Nijholts 'Oliver!' heeft minder te lachen maar meer kwaliteit

De musical Oliver! begint drie keer. Als het doek wordt opgetrokken zien we de weeskinderen die in het werkhuis waterdunne pap met kroten te eten krijgen terwijl ze van 'taart, tafels vol taart' dromen....

Patrick van den Hanenberg

Het weesjongetje Oliver heeft de moed om extra eten te vragen. Na deze ongekende brutaliteit wordt hij verkocht aan een doodgraver. Hij vlucht naar Londen, waar hij het straatboeffie Linke Glipper ontmoet die hem de grote stad laat zien. Met een levendig Londens straatbeeld en het ensemblenummer Hee, kom er maar bij wordt de tweede start gemaakt.

Maar Oliver! begint pas echt als Meneer Fagin, de leider van de jeugdige zakkenrollersbende, het podium betreedt. Deze derde start is de belangrijkste. De kinderen zijn leuk, maar Fagin is de spil. Dat is het geval als Arjan Ederveen hem speelt, en hetzelfde geldt voor Willem Nijholt.

Mede door de gedeelde hoofdrol in Heerlijk duurt het langst met Jenny Arean en Jasperina de Jong zijn we al een beetje gewend geraakt aan twee premières van hetzelfde stuk. En dan kan het grote vergelijkingspel beginnen.

Ederveen beet in september het spits af. Hij deed dat zeer herkenbaar, maar niet goed genoeg. De tragische Fagin raakte verborgen achter de komiek Ederveen. Hij maakte er een koddige man van, en niet de man die klem zit tussen zijn materiële egoïsme en de liefde voor de jochies die hij de straat op stuurt. Vertaler Daniël Cohen was niet blij met de manier waarop Ederveen aan de tekst sleutelde, maar Ederveen is niet iemand die in het gareel te krijgen is.

Nijholt is geen komiek maar een acteur. Hij kan beter uit de voeten met de schizofrene Fagin. De wanhoop en geestelijke worsteling is hoorbaar in elk woord. Er valt minder te lachen, het is minder uitbundig, maar het komt de kwaliteit van de productie ten goede. Omdat Nijholt minder de show wil stelen, komen we meer te weten van Fagin.

Ook heeft Nijholt wat beter gekeken naar het verhaal van Charles Dickens, die niet schroomde om Fagin op te zadelen met karikaturale joodse trekken. Zonder bang te zijn voor politiek correcte scherpslijpers heeft Nijholt dat joodse element op gepaste wijze naar voren gehaald.

Vier maanden na de officiële start is ook een ander, meer subtiel verschil waar te nemen. Regisseur Ken Caswell koos ervoor om van Oliver! volkstoneel te maken met het daarbij behorende irritante overacting. Dat werkte in september onbedoeld lachwekkend. Inmiddels heeft een aantal spelers, onder wie Marjolein Sligte en Marika Lansen een filter op de keel geplaatst. Ofschoon het nog steeds een paar ons minder kan, is Olivier! beduidend minder opgefokt geworden. Er staan nu meer echte mensen op het toneel.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden