Albumrecensie Andris Nelsons

Nieuwste album van Andris Nelsons vaart koers naar een Grammy (vijf sterren)

Dmitri Sjostakovitsj, Vierde en Elfde symfonie. Foto RV-onbekend

Klassiek

Sjostakovitsj. Andris NelsonsDeutsche Grammophon

Toen het Koninklijk Concertgebouworkest een paar jaar geleden een opvolger zocht voor chef-dirigent Mariss Jansons, scoorde naast Daniele Gatti de Let Andris Nelsons hoog. Kort ervoor had ook het Boston Symphony Orchestra de topdirigentenmarkt afgespeurd. Daar ging de strijd eveneens tussen Gatti en Nelsons.

Na het ontslag van Gatti op beschuldiging van ongepast gedrag, zullen ze in Boston extra blij zijn met hun keus. Goed, ook Nelsons had vorig najaar zijn #MeToo-moment. Niet als aangeklaagde, maar door een uitspraak: in de klassieke muziek, sprak de maestro naïef, komt verstrengeling van seks en macht niet voor.

Gelukkig heeft Nelsons (39) meer verstand van zwaaien. Dat bleek in Boston al uit de eerste twee albums van een Sjostakovitsjreeks. Hij won er Grammy’s en andere lauweren mee en het kan niet anders of ook deel drie, met de symfonieën Vier en Elf, vaart die koers.

Sjostakovitsj voltooide de esoterische Vierde in 1936, een woelig jaar. Even tevoren was zijn opera Lady Macbeth van Mtsensk in première gegaan. Stalin zou hebben gemopperd over ‘chaos in plaats van muziek’. Pravda, de partijkrant, brandde de opera af wegens ‘opzettelijk dissonante, verwarde geluidsstromen’. Uit schrik verstopte Sjostakovitsj de Vierde symfonie in een la. Pas in 1961 werd het stuk uitgevoerd. Toen stond de impressionistische Elfde alweer vier jaar op het repertoire.

Abstracte Sjostakovitsj of film-Sjostakovitsj: Andris Nelsons beheerst beide stijlen. De progressieve trekjes van de Vierde symfonie – dissonante toonclusters, tastende melodieën – licht hij dwingend uit. Even vaardig zet hij sfeerspots op de Elfde, die met de ondertitel ‘het jaar 1905’ vertelt over een bloedig onderdrukt arbeidersprotest tegen de tsaar.

Deel drie, ‘Eeuwige nagedachtenis’, is een gesmoorde treurzang boven een tokkelbas die zich vasthaakt in het oor. Bijzonder: in Boston speelt violist Vjatsjeslav Oeritski mee. Deze immigré streek in 1961 in Moskou al mee bij de première.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.