Nieuw kunstcentrum in Antwerpen

De eerste tentoonstelling van een nieuw kunstcentrum is altijd een geval apart. Het is immers niet alleen de opening van de tentoonstelling, maar ook van de instelling....

Dedicated to a Proposition is zo'n tentoonstelling. Het is de openingstentoonstelling van Extra City, een nieuw centrum voor hedendaagse kunst in Antwerpen, dat in juni 2003 door artistiek leider Wim Peeters (1973) en een vierkoppige Raad van Bestuur werd gesticht, en op 20 november haar vestiging in een voormalig graansilocomplex in de oude havenbuurt opende.

Peeters acht het voor de professionalisering en internationalisering van het Belgische kunstlandschap noodzakelijk dat er naast de musea, onafhankelijke instellingen voor hedendaagse kunst komen. Dat is lang niet geval geweest, omdat er geen subsidies waren.

Twee tendenzen kenmerkten, aldus Peeters, het klimaat van de hedendaagse kunst in Vlaanderen: 'uitstroom' (van belangrijke curatoren als Chris Dercon, Jan Debbaut, Barbara Vanderlinden) en 'instraling' (een te sterke focus op de landelijke context en een te sterke afhankelijkheid van de internationale mainstream). Weersomstandigheden die België nog steeds lijken te teisteren, zoals blijkt uit het recentelijke ontslag van Peter Doroshenko, als directeur van het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst in Gent. Hij stond een internationale koers voor, die te veel afweek van zijn voorganger Jan Hoet, die als bestuurslid nog grote invloed heeft.

Met subsidies van de stad Antwerpen en de Vlaamse overheid, en door samenwerkingen aan te gaan met binnen-en buitenlandse partners, hoopt Extra City een omkering van deze twee tendenzen te bewerkstelligen. Daarnaast poogt Extra City het in zichzelf gekeerde kunstverhaal van Hoet met de meer geëngageerde visie van iemand als Barbara Vanderlinden te combineren. Het wil de relatie tussen kunst en de wereld onderzoeken, en vandaar uit een discours ontwikkelen, niet over kunst, maar naar aanleiding van de kunst.

In hoeverre zijn deze ambities op de tentoonstelling te zien? Hoe professioneel, internationaal en onderzoekend is Dedicated to a Proposition? Extra City is er met deze eerste tentoonstelling in geslaagd een interessante mix te presenteren van kunstenaars van diverse generaties, diverse nationaliteiten en en met een verschillende naamsbekendheid. Met als (wel erg breed) overkoepelend onderzoek: de relatie tussen kunst en de wereldpolitiek.

De tentoonstellingstitel moet de bezoeker in de juiste richting duwen door te verwijzen naar een gelijknamige toespraak van Abraham Lincoln tijdens de Amerikaanse burgeroorlog. Hier te lezen als een intentieverklaring een brug te slaan naar de huidige politieke situatie. Er is dan ook veel werk geselecteerd dat op de een of andere manier vanuit de werkelijkheid vertrekt (krant, tijdschrift, video-, film-, archiefmateriaal) of zich daar direct in bevindt.

Neem het fascinerende videowerk van Francis Alÿs, Re-enactments (2000), waarbij op twee schermen te volgen is hoe lang een man (de kunstenaar zelf) met een geladen pistool door de straten van Mexico kan lopen totdat de politie hem aanhoudt – met op het ene scherm de originele actie, waarbij de politie niet ingelicht was, en op het andere scherm de gespeelde 're-enactment'.

Of het onheilspellende videowerk van Sebastian Diaz Morales, Lucharemos hasta anular la ley (2004), waarin het documentair materiaal van een demonstratie in Buenos Aires werd omgevormd tot een spel van witte contouren in het donker. Buiten en binnen zijn nog maar moeilijk te onderscheiden, waardoor de bestorming van het parlementsgebouw net zo goed een gijzeling binnen kan zijn. Of de TV Commercials (1973-1975) van Chris Burden: humoristische reclames voor de kunstenaar zelf, opduikend tussen de andere spots op de lokale televisiezenders van Los Angeles.

Door de brave presentatie – elke kunstenaar in een hokje – gaan de werken niet echt een dialoog met elkaar aan, maar blijven het op zich staande presentaties. Met als gevolg dat je Dedicated to a Proposition niet herinnert als een tentoonstelling die door middel van het thema nieuwe inzichten in de verschillende werken naar voren brengt, maar vooral als een tentoonstelling waar je een paar goede en een paar minder goede werken hebt gezien.

Al met al belooft Extra City toch heel wat te worden. Maar het is nog niet, zoals het persbericht stelt, 'de eerste plek in Vlaanderen met een sterk internationaal profiel als passage-, toon-en reflectiepunt tussen de grote centra in Londen, Parijs en Nordrhein-Westfalen'. Nog niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden