Reportage

Nieuwsuur in nieuw jasje

V liep een dag mee op de redactie

Het gaat lekker met Nieuwsuur. De kijkcijfers zijn hoog en onlangs won het een vakprijs voor beste actuele programma én een Tegel. Vanaf vanavond is het actualiteitenprogramma te zien in een nieuw jasje. V liep een dag mee.

Twan Huys(52): 'We worden veel vergeleken met Newsnight van de BBC, maar hun kijkcijfers zijn veel slechter.' Beeld Aurélie Geurts

9.30 'Ik werd heel ongemakkelijk van die hulpverleenster', zegt een redactrice van Nieuwsuur tijdens de ochtendvergadering. Die is begonnen met een terugblik op de laatste uitzending, die in het teken stond van de die dag gepleegde terreuraanslagen in Brussel. De redactrice doelt op de eerste studiogast, die gedetailleerd vertelde over de verwondingen die ze had behandeld bij metrostation Maalbeek: van een 'scalp' die ze in haar handen had tot een baarmoeder die uit een buik hing.

Twintig van de in totaal 65 redacteuren van het dagelijkse actualiteitenprogramma hebben zich verzameld rond de centrale vergadertafel. De meesten zijn ingenomen met het optreden van de Vlaamse hulpverleenster. Eindredacteur Ger van Westing: 'Ze zat een halve minuut voor de uitzending nog te huilen. Ik vond haar optreden heel verstild en mooi.'

Het is woensdag 23 maart en V loopt een dag mee bij Nieuwsuur. Dat doen we omdat het programma zo goed scoort: het won recentelijk de vakprijs het TV-Beeld voor het beste actuele programma en verdiende drie nominaties voor de prestigieuze 'Tegel'. Daarvan werd er een verzilverd: voor de onthullingen over de Teevendeal. Voor zo'n serieus journalistiek programma op NPO 2 zijn de kijkcijfers prima - gemiddeld 660 duizend - met pieken van ruim een miljoen. Hoe krijgen de NTR en de NOS dat voor elkaar?

9.45 Ger van Westing - 51 jaar, flinke bos grijs haar, open blik - werkte al bij een actualiteitenrubriek toen sommige medewerkers nog niet waren geboren. De redactie is een mix van zeer ervaren en jonge mensen. Als je een goede uitzending wil maken, moet je draaiboek 's ochtends halfleeg zijn, weet Van Westing. 'Dat is een proeve van zelfbeheersing.' Gedurende de dag vul je de planning aan met actuele en menselijke verhalen.

Goede journalistiek is de basis, maar het is wel televisie: het moet zo aantrekkelijk mogelijk in beeld worden gebracht. Daarom is een verslaggeefster aan het filmen op een middelbare school om te zien hoeveel onrust de aanslagen daar veroorzaken. En de nieuwe korpschef van de nationale politie, Erik Akerboom, is vanavond te gast. Dat is al eerder geregeld, maar de belangrijkste vraag is nu hoe het gesprek kan worden aangekleed met fragmenten. Een interview zonder 'instarts' zie je niet vaak bij Nieuwsuur.

11.25 'Bonjour, parlez vous Anglais?' De drie redacteuren en de verslaggever die de 'lastminuteploeg' vormen, zitten voortdurend te bellen over de ontwikkelingen in Brussel. Zij zijn verantwoordelijk voor de actuele elementen van de uitzending. De ploeg jaagt op potentiële gasten en controleert nieuwsberichten en geruchten.

Yvonne Roerdink (28) werkt aan 'het persoonlijke verhaal' dat de verslaggeefster in Brussel zal maken. Ze probeert van alles: bloeddonoren, een boksschool, maar stuit steeds op problemen. Dus stelt ze Van Westing voor iets anders te proberen: interviews met cartoonisten. De eindredacteur: 'Nee, ik wil mensen die iets hebben meegemaakt.'

De redactie aan de vergadertafel. Beeld Aurélie Geurts

11.45 Schuin boven het bureau van hoofdredacteur Joost Oranje (53) hangt een foto van een scène uit de film All The President's Men, over de verslaggevers die het Watergateschandaal aan het licht brachten. Het herinnert hem, als voormalig onderzoeksjournalist, aan een belangrijke taak: tegels lichten.

'Dat is een van onze sterke punten', zegt hij. 'Zelf onderzoek doen kost veel tijd, maar het loont. Het leverde onthullingen over de Teevendeal op en originele verhalen over de zorg. Een andere pijler is buitenlandberichtgeving. Daar investeren we in, zodoende is het gelukt een interview te regelen met de Syrische president Assad. En we sturen verslaggevers als Saskia Dekkers Europa in om mooie reportages maken.'

Cruciaal is dat Nieuwsuur structureel gebruikmaakt van de correspondenten van de NOS, in tegenstelling tot voorganger NOVA. 'We werken nauw samen met de NOS. Die is 24 uur per dag bezig met het verslaan van het nieuws, daar kunnen we op terugvallen. Wij hebben de luxe om keuzen te maken: waar zetten we op in, wat kunnen we toevoegen?

'Na terreuraanslagen verwachten kijkers dat we de instituties aan het woord laten, zoals veiligheidscoördinator Dick Schoof die inderdaad te gast was. Maar onze valkuil is dat je te weinig van de straat ziet en te veel van het gezag. Daarom hadden we gisteren die hulpverleenster in de studio, om dat patroon te doorbreken.'

Economiecoördinator Miriam Lavalette. Beeld Aurélie Geurts

12.00 Gijs van Beuzekom (58), netmanager van NPO 2, komt langs voor werkoverleg met Oranje. 'Nieuwsuur is het anker van deze zender', zegt hij. 'Toen ik eind 2012 begon, wilde ik een dagelijkse, stevige nieuwsrubriek. Dus heb ik gezorgd dat Nieuwsuur niet zes, maar zeven dagen per week te zien was. Tegen andere omroepen zei ik: zorg dat je onderscheidend bent of specialiseer je in iets anders. Een hele verbetering, vind ik.'

13.00 Tijdens de gezamenlijke lunch aan de vergadertafel kijkt de redactie naar de VRT, die verslag doet van een persconferentie in Brussel. De lastminuteverslaggever is onderweg naar Den Haag, waar hij zojuist heeft afgesproken met een oud-medewerker van inlichtingendienst NSA. Daarna spreekt hij in Brussel met advocaat Kris Luyckx, die veel jihadverdachten bijstaat. Een Nieuwsuur-verslaggever in België zal een criminoloog en een politicus interviewen. Al die gesprekken moeten één reportage over veiligheid opleveren, als dat lukt.

14.15 Economieverslaggever Marijn Duintjer Tebbens (42) is in 2014 overgestapt van EenVandaag naar Nieuwsuur. Hij is binnengehaald om het programma visueel aantrekkelijker te maken. 'Prijzen zijn leuk', zegt hij, 'maar er is geen reden voor zelfgenoegzaamheid. We moeten meer verrassen en prikkelen.'

Volgens Duintjer Tebbens is Nieuwsuur in eerste instantie een journalistiek programma, terwijl EenVandaag meer een televisieprogramma is; daar maken ze een groter aantal beeldverhalen. Wat hij nu doet, is 'nieuws vertalen naar tv'. Dus moet hij creatief zijn. 'Ik heb pas een verhaal gemaakt over de verbouwing van het pensioenstelsel, dat filmden we in een oude villa die werd verbouwd. Iedereen deed daar zijn verhaal.'

Hij maakte ook een opmerkelijke reportage over de beursgang van het genationaliseerde ABN AMRO. 'De patiënt was doodziek, dat was de beeldspraak. Ik filmde in een ziekenhuis en ben met een infuus naar de beurs gegaan. Dat leek leuk bedacht, maar collega's vonden dat het niet werkte. Over dat soort dingen heb ik hier geregeld discussies en botsingen.'

Programma-info

Nieuwsuur is zeven dagen per week te zien op NPO 2, vanaf 22.00 uur. Doordeweeks duurt het NOS/NTR-programma zo'n 48 minuten, in geval van calamiteiten iets langer. Op zaterdag en zondag is de uitzending al rond half elf afgelopen. De actualiteitenrubriek bestaat sinds september 2011. Het is simpel gezegd de opvolger van NOVA - dat werd gemaakt door de NPS en de VARA - en het NOS Sportjournaal. Het NOS Journaal van tien uur is integraal onderdeel van het programma, net als sport.

15.05 Jan Eikelboom (51), bekend van zijn reportages uit oorlogsgebieden, komt uit het kantoor van de hoofdredacteur lopen. 'Ik sta op Mediacourant, ken je die website?' Hij heeft een relletje veroorzaakt door zich op Twitter af te vragen of het paleis op de Dam na een aanslag ooit de kleuren van de Turkse of Iraakse vlag heeft gekregen. Zoiets is na 'Brussel' wel gebeurd. 'Dat doe ik vanuit het perspectief van Turkije en het Midden-Oosten. Daar is het gevoel: waarom doen ze dat nooit als hier zo veel doden vallen?'

De hoofdredacteur was er niet blij mee. 'Joost zei: Jan, doe dat nou toch niet. Ik begrijp dat wel, want meningen van journalisten zijn niet relevant. Maar in wezen stelde ik slechts een vraag. De volgende keer zal ik het minder scherp formuleren; ik wil niet dat iemand denkt: o, dat is een reportage van Jan Eikelboom, die is niet objectief.'

Neutraliteit is een groot goed bij Nieuwsuur. De 'taakomroepen' NOS en NTR moeten volgens de wet objectief verslag doen van nieuws, sport en cultuur. Daarom houdt Oranje het socialmediagedrag van iedereen in de gaten, onder het motto: we liggen continu onder een vergrootglas.

Het bord met de weekplanning. Beeld Aurélie Geurts

17.30 Als Twan Huys (52) en Ger van Westing samen dienst hebben, maken ze altijd een wandeling door het Mediapark. 'Het is heerlijk om even naar buiten te gaan', zegt Huys. In een kwartiertje bespreken ze mogelijke vragen voor korpschef Akerboom van de nationale politie en minder serieuze zaken.

Van Westing: 'Als de presentator er eenmaal is, vanaf vier uur, is het mijn belangrijkste taak te zorgen dat hij zich prettig voelt en ongeschonden door de uitzending komt.'

18.00 Redacteuren eten aan de vergadertafel, vanaf een dienblad uit de bedrijfskantine. Iedereen kijkt naar het nieuws, totdat ze worden afgeleid. 'Moet je nou kijken', roept een redactrice terwijl ze een steentje ter grootte van een melktand op tafel legt. 'Dat zat in mijn sla.' Een collega is niet onder de indruk: 'Ik dacht een tijdje geleden dat er iets krokants in het eten zat. Wat bleek: ik had de kop van een tor afgebeten.' Even is er hilariteit en ongeloof, dan gaat iedereen weer aan het werk.

Verslaggever Karel Ornstein, die aan het wijkagentitem werkt. Beeld Aurélie Geurts
Beeld Aurélie Geurts

18.45 Twan Huys straalt als hij vertelt over het nieuwe format, dat op 4 april wordt ingevoerd. 'Ik heb al wat proefuitzendingen gemaakt, met de presentatoren van de sport en het nieuws aan een eigen desk, en dat beviel prima. Iedereen zegt: dat hadden we eerder moeten doen. Het nieuwe openingsshot is ook prachtig, dat filmen we met een crane (een camera op een lange arm, red.).'

Het begin van de proefuitzending ziet er gelikt uit. Huys opent het programma terwijl hij staat, met een korte aankondiging. Terwijl hij daarna naar zijn tafel loopt, volgt de camera hem met een vloeiende beweging, totdat hij op zijn plek zit. Een vergelijkbaar effect gebruikt Nieuwsuur ook als hij na een paar minuten het woord geeft aan nieuwspresentator Rik van de Westelaken, die verderop achter een desk staat: 'Rik, met het andere nieuws.'

Vorm is leuk, maar de inhoud is belangrijker, beklemtoont Huys. 'Wat wij doen, zie je bijna nergens ter wereld. De gemiddelde Nederlander is waanzinnig hoog opgeleid en onwaarschijnlijk nieuwsgierig. We worden veel vergeleken met Newsnight van de BBC, maar hun kijkcijfers zijn veel slechter (hun marktaandeel is 4,8 procent, Nieuwsuur scoort 10,6 procent, red.). Politici mijden Newsnight, daar hebben ze voor hun gevoel niks te zoeken. Dat is hier gelukkig anders.'

19.20 Spoedoverleg bij de vergadertafel. Van Westing: 'Er is een nieuwe ontwikkeling: de Turkse president Erdogan zegt dat ze een van de Brusselse aanslagplegers vorig jaar hebben uitgeleverd aan Nederland en dat hij hier is vrijgelaten. Als dat klopt hebben we met korpschef Akerboom een topgast. Die kunnen we meteen hierop laten reageren.'

19.40 Oranje heeft in de loop van de middag 5 minuten extra zendtijd geregeld bij de netmanager, maar het nieuws uit Turkije zorgt alsnog voor tijdnood. Dus ontbrandt een discussie bij de montagestudio's. De eindredacteur heeft daar kritisch gekeken naar de minireportages over de politie, die het studiogesprek met Akerboom moeten verlevendigen. Zijn conclusie: het 'geluid van de straat' moet deels wijken voor de actualiteit. Van het verhaal van een wijkagent blijft 1 minuut en 20 seconden over, de burgemeester van Nijmegen krijgt een minuut. De twee verslaggevers mopperen, maar Van Westing geeft geen krimp. 'Laat je humeur hier niet door verpesten, het kan niet anders.'

20.25 Terwijl Journaal-presentatrice Annechien Steenhuizen (38) studio 8 verlaat, een paar gangen verwijderd van de redactie, lopen technici naar binnen. Op een grote ronde draaischijf staan drie decors, als taartpunten naast elkaar, van het Jeugdjournaal, het achtuurjournaal en Nieuwsuur. Na de uitzending halen de technici de stekkers los en zetten ze de schijf in beweging. Als die op de juiste plek staat, pluggen ze alles weer in en schuiven ze met wat meubilair. Binnen tien minuten is de studio klaar voor de volgende uitzending.

'Dit is zo efficiënt dat we nergens anders goedkoper kunnen werken', verzucht Van Westing. 'Zo komen we nooit weg uit dat verdomde Hilversum.'

20.50 'Wat? Zit Kris Luyckx er niet in? Dat meen je niet.' Teleurstelling bij een redactrice van de lastminuteploeg, die voor niets een afspraak met de Vlaamse advocaat heeft geregeld. Door technische problemen is het beeldmateriaal onbruikbaar. Van de vier sprekers in de veiligheidsreportage valt er een af. Gelukkig is er met de 'menselijke' verhalen en het verslag op de school niets mis.

Beeld Aurélie Geurts

21.15 Hoofdredacteur Joost Oranje houdt thuis alles in de gaten. Hij belt Van Westing: heeft die gezien dat er reuring is ontstaan over de uitspraak van Erdogan? De eindredacteur stelt hem gerust. 'We bespreken het aan de kop van de uitzending met Dominique (van der Heyde, red.) in Den Haag.'

20.25 Korpschef Akerboom loopt de redactie op, waar hij wordt opgevangen door Van Westing en de presentator. 'Gefeliciteerd met uw benoeming', zegt Huys, terwijl hij hem de hand schudt. Even later: 'U zult begrijpen dat ik straks begin met wat vragen over de aanslagpleger die naar Nederland zou zijn gestuurd.' De korpschef gaat akkoord. 'We zijn druk bezig om uit te zoeken wat er is gebeurd.'

Beeld Aurélie Geurts

22.00 Tot enkele seconden voordat Huys zijn tekst van de autocue voorleest, sleutelt Van Westing eraan. Dat gaat net goed, afgezien van een kleine hapering van de presentator. Na 10 minuten schuift korpschef Akerboom aan in de studio, waar hij reageert op het laatste nieuws, waarna Huys via zijn oortje te horen krijgt dat hij het eerste filmpje van de avond moet inleiden.

Vanuit Brussel komen de gewenste persoonlijke verhalen, onder meer uit een ziekenhuis en van een vrouw die huilend zegt: 'Het raakt ons allemaal, maar samen staan we sterk'. In de tweede reportage uiten experts harde kritiek op België, waar het verboden is om 's nachts huiszoekingen te doen. Tussendoor doet Akerboom zijn verhaal, waarbij hij onder meer pleit voor een hoger politiebudget.

Dan is het tijd voor de Rotterdamse scholieren. Die blijken niet zo uitgesproken, maar wel ontwapenend. 'Islam is dat je medemensen geen kwaad moet doen', zegt een van hen.

De uitzending sluit af met sport, in tegenstelling tot een dag eerder, toen alles in het teken stond van Brussel. Nieuwsuur hanteert het 'harmonicamodel': hoeveel tijd een onderdeel krijgt, is afhankelijk van de actualiteit.

23.00 Op de redactie trekt verslaggever Karel Ornstein zijn jas aan. Van Westing complimenteert hem met het studiogesprek met Akerboom, dat hij met een collega had voorbereid. 'Ik vond het goed gaan. Die uitspraak van Erdogan was echt een cadeautje, dat maakte het urgent.'

Een nazit is er niet, morgen wacht een draaiboek met grote gaten. 'Om half zeven gaat de wekker', zegt de eindredacteur. 'Ik verheug me nu al op de kranten van morgenochtend.'

Beeld Aurélie Geurts
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.