'Nieuw' schilderij van Rembrandt nu in Nederland

Bij een klein veilinghuis in het Amerikaanse New Jersey dook in september vorig jaar plots een schilderij van een jonge Rembrandt op. Het schilderij is vanaf vrijdag te zien op de kunstbeurs TEFAF in Maastricht. Kenner Ernst van de Wetering bevestigt inmiddels ook de authenticiteit. Vorig jaar interviewde Volkskrantredacteur Anna van Leeuwen expert Jan Six en Lakenhal-directeur Meta Knol over de onverwachte vondst. Lees het hieronder terug.

Foto van De Slapende Beeld Art newspaper

Het kleine paneel werd in de Amerikaanse veilingcatalogus omschreven als 'uit de continentale school, negentiende-eeuws, lijkt ongedateerd'. Geschatte opbrengst: 500-800 dollar (448-718 euro). Het schilderijtje, dat De Slapende wordt genoemd en waarop drie figuren zijn te zien, werd echter voor 870 duizend dollar (782 duizend euro) afgehamerd, nadat het vermoeden was gerezen dat het hier om een Rembrandt zou gaan.

Het is onbekend wie het schilderij naar Nye & Company Auctions bracht. Ook de identiteit van de koper is niet bekend. Wel is duidelijk dat als het inderdaad een vroege Rembrandt betreft, deze koper heel goede zaken heeft gedaan bij dit veilinghuis, dat als slogan heeft: 'What you like is all you need to know'.

Jan Six van de Amsterdamse kunsthandel Jan Six Fine Art is overtuigd dat het om een echte Rembrandt gaat: 'Ik zou mijn hand ervoor in het vuur steken. Ik herken Rembrandts jonge stijl. Hij was zoekende, klunzig haast. Hij propte bijvoorbeeld te veel figuren in de voorstelling. En ik herken zijn kleurgebruik. Het blijft speculeren, maar als dit werk was aangeboden op bijvoorbeeld de TEFAF, had het 3 à 5 miljoen euro op kunnen leveren.'

Deze week werd bekend dat het Rijksmuseum en de Nederlandse staat samen twee portretten willen kopen van de hand van Rembrandt. Voor de doeken van 210 x 135 centimeter moet 160 miljoen euro worden betaald aan de verkoper, de Franse familie Rothschild. Het net geveilde paneeltje is aanzienlijk kleiner: 31,8 x 25,4 centimeter.

Echte Rembrandt

Behalve het oordeel van diverse experts, werd er ook een monogram van Rembrandt op het schilderij gevonden. Dat is een extra bevestiging van de toeschrijving. Er staat RHF op het schilderij, 'Rembrandt Harmensz Fecit' ('heeft dit gemaakt').

De portretten van Maerten Soolmans (links) en Oopjen Coppit door Rembrandt. Beeld -

De vijf zintuigen

Rembrandt (1606-1669) schilderde rond 1625 een aantal schilderijen die menselijke zintuigen laten zien. Het vermoeden bestaat dat het gaat om vijf werken. Drie 'zintuig'-schilderijen zijn bekend. De Operatie (de tastzin) en Drie Zangers (het gehoor) zijn in het bezit van de New Yorkse verzamelaar Tom Kaplan. Museum De Lakenhal in Leiden verwierf in 2012 het schilderij De Brillenverkoper, dat het zichtvermogen verbeeldt.

In het net geveilde schilderij zou het reukvermogen worden weergegeven. Drie figuren zijn te zien, een is buiten westen, een ander lijkt hem of haar met behulp van een zakdoek met reukzout weer bij zinnen proberen te brengen. De derde figuur kijkt toe. Six herkent de figuur die de zakdoek vasthoudt: 'Dit is een oude vrouw die Rembrandt heel vaak schilderde en die meestal 'Rembrandts moeder' wordt genoemd.'

Meta Knol, directeur van Museum De Lakenhal is aangenaam verrast door het ontdekte paneel: 'Dit lijkt inderdaad een tamelijk spectaculaire vondst. Het schilderij doet erg aan De Brillenkoper denken: de stofuitdrukking, de compositie en natuurlijk het onderwerp.' Of het museum het werk zou willen hebben, laat ze graag van nader onderzoek afhangen: 'Dan gaat het natuurlijk om de authenticiteit, verwantschap in pigment en houtsoort moet nog worden aangetoond. Het is bij zo'n nieuw opgedoken werk wel heel makkelijk speculeren. Ik zou het in ieder geval heel graag willen zien.'

Rembrandt in een keukenkastje

Opvallend: het paneel dat De Lakenhal bezit is nog iets kleiner dan het zojuist geveilde schilderij. Six vermoedt dat De Slapende groter is gemaakt: 'Ik zou het in het echt moeten zien, maar op foto's van het veilinghuis zie ik de verf rondom het tafereel heviger bladderen. Het lijkt alsof iemand iets aan de voorstelling heeft toe willen voegen om de figuren meer ruimte te geven.'

Six vindt dat het veilinghuis weinig te verwijten valt: 'Dit is een heel klein veilinghuis in New Jersey, daar is gewoon minder kennis over oude schilderkunst. Dit is een ontdekking om heel vrolijk van te worden, want deze situatie bewijst: je kunt nog steeds een Rembrandt vinden in een keukenkastje!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.