Nijstads verzamelden collectie 'puur op gevoel'

'Even een steekje in mijn buik', voelde Saam Nijstad toen hij de tekeningenverzameling van hem en zijn vrouw Lily in de zaal van Sotheby's Amsterdam zag hangen....

Vijfhonderd en vier tekeningen verzamelde het Haagse echtpaar Nijstad-Einhorn sinds 1949. Het begon met een goedmakertje op een herfstavond van dat jaar. Ze zouden naar het theater gaan, maar kunsthandelaar Saam werd verhinderd - een cliënte wilde één van haar tekeningen verkopen. Het toneelstuk haalden ze niet meer, Lily was woest, en Saam besloot haar de achttiende-eeuwse tekening kado te doen: het eerste stuk van de Unicorno Collectie, naar de meisjesnaam van Lily.

Nu is het Haagse echtpaar op leeftijd en de twee kinderen 'zijn geen verzamelaars'. In overleg besloten ze de Unicorno Collectie terug te brengen op de markt.

Het is een veelgeprezen collectie die 'puur op gevoel' is opgebouwd. Een allegaar van tekeningen uit heel Europa: voorstudies, dieren, portretten, bijbelscènes. Van de zestiende-eeuwse Abraham Bloemaert tot de twintigste-eeuwse Carel Willink. Er is maar één overeenkomst: ze zijn allemaal gaaf. Want Lily Nijstad houdt niet van bruine vlekjes op tekeningen.

Dat maakt de verzameling bijzonder, vindt Robert-Jan te Rijdt, conservator Tekeningen in het Rijksmuseum. 'Een groot deel van de collectie is nauwelijks aan licht blootgesteld en gekocht van verzamelingen die rechtstreeks terugvoeren tot de kunstenaars.'

Betrouwbaar en mooi dus, zoals de vele kleurige planten, vogels en vlinders van Bronckhorst en Meertens. Een piepklein vrouwfiguur uit de school van Rembrandt. Of een gezicht op Londen van Jan Lievens. Tussen 22 en 28 duizend euro moet dat werk opbrengen. Maar dat is niets vergeleken bij een haarfijn getekend Vanitas-stilleven van de nauwelijks bekende Herman Henstenburgh: dat staat voor niet minder dan 60 tot 80 duizend euro in de catalogus.

'De totale waarde hebben we geschat tussen 1,3 en 1,8 miljoen euro', zegt Gregory Rubinstein, Oude Meesters-deskundige van Sotheby's. 'Maar het is moeilijk te bepalen: afgelopen januari ging er een tekening - die misschien van Pieter Brueghel is - van de hand voor 430 duizend euro. Die hadden we in de catalogus gezet voor zes tot achtduizend.'

Robert-Jan te Rijdt denkt dat er veel belangstelling is voor de tekeningen, met name voor de Nederlandse. En ja, het Rijksmuseum is ook geïnteresseerd. In grote en kleine werkjes. In welke precies, dat kan hij natuurlijk niet bekend maken. 'Dat zou de vraag kunnen beïnvloeden.' Maar hij denkt dat vooral buitenlandse musea en collectioneurs naar de veiling zullen komen. 'Het is jammer als tekeningen Nederland verlaten, maar het is wel goed voor het buitenlandse imago van Nederland.'

Over één ding zijn de deskundigen het eens: de tekening Gezicht op Dordrecht van Aert Schouman moet in een Dordtse collectie terechtkomen. Directeur Peter Schoon van het Dordrechts Museum bevestigt dat hij interesse heeft in verschillende Dordtse tekeningen. 'Die tekeningen van Schouman zijn zó mooi en fris, alsof ze gisteren getekend zijn.'

'Het zou natuurlijk enig zijn als er tekeningen in Nederlandse musea terecht komen', zegt ook Lily Nijstad, die niet zonder enige emotie afscheid neemt van de verzameling. Het is tenslotte ook de hele collectie die weggaat. 'Maar dat kon niet anders', zegt Saam Nijstad. 'Als we er één zouden houden, zouden we morgen misschien spijt hebben dat we niet toch die ander hadden gehouden.'

De Unicorno Collectie is te bezichtigen bij Sotheby's Amsterdam tot en met 18 mei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden