Nieuwe privacyhulpjes voor je browser

Privacyhulpjes voor de browser bedelven internetbedrijven onder nutteloze data, zodat ze geen goed profiel van een bezoeker kunnen opbouwen.

Beeld g4ll4is / Flickr

Zoeken via Google? Je ingetypte zoektermen worden opgeslagen door de moloch uit Mountain View, samen met je ip-nummer - het adres van je internetaansluiting - en veel meer informatie die Google helpt beter te adverteren.

Klikken op een advertentie? Denk even na voor je dat doet, want ook deze daad wordt geregistreerd, opgeslagen en toegevoegd aan je profiel, ditmaal door het onlinereclamebureau dat verantwoordelijk is voor de advertentie.

Dat ene reclamebureau kan kliks op advertenties van al zijn klanten op alle websites ter wereld aan elkaar koppelen dankzij zogeheten tracking cookies.

Er zijn manieren om deze verzamelwoede van internetbedrijven te saboteren. Gebruik zoekmachines die géén informatie van klanten opslaan, zoals Ixquick.nl en Duckduckgo.com. Maar die bieden niet de vertrouwde omgeving van Google, en ook niet dezelfde zoekresultaten. Probeer adblockers; die houden advertenties weg van je scherm. Zo kan er zeker ook geen klikgedrag worden opgeslagen. Maar niet alle websites nemen daar genoegen mee. Sommige protesteren beleefd tegen de adblocker via een melding op het scherm. Andere weigeren de bezoeker de toegang.

Rookgordijn van data

Een nieuwe methode om de privacy te bevorderen is het optrekken van een rookgordijn van data. De websurfer kan dan gewoon via Google zoeken en op advertenties klikken zonder dat de 'tegenpartij' daar informatie uit kan halen. Twee extensies voor de browser Firefox pionieren op dat gebied. Extensies zijn hulpprogramma's die binnen de browser worden geïnstalleerd en dus alleen daar werken (adblockers op de pc zijn ook extensies).

TrackMeNot zorgt ervoor dat er continu, bijvoorbeeld elke minuut, automatisch willekeurige zoekvragen aan Google worden gesteld. De werkelijk door de gebruiker gestelde vragen vallen daarbij in het niet, zodat er geen serieus profiel kan ontstaan. AdNauseam doet iets dergelijks, maar dan met advertenties. Elke advertentie op het scherm wordt beklikt. Een voorkeur van de bezoeker kan zo niet naar voren komen. Beide kunnen worden geïnstalleerd door in Firefox te klikken op Extra - Add-ons. Add-ons zijn uitbreidingen waar de extensies een categorie van zijn.

Het gaat om ruis genereren, zou je met een technische term kunnen zeggen. Het idee om op deze manier zand te strooien in het raderwerk van Big Data komt van Helen Nissenbaum en Finn Brunton, beiden werkzaam aan New York University. In hun boek Obfuscation: A User's Guide for Privacy and Protest maken ze een vergelijking met de vliegtuigen die in de Tweede Wereldoorlog aluminiumfolie uitstrooiden om de radar op een dwaalspoor te brengen. Rookgordijnen, geroezemoes, de vergelijkingen liggen voor het oprapen.

'Zwarte lijst' met woorden

In het gebruik merk je weinig tot niets van deze extensies. Bezwaren zijn er intussen wel. Ze zorgen voor wat extra dataverkeer, zodat de overige internetactiviteiten wat langzamer kunnen worden, maar dat is niet het belangrijkste. Ze worden met bescheiden middelen ontwikkeld en werken niet altijd perfect. Zo klaagde een gebruiker deze zomer dat TrackMeNot woorden in Google invulde waarvan je niet zou willen dat ze in je profiel zouden belanden, zoals Isis en KKK (Ku Klux Klan). De zoekwoorden worden uit nieuwsfeeds gehaald, vandaar dat dit gebeurde. In de instellingen kun je nu zelf newsfeeds kiezen en inmiddels heeft TrackMeNot ook een 'zwarte lijst' met woorden die niet zullen worden gebruikt. Ook deze lijst kun je zelf veranderen.

Het gebruik van Ad Nauseam blijkt in strijd te zijn met de gebruiksregels van YouTube. Je mag daar geen 'geautomatiseerd systeem' gebruiken dat meer 'verzoeken' doet in een bepaalde tijd dan een mens kan doen.

Dus als je Ad Nauseam hebt aanstaan tijdens YouTube-gebruik, loop je kans je account kwijt te raken. Remedie: YouTube invullen in de lijst sites waar Ad Nauseam zich muisstil moet houden.

Websites zijn met deze technieken net zo min blij als met adblockers. Gebruikers krijgen de baten van een site, zoals Googles zoekresultaten, zonder bij te dragen aan het verdienmodel.

De ontwikkelaars van Ad Nauseam doen op dit moment hun best om de extensie ook voor Chrome geschikt te maken, de browser van Google. Dat is een stap waarbij de makers alleen maar kunnen winnen, volgens programmeur Mushon Zer-Aviv onlangs in het Engelse dagblad The Guardian. Want óf Google weigert de extensie, om zijn inkomsten te beschermen en bekent daarmee kleur. Óf ze laten 'm toe en dat zou óók geweldig zijn.

Misschien heeft de tegenpartij meer mogelijkheden dan dat. Technologiebedrijven zouden in staat moeten zijn onderscheid te maken tussen automatisch gegenereerde kliks en handmatige - bijvoorbeeld op basis van regelmaat. De automatische kunnen ze dan gewoon negeren. Waarna de makers van rookgordijnen weer aan zet zijn en er een klassieke wapenwedloop ontstaat.

Extensies en apps

Extensies voor de browser zijn te vergelijken met apps voor de smartphone. Ze breiden de functies uit, je installeert ze met een klik - allemaal heerlijk makkelijk. En net als apps komen extensies met beschrijvingen die niemand leest en waarin soms staat dat de maker zich het recht voorbehoudt allerlei gegevens te verzamelen, bijvoorbeeld over klikgedrag. Sommige hebben geen boodschap aan zulke plichtplegingen en pakken wat ze kunnen. Er zijn dus ook extensies die juist slecht zijn voor de privacy. Wie niet graag dikke pakken tekst leest, kan het beste alleen de hoogst noodzakelijke installeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden