil gaan opnemen.

'Het loopt allemaal lekker, en dan hoor ik dat ik zelfs in Amerika tien cd's heb verkocht, en dan ben ik zelfs een beetje trots. Ook al vind ik het natuurlijk veel te weinig.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden