Nieuwe en ambitieuze langlopende expositie in heropend Theaterinstituut Door gluurgaatjes kijken naar eeuw amusement

'Als u iets herkent, moet u vooral meezingen hoor', zei Carry Tefsen op de opening van Hallo Hierheen!, 'anders sta ik hier zo voor Jan Doedel' Aarzelend bromde het publiek mee met de volkse liedjes uit de musical De Jantjes....

MARIJN VAN DER JAGT

Van onze medewerkster

Marijn van der Jagt

AMSTERDAM

Een passende opening voor de eerste ambitieuze, langlopende expositie van het gerenoveerde TIN. Hallo Hierheen gaat over 'Theater voor het grote publiek'. Met een bonte verzameling aan kostuums, programmaboekjes, foto's en affiches wordt er een overzicht gegeven van het Nederlandse theateramusement in de periode van 1839 tot 1939. Kermis, circus, varièté, melodrama en revue - alle vormen van theater waarbij het spektakel voorop staat komen aan bod.

De tentoonstelling moest vooral 'evocatief' worden, zei TIN-directeur Dragan Klaic op de opening. Het blijft dus niet alleen bij vitrines met levenloze spulletjes. Drie piepkleine theatertjes werden er gebouwd, waarin de bezoekers kunnen kijken naar originele opnames van revue- en varièté-acts en naar het complete melodrama De twee wezen.

In het revue-theatertje is met oude glitterkostuums en een draaiende glitterbol een feestelijk danstafereel in scène gezet. En wie achter de theatertjes langsloopt, ziet de achterkant van de illusie: benauwde, provisorische kleedhokjes waar de zware reiskisten opgestapeld staan. Hier moeten de bezoekers door gluurgaatjes kijken of langs een half geopende deur.

Eigenlijk is de hele tentoonstelling één onafgebroken getimmerd decor vol hoekjes en gangetjes, neergezet in de twee nieuwe expositiezalen op de benedenverdieping van het TIN. Een handige oplossing: zo konden de makers van de tentoonstelling een gote hoeveelheid materiaal kwijt op een relatief klein oppervlak. En de gerestaureerde muren van de monumentale grachtenpanden waar het TIN is gehuisvest, blijven gespaard.

Tot maart 1999 blijft deze tentoonstelling staan. Met dit visitekaartje mikt het TIN op hetzelfde grote publiek als het populaire theater waar Hallo Hierheen over gaat. Een toegankelijk gebouw, dat moet het vroeger zo inzichzelf gekeerde Theater Instituut worden. Dat was het uitgangspunt van de ingrijpende renovatie, en ook deze tentoonstelling moet bijdragen aan die toegankelijkheid.

De boodschap is duidelijk: het TIN is er niet alleen voor de meer elitaire vormen van theater. Hallo Hierheen is een nadrukkelijke poging om het volksvermaak te omarmen, om het een plek te geven in de geschiedenis van het Nederlandse theater.

Daarom wordt ook het begrip 'volkstheater' niet als overkoepelende term gebruikt. Het gaat hier om theater voor alle rangen en standen, melden de makers van de tentoonstelling in het bijbehorende boekje, 'zowel intellectuelen als de minder hoog opgeleiden die graag een avondje uitgaan om zich te laten vermaken'. De aanduiding 'Theater voor het grote publiek' verwijst naar 'een wisselende categorie mensen waarvan vrijwel elke Nederlander van tijd tot tijd deel uitmaakt'.

De tentoonstelling getuigt van een gedegen historisch onderzoek. Het materiaal is geordend naar de verschillende theatergenres die in een bepaalde periode tot bloei kwamen. Die ordening geeft een aardige impressie van honderd jaar amusement, maar daar blijft het bij. Hoe origineel en theatraal de opstelling ook is, het materiaal komt niet werkelijk tot leven. Dat komt doordat de verklarende teksten zo droog en zo feitelijk zijn. Het duizelt de bezoeker van de overstelpende hoeveelheid jaartallen en namen die de revue passeren. Er is ongetwijfeld voor gezorgd dat er niemand is overgeslagen, maar er is ook geen enkele artiest waar meer dan tien regeltjes aan is gewijd.

Over de clown Johan Buziau wordt gemeld dat hij 'de geestigste man van Nederland' was en 'een komiek van het eerste niveau'. Met die kennis kunnen we op de tentoonstelling zijn fopschoen en zijn fopneus bekijken, en een superkort fragmentje op de video. Maar daarmee weet je nog niks over Buziau, niets over het bijzondere van zijn optredens, en niets over de loopbaan en het leven van die man. En dat kun je over iedere artiest zeggen die op de tentoonstelling wordt genoemd.

Van de Bouwmeesters, het historische acteursgeslacht, is een uitgebreide stamboom vervaardigd, maar dat vertelt niet veel meer dan dat er een hoop Bouwmeesters waren. Het boekje bij de tentoonstelling lijdt aan precies hetzelfde manco. Het is te algemeen en gaat te weinig in op wat er zich voor en achter de schermen afspeelde. Al het historische speurwerk ten spijt wekt Hallo Hierheen! de indruk dat het theater voor het grote publiek als kunstvorm niet serieus wordt genomen.

Hallo Hierheen! is t/m 15 maart 1999 te zien in het Theater Instituut Nederland in Amsterdam. Januari en februari: lezingen en gesprekken n.a.v. de expositie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden