Nina Spijkers: 'Ik zoek altijd naar dingen die ik nog niet kan, zo groei ik'

Geen noot kunnen lezen en toch een opera op de planken brengen. Toneelregisseur Nina Spijkers waagt zich voor het eerst aan opera, met muziek van Ligeti en Cendo.

Scene uit Avventura. Beeld Julian Maiwald

Uit een tas haalt regisseur Nina Spijkers de partituren. De bladmuziek van de opera Avventure di anima e di corpo van Raphaël Cendo en György Ligeti ziet er ontmoedigend complex uit, vol lijnen, pijlen en vreemde woorden. Daags voor de première is het papier nog verrassend netjes, niet gerafeld en vol aantekeningen. 'Ik kan geen noot lezen', geeft Spijkers zonder gêne toe.

Amper afgestudeerd van de (theater) regieopleiding werd Spijkers (29) al een veelgevraagd regisseur. Ze baarde opzien met levendige opvoeringen van het ijzeren toneelrepertoire. Nu regisseert ze haar eerste opera voor Silbersee en het Opera Forward Festival in Amsterdam; woensdag was de première.

En nee, het is geen lekker Mozartje waarvan ze de muziek toch wel kent. Avventure is abstract, modern werk, op basis van muziek van de 20ste-eeuwse Ligeti (van die zoemende koormuziek in 2001: A Space Odyssey . De Franse componist Cendo schreef er (deels elektronische) muziek omheen.

Wanneer ging opera je boeien?

'Best laat. Als tiener zag ik voor het eerst een opera met mijn ouders, waar ik me puberaal tegen verzette. De omslag kwam tijdens mijn regie-opleiding, toen ik een stuk uit Parsifal mocht regisseren. Dat maakte iets in me wakker, ik vond het fantastisch.'

Waardoor werd je gegrepen?

'Bij opera is niet taal, maar beeld het medium dat het verhaal draagt. Als toneelregisseur werk ik vanuit de tekst, in opera zijn beeld en emotie leidend. Dat daagt me uit, ik kende die manier van werken nog niet. In mijn theaterwerk ben ik wel altijd bezig met muzikaliteit, tempo en de dynamiek van woorden. Ik ben een taalfetisjist, hecht bij de acteurs aan de juiste klemtonen en pauzes. Maar ja, daar heb ik hier niets aan: Avventure kent alleen klanken en verzonnen woorden. Cendo schiep voor het stuk een eigen taal. Oneerbiedig gezegd klinkt het als de Uruk-Hai in Lord of the Rings.'

Regisseur Nina Spijkers Beeld Aurélie Geurts / de Volkskrant

Je regisseerde nooit eerder opera en kunt geen noten lezen. En dan krijg je complexe muziek voor je kiezen, waarvan een deel volledig nieuw is.

'Overweldigd is precies het woord voor hoe ik me voelde tijdens het proces. Ik vroeg me soms af: hoe ben ik hier beland, en hoe kom ik er weer uit? Maar dat was goed, ik zoek altijd naar dingen die ik nog niet kan, zo groei ik.'

Het lijkt een onmogelijke klus: muziek van twee componisten tot één voorstelling maken. Hoe heb je je voorbereid?

'Veel luisteren, steeds opnieuw. Dat kon trouwens alleen bij het Ligeti-deel. Cendo's muziek was eerst niet af. Ik regisseer altijd op gehoor, ook bij toneel. Ik werk intuïtief en laat me leiden door toeval. Onvoorspelbare momenten kennen vaak grote schoonheid. We rekken alle grenzen op van opera, in de geest van enfant terrible Ligeti.'

Waar gaat Avventure over?

'Het werk is gebaseerd op de mythe van de Minotaurus, half mens, half stier. Tien performers wandelen door een postapocalyptisch doolhof van troep. De voorstelling toont hun isolement en hoe ze langzaam worden wat ze vrezen: een onmens, een hybride. Zo stelt het de ultieme theatervraag: wat is een mens? Maar het is niet alleen duister. Ligeti laat diepte én banaliteit van menselijke emoties zien. Dat is vaak heel grappig.'

Avventure di anima e di corpo, door Silbersee. 17 en 18/3, Opera Forward Festival in het Nationale Opera & Ballet in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden