Nieuw medium, nieuwe kansen

De dvd-verkoop groeit, die van de cd zakt in. Voor film- en platenmaatschap-pijen is de dvd een manier om oud werk te recyclen....

De nieuwe Mercedes F500 Mind heeft infrarood laserschijnwerpers, een multivision display, een hybride aandrijving en een navigatiesysteem dat gebruik maakt van ultrasone geluidsgolven. Lees maar in de autobladen. Maar wie dacht dat alleen autoliefhebbers kicken op state of the art technologie, moet eens een kijkje nemen bij de muziek-en filmliefhebbers die en masse vallen voor de hi-tech snufjes van de dvd.

Extra's en bonusmateriaal zijn de belangrijkste troeven van dvd's geworden, en een heel nieuwe manier van filmmarketing is ontstaan. Dolby surround 5.1 system, een geavanceerd navigatiemenu, verschillende commentaartracks op de speciale collector's editions, extra interviews, DTS-geluid of zo u wilt een THXoptimizer. En het werkt: de grote Hollywoodstudio's behalen uit dvd-verkopen inmiddels al de helft van alle inkomsten.

In een tijd van teruglopende cd-inkomsten (de cd-omzet is het eerste halfjaar opnieuw met zo'n 16 procent gekelderd, terwijl die van dvd's met 87 procent steeg) worden ook muziekwinkels gered door de dvd. Popsterren bekeren zich tot de dvd, waarop wereldtournees en concertopnamen een plaatsje vinden. Marco Borsato brengt zijn nieuwe plaat niet eens meer uit op cd: hij kiest voor de dvd met clips bij zijn liedjes.

Bij Fame in Amsterdam, de grootste cd-zaak in Nederland, vertegenwoordigt de dvd-verkoop al meer dan de helft van de totale omzet. Een flink deel daarvan komt voor rekening van filmdvd's, maar muziekdvd's hebben hun eigen niche op de markt gevonden. Net zoals in de jaren tachtig, toen heel Nederland zijn oude vinylcollectie inruilde voor de compact discs, gebruikt de platenindustrie het nieuwe medium om oud werk nieuw leven in te blazen. Dvd's, of liever nog dubbeldvd's, van rockdinosaurussen als Queen, Iron Maiden, Led Zeppelin en, met veel bombarie aangekondigd, Yes (de dubbeldvd Yesspeak the 25th Anniversary) komen in gestaag tempo uit. De fan is wellicht geheel verzadigd, er is altijd wel ruimte voor een toetje.

De archeologie van beeld en geluid tiert welig. Of het nu herontdekte live concerten, obscure interviews of opgegraven tv-opnames zijn, alles is rijp voor dvd. Producenten ontdekken hun De dvd-verkoop groeit, die van de cd zakt in. Voor film-en platenmaatschappijen is de dvd een manier om oud werk te recyclen. eigen archieven en realiseren zich van welke klassiekers ze de rechten nog bezitten. Warner Bros. heeft films als The Treasure of the Sierra Madre met Humphrey Bogart en Yankee Doodle Dandy met James Cagney laten restaureren, en laat de heruitbreng vergezeld gaan van bonus-schijfjes vol oude voorfilmpjes, repetities, trailers en publiciteitsmateriaal – het moet voor de studio een verrassing zijn geweest dat dat na zestig of zeventig jaar plotseling weer van waarde is.

The British Film Institute en het Amerikaanse label The Criterion Collection maken van zulke reissues een specialisatie. Films van regisseurs als Jean-Luc Godard en Stan Brakhage worden van annotaties voorzien, en er zijn fraaie uitgaven van het werk van Jacques Tati en Carl Theodor Dreyer.

Historische muziekdocumenten kunnen even prachtig zijn, zoals de liefdevol samengestelde compilatie concertregistraties van Led Zeppelin: vijfeneenhalf uur live muziek, interviews en behind the scene opnames. Maar de scheidslijn tussen oude troep en historisch waardevol wordt niet altijd even scherp getrokken. Want naast de bejubelde Anthology van The Beatles (5 schijfjes) worden ook ongeautoriseerde dvd's in de winkel verkocht van The Fab Four die door hun belabberde beeldkwaliteit zo van tv lijken te zijn gefilmd.

Dan liever dvd's die speciaal voor het medium zijn gemaakt zoals Everything everything van Underworld waarin het optreden van de groep kan worden bekeken met óf de live verrichtingen van de band óf met negentig minuten videokunst. Wat Everything everything zo bijzonder maakt, is niet zozeer dat er zoveel op staat, als wel dat de specifieke mogelijkheden van een dvd optimaal zijn benut. Dus niet weer zo'n obligaat biografietje dat meeloopt met een grofkorrelig videoclipje. – dat kan net zo goed in het boekje gedrukt.

Dat Underworld alles uit de kast haalt, valt op, want gemakzucht heerst. Videoclips worden lukraak achter elkaar gegooid of de dvd wordt een fraai vormgegeven vuilnisbak voor alles dat tijdens het draaien van een film op de studiovloer is blijven liggen. Want naast bioscooptrailers, televisiereclames, teasers, of the making of-filmpjes wordt een dvd ook gevuld met scènes die niet goed genoeg waren of een einde dat werd afgekeurd.

Dat kan een heel nieuw perspectief opleveren – het 'extra' einde van Wong Kar-wais In the Mood for Love is net zo mooi als het echte slot. Maar meestal zijn de afgekeurde scènes niet zomaar verworpen. Dat ze net als half-voltooide special effects en voor de bioscoopversie gecensureerde beelden als een begeerlijke bonus worden gepresenteerd, laat zien hoe de dvd de manier waarop films worden bekeken verandert. Het productieproces, de reclamecampagnes en de buzz rond een uitbreng zijn een product geworden dat weer kan worden verkocht.

Vorige week lekte uit dat in Return of the King, het slotdeel in de Lord of the Ringstrilogie van Peter Jackson dat 17 december in première gaat, het personage Saruman niet meer zal voorkomen. Fans teleurgesteld; Tolkien-puristen verontwaardigd; acteur Christopher Lee, die de boze tovenaar speelt, gei¿rriteerd. Regisseur Jackson legde in een interview snel uit dat er niets aan de hand is. Goed, Sarumans scènes zijn geschrapt, maar ze zijn wel heel goed en worden zeker bewaard.

Voor de later uit te brengen 'special extended dvd edition'. Verkoop verzekerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden