Interview

Nooit te laat: tien jaar performance op de Coolsingel

Elke woensdag klokslag 12 is wandelend kunst­werk Wim Konings op de Rotterdamse Coolsingel. Met onwrikbare toewijding, deze week precies tien jaar. ‘Ik sterf nog in het harnas.’

Rotterdam, Coolsingel, woensdag 28 april, 11.58:00

De zon schijnt overvloedig en even lijkt de lente in aantocht. Op de kruising met de Meent staart een man gespannen naar de wijzerplaat van de stadshuistorenklok, 100 meter verderop. Precies op het moment dat de grote wijzer van 3 naar 2 voor 12 springt, verplaatst zijn blik naar zijn horloge. Langzaam telt Wim Konings 30 seconden af.

Wim Konings
 Beeld Natascha Libbert
Wim KoningsBeeld Natascha Libbert

‘Tien jaar geleden werd ik door Sculpture International Rotterdam uitgenodigd voor een performance om auditie te doen. Ik ben zelf kunstenaar, opgeleid aan de Minerva Academie, in Groningen. In die tijd ging ik weleens naar een performance kijken, maar van het Scandinavische duo Michael Elmgreen & Ingar Dragset had ik nog nooit gehoord. De twee hadden toen een installatie in de Onderzeebootloods, hier in de haven, en waren uitgenodigd om iets op de Coolsingel te maken. Ik meldde me aan. Kon wel een extra zakcentje gebruiken, naast mijn inkomsten als postbezorger. En zo hoefde ik ook niet meer die ellenlange subsidieaanvragen in te vullen. Ik had sowieso weinig geluk met de honorering.’

null Beeld Natascha Libbert
Beeld Natascha Libbert

11.58:30

Rustig, maar gedecideerd loopt Konings vanachter de McDonald’s over het trottoir, voor het grauwe, leegstaande hoofdpostkantoor langs, richting gemeentehuis. Wie niet weet dat hij een wandelend kunstwerk is, zal niets opvallen.

‘Op de auditie bleek ik niet de enige te zijn, wel de oudste. De Scandinaviërs wilden weten wat ik zoal deed. Ik vertelde dat ik elke dag ’s ochtends vroeg naar mijn atelier fietste en rond twaalf uur weer terug naar huis, daar lunchte, me omkleedde en naar het postdepot reed om daarna de post rond te brengen. Tevoren hadden ze me een concept gestuurd. Ik dacht gelijk: ‘Dit is voor mij geschreven.’ De dagelijkse regelmaat bleek in mijn voordeel te spreken. Ik begreep dat Michael Elmgreen het beaamde: ‘He was by far the most dedicated’.’

11.59:10

Na exact 40 seconden haalt Konings zonder zijn tred te onderbreken in een soepele beweging een sleuteltje uit zijn rechterbroekzak. Onverstoorbaar lijkt hij koers te zetten naar een glazen vitrine op het midden van de brede stoep.

‘Een paar weken na mijn auditie moest ik droog oefenen op de Coolsingel. Het ging voorspoedig. Michael vertelde me zelfs, dat ik geen attribuut nodig had. Mijn stem was al genoeg. Hij gaf me wel een tip: of het trottoir nu volstaat met een buslading toeschouwers of niet, trek je van niemand iets aan.’

null Beeld Natascha Libbert
Beeld Natascha Libbert

11.59:35

Voor de glazen vitrine met een klassieke, roestvrijstalen roeptoeter stopt Konings. Met de sleutel opent hij het deurtje.

‘De kledingvoorschriften van Michael en Ingar zijn vrij rudimentair. Kaki en grijstonen. Een beetje ouderwets. Met een platte pet. Toen we in mei 2011 begonnen, had ik alleen zomerkleding. Later in het jaar, toen het kouder werd, heb ik toch maar eens met ze gebeld over een winteroutfit. Die was er niet. Eerst kocht ik alles bij C&A. Die hadden de meest neutrale kledij. Nu is het werkkleding van Levi’s en een regenpak komt van Helly Hansen.’

null Beeld  Natascha Libbert
Beeld Natascha Libbert

11.59:40

Het carillon van de Rotterdamse stadhuistoren slaat de eerste noot van de Westminster Quarters, de beroemde Big Ben-tune. Konings haalt de toeter uit de vitrine, loopt een paar passen naar voren, kijkt naar links en rechts en zet dan het glimmende gevaarte tegen de lippen.

‘In de eerste drie jaren, tot 2014, voerde ik de performance dagelijks uit. Door bezuinigingen nam de frequentie daarna af tot eenmaal per week. Drie jaar geleden werd ik ernstig ziek. Kanker. Al die tijd ben ik zo goed en kwaad als het kon doorgegaan, tussen de chemokuren en operaties door. Bijna twee jaar geleden kreeg ik de boodschap uitbehandeld te zijn en nog maar een kort levensperspectief te hebben. Tot slot is toch immunotherapie uitgeprobeerd. Die sloeg aan. Dat ik nog leef is wellicht een wonder.’

null Beeld Natascha Libbert
Beeld Natascha Libbert

11.59:55

Konings haalt diep adem en op de laatste noot van de Big Ben-melodie roept hij met een krachtige stem in vijfkwartsmaat: ‘It is never too late to say sorry’.

‘Het heeft me een tijdje gekost om de choreografie te perfectioneren. Michael en Ingar hadden wel aanwijzingen gegeven, maar ik heb het improviserenderwijs veranderd. Zo is het loopje van negentig stappen ontstaan en dat ik halverwege het sleuteltje uit mijn broekzak haal. Officieel luidt de zin ‘It’s never too late to say sorry’, maar ik heb ervan gemaakt ‘It is never’, etcetera. Dat klinkt ritmischer. Meer roep-taal. Na een blikseminslag en brand in de klokkentoren kreeg het carillon een nieuw mechanisme. Bleek ik nog maar 5 seconden voor de tekst te hebben, in plaats van 7. Nu is het de house-versie.’

12.00:00

De klok slaat precies 12 als Konings het woord ‘sorry’ heeft uitgesproken. Hij zet de megafoon terug in de vitrine en sluit het deurtje.

‘Ik heb jarenlang de vitrine en toeter zelf schoongemaakt. Met trekker en zeem, en een sopje van groene zeep. De buitenkant twee keer per week, door de duivenpoep; het interieur eens per maand. Toen ik ziek werd, namen bevriende collega’s van de post het over. Nu ik beter ben, zijn ze dat blijven doen. Ze komen ook elke woensdag kijken. We zijn allemaal met pensioen.’

12.00:15

Vanaf de vitrine loopt Konings verder over de Coolsingel, voor het gemeentehuis langs, en verdwijnt na een halve minuut tussen de mensen uit het zicht.

‘Ik vind het een geniaal kunstwerk. Niet dat ik er emotioneel onder ben, maar het raakt me wel. Komt misschien door mijn katholieke jeugd, toen ik misdienaar was. Het doet me denken aan het ‘confiteor’, de schuldbekentenis voor de Almachtige God uit de Latijnse mis. De tekst is nu een profane variant. Het zal iedereen aanspreken. Iedereen heeft ongewild weleens fouten maakt, anderen gekwetst. De woorden dwingen tot zelfreflectie.’

12.05:25

Alsof er niets is gebeurd verschijnt Konings na een blokje te zijn omgelopen weer bij de McDonald’s, voor een cappuccino op het terras.

‘Ik baal wel. Ik was een seconde te laat vandaag. Ik ben nog altijd zenuwachtig, zelfs na tien jaar. Het is elke keer weer anders. Het mooiste is als er niets gebeurt. De leegte is prachtig. Dat de performance nog bestaat, komt ook door mijn uitvoering. Ik heb me nooit gerealiseerd het zo lang vol te houden, maar ook nooit gedacht om op te houden. Ik sterf nog eens in het harnas. Vakanties heb ik jarenlang niet gehad. Om te ontspannen, ging ik wel naar zee. Mensen kennen me inmiddels. Ze spreken me aan. Het is de langst lopende performance uit de kunstgeschiedenis. Ik beschouw mezelf maar als Openbaar Kunstbezit.’

Elmgreen & Dragset, It’s never too late to say sorry!. De performance wordt elke woensdag door Wim Konings om 12.00 uur op de Coolsingel voor het voormalige hoofdpostkantoor uitgevoerd. Woensdag 26 mei viert hij zijn 10-jarig jubileum.

Lange adem

De Deen Michael Elmgreen (Kopenhagen, 1961) en de Noor Ingar Dragset (Trondheim, 1969) vormen sinds 1995 een artiestenduo, dat werkt vanuit Berlijn. Ze zijn vooral bekend door hun langlopende serie Powerless Structures (Machteloze structuren) waarbij kunstruimten op onwaarschijnlijke plekken opduiken. Ze veranderden ook een kunstruimte in een kopie van een metrostation en openden een Prada-boetiek midden in de Chihuahuawoestijn in Texas. Een aantal van hun installaties heeft een permanente status gekregen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden