Noodhulp voor bejaarden

Ik was het lievelingetje van mijn oma. Wat voor rottigheid ik ook uithaalde, ze bedekte alles met de mantel der liefde....

De oude vrouw met haar hoofddoek en donkere, geplooide gezicht deed me aan mijn oma denken. Niet omdat ze op haar leek, maar omdat ze aan haar lot was overgelaten. Al drie maanden had ze geen geld meer ontvangen van de Algemene Ouderdomsvoorziening (AOV) en ze had niemand die voor haar kon zorgen. 'Van de een krijg ik een beetje rijst, van de ander twee blokjes maggi en een beetje olie. Zo overleef ik', vertelde ze. Haar water en haar telefoon waren afgesloten wegens achterstallige betaling.

'Je had haar vorige week moeten zien. Zo gebroken was ze; dat doet je wat als mens', zei 'Moeder' Keenswijk, die zich over de vrouw had ontfermd en op de radio op hartverscheurende wijze de situatie van de ouderen had aangekaart.

Moeder Keenswijk is een lichtpuntje in het sombere Suriname. Haar benedenhuis fungeert als ontmoetingscentrum, ze houdt er iedere donderdagochtend een 'thee-uurtje' voor ouderen uit de omgeving. Thee, suiker en biscuit betaalt ze uit de verkoop van tweedehands kleren die ze van haar schoonzoon uit Nederland opgestuurd krijgt. Ze geeft ook naai- en bakcursussen, waarvoor ze een bescheiden bijdrage vraagt.

'Mij in anderen verplaatsen is mijn drive', zei ze. Zowel zij als haar man heeft een pensioentje. 'Toch vragen ook wij ons halverwege de maand af: hoe morgen verder? Laat staan zij die niets hebben.'

'Het is nog nooit zo erg geweest', zei de oude vrouw, die alleen dankzij een 'collecte' van Moeder Keenswijk nog elektra had. Van de vorige regering kreeg ze tenminste maandelijks nog een voedselpakket met rijst, suiker, olie en meel. 'Iemand die het nog erger had dan ik kon ik toen wat geven. Nu heb ik zelfs voor mezelf niets.' Zo was haar laatste restje eigenwaarde verloren gegaan.

Dat overheidsinstanties de elektriciteit bij haar wilden afsluiten, terwijl het de overheid is die in gebreke blijft met het uitbetalen van de AOV, geeft aan hoe diep Suriname is gezonken. De oude vrouw is geen uitzondering. Moeder Keenswijk, die vroeger vakbondsvrouw was, zei: 'Ik kom regelmatig in het veld en ik weet dat door velen bittere armoede wordt geleden. Ouderen gaan niet alleen dood aan gewone ziekten, maar ook doordat ze verzwakt zijn, of aan de gevolgen van stress.'

Ik werd nog treuriger toen ik ging omrekenen en besefte dat de AOV nog geen veertig Nederlandse gulden bedraagt. Dat was ongeveer het bedrag dat de oude vrouw aan achterstallige betalingen had over de afgelopen maanden. Daarom besloot ik de vrouw voor wat haar vaste lasten betreft te 'adopteren'. Ik stelde Moeder Keenswijk voor een actie te beginnen voor het adopteren van AOV'ers. 'Dan noemt u het AOV - anti-ouderenverarming', zei ik. Dat was schertsend bedoeld, maar ze nam het serieus. 'Neem dat ook maar op in uw artikel.' Inmiddels hebben meer mensen zich voor adoptie gemeld.

Met een Nederlandse diplomaat besprak ik tijdens een afscheidsreceptie, met een overvloed aan eten en drinken, de situatie van de ouderen. 'Is er geen mogelijkheid iets voor deze ouderen te doen, een soort humanitaire noodhulp?' vroeg ik hem. 'De mensen zullen andere leiders moeten kiezen', vertaalde hij de eis van 'goed bestuur' van minister Herfkens.

Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Toen ik met een geschiedenisstudente een discussie voerde over de binnenlandse oorlog van de jaren tachtig, die volgens Bouterse een 'vuile oorlog' van Nederland was, zei ze oprecht: 'Dat was toch ook zo?' Ik schrok, maar later besefte ik dat ze tot een generatie behoort die niet anders gewend is dan de verdeel- en heerspolitiek van Bouterse. Ik heb wel eens in een geschiedenisboek geneusd dat tijdens het militaire regime is ingevoerd en nog steeds in gebruik is. Scholieren krijgen in het voortgezet onderwijs vragen voorgeschoteld als: 'Wat is neo-imperialisme en wat zijn de gevolgen ervan?'

De diplomaat zei ook: 'Maar als je een plan hebt waarvan zeker is dat de hulp rechtstreeks bij de mensen terechtkomt, dan ben ik je man.'

Van de week ontving ik per e-mail een bedelbrief van Clark Accord, auteur van De Koningin van Paramaribo. Tijdens zijn laatste bezoek aan Suriname heeft hij de functie van 'Goodwill ambassadeur voor Surinaamse bejaarden' aanvaard. Accord wil in navolging van 'Tafeltje Dekje' hier het project 'Swit Mofo' (Lekkerbek) opzetten.

Bouterse - die zoals bewezen een hoop narcodollars heeft - en de zijnen willen vervroegde verkiezingen, wetende dat ze het uitgehongerde volk tijdens de campagne gul zullen kunnen trakteren. Accord moet zich maar snel tot premier Kok wenden, die zegt de Surinaamse situatie 'van minuut tot minuut' te volgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.