Interview Gruff Rhys

Niets vindt Gruff Rhys zo leuk als met vreemde klanken een liedje maken

Voor zijn vrolijk futuristische plaat Pang plukte de Welshe muzikant Gruff Rhys muziekklanken uit alle windstreken. Hij heeft een broertje dood aan traditie: folkliedjes zijn er al genoeg. Op Le Guess Who treedt hij op met dj en producer Muzi. Spannend, hoe die zijn samples op het podium gaat laten klinken.  

Gruff Rhys. Beeld Illustratie: Maus Bullhorst

Wat is er nou leuker dan verrast te worden door muziek die je uit jezelf nooit was tegengekomen? Welshman Gruff Rhys (49) verheugt zich op zijn bezoek aan Le Guess Who want dat is precies wat hij twee jaar geleden een paar keer meemaakte. Niet als argeloze bezoeker, maar als artiest. De zanger en liedjesschrijver die bijna een kwarteeuw geleden voor het eerst van zich liet horen met de britpopband Super Furry Animals, en onlangs zijn zesde soloplaat Pang! afleverde, stond twee jaar geleden op het Utrechtse festival waar hij zijn liedjes mocht zingen in de Jacobikerk.

‘Alleen de locaties al zijn zo bijzonder. Ik ben een paar dagen blijven hangen, heb heel Utrecht doorgewandeld en viel van de ene verbazing in de andere. In alle zaaltjes was iets bijzonders aan de gang. Indie-gitaarliedjes, oosterse muziek, Braziliaanse tropicália, psychedelische drones en duistere elektronica. Alles was er en alles was op een eigen manier bijzonder. Om drie uur ’s nachts hoorde ik hypnotiserende Arabische muziek. Geen idee van wie, maar het was geweldig om te ondergaan.’

Dus was Rhys zeer verheugd toen hij dit jaar opnieuw een uitnodiging ontving. Sinds zijn vorige Le Guess Who-concert heeft hij alweer twee platen gemaakt die hemelsbreed van elkaar verschillen.

Oudste taal ter wereld

In 2018 maakte hij met het BBC National Orchestra Of Wales de wat barok klinkende liedjesplaat Babelsberg en een paar maanden geleden zag Pang! het levenslicht. Een zeer opbeurende popplaat waarop Rhys de samenwerking aanging met de Zuid-Afrikaanse dj en producer Muzi. Op Pang! worden de in Welsh gezongen liedjes aangekleed door Afrikaanse percussie, vrolijke blazers, vervormde gitaarnoten en wat Rhys verder omschrijft als opgewekte exotica.

Pang! is een van de leukste popplaten van het jaar en moet volgens Rhys een optimistische toekomstvisie leveren in deze ‘naargeestige’ tijden, zoals hij ze noemt. Het is vooral de combinatie van het Welsh met die uit alle windstreken geplukte muziek die de liedjes iets futuristisch geeft.

‘De taal uit Wales, waar ik opgroeide en nog altijd woon, is een van de oudste van de wereld. Daarin moet je dus geen traditionele folkliedjes meer gaan zingen, want die zijn er al genoeg. Ik vind het juist leuk om met zo veel mogelijk vreemde geluiden iets nieuws te creëren.’

De ontmoeting met Muzi kwam dan ook als geroepen. Die vond in januari 2018 plaats in Johannesburg, toen Rhys daar met onder meer Damon Albarn (Blur, Gorillaz) was neergestreken met voor hun Africa Express-project: een groep Britse muzikanten die met Afrikaanse muzikanten de studio in ging, waar het eerder dit jaar verschenen album Egoli uit voortkwam.

‘Ik zag hoe Muzi een gitaargeluidje uit de lucht plukte, dat sampelde en bewerkte tot iets heel anders. Een nieuw soort klank, hoog en sprankelend, die me zeer intrigeerde.’ De twee raakten aan de praat en gingen samen ‘muzikaal stoeien’. Rhys maake een liedje, Muzi trok de muziek uit elkaar en maakte van de componenten iets nieuws. Het resultaat Bae Bae Bae is een onweerstaanbaar vrolijk popnummer dat het begin werd van Pang!

Behoorlijke catalogus 

Terug in Wales riep Rhys wat muzikale vrienden bij elkaar, onder wie Kliph Scurlock, de Amerikaan die jarenlang drumde in de psychedelische rockband The Flaming Lips. Scurlock komt ook mee naar Le Guess Who om met Rhys de liedjes van Pang! live ten gehore te brengen. ‘Dat is lastig, want Muzi heeft geen instrumentklank heel gelaten. Hij kwam toen alle nummers klaar waren een paar dagen langs in Wales, en haalde alles door zijn sampler. Mijn zang is in tact gebleven. Wat er omheen gebeurt maakt het pas echt bijzonder. Live zal alles weer ander gaan klinken.’

Mogelijk is er tijdens zijn uurtje op het festivalpodium ook nog wat ruimte voor ouder werk uit zijn inmiddels behoorlijke catalogus. Zo zijn er behalve de zes soloplaten ook nog de negen studio-albums die Super Furry Animals (SFA) tussen 1996 en 2009 uitbracht. Daar wil Rhys zich zonder de rest van de band waarschijnlijk niet aan wagen, zegt hij. Al is hij ‘trots als een aap’ op de deze week verschenen nieuwe uitgave van Guerrilla, het derde SFA-album uit 1999. ‘Ik was toen al heel erg bezig met ontsnappen uit het liedjes-keurslijf. Popmuziek is toch veel meer dan dat? Ik luisterde naar Braziliaanse bossa nova, Duitse Krautrock en obscure ambient-space synthesizer-muziek, en dat ben dat altijd blijven doen.’

Damon Albarn van de Britpopband Blur begon in die periode van Tony Blairs ‘Cool Brittannia’ met de muzikaal veel breder georiënteerde Gorillaz, en Rhys onderstreepte zijn veelzijdigheid met zijn solowerk en diverse coproducties.  ‘Als ik iets hoor dat me bevalt, wil ik er meteen zelf mee aan de slag’, zegt hij, dus kent zijn discografie Braziliaanse popplaten (met Tony da Gatorra), elektronische beatproducties (Neon Neon, met de Amerikaanse hiphopproducer Boom Bip), en solowerk waarop hij zowel Welshe- als Amerikaanse folk onderzoekt (American Interior, 2014).

‘Ik mag dan wel een eenvoudige Welshman zijn met een wat beperkt stembereik, maar dat betekent niet dat ik me moet opsluiten met mijn gitaar om steeds maar weer op diezelfde akkoordenschema’s liedjes eruit te rammen. Het zijn andere tijden dan toen ik begon. Niemand luistert nog naar alléén rock of hiphop. Alles gaat door elkaar, daar kun je als muzikant maar beter op inspelen.’

Dat vindt hij ook zo mooi aan Le Guess Who: ‘Dat de samenstellers het aandurven om uit alle windstreken muziek te halen waarvan ze denken dat die de interesses kan verrijken van het publiek, dat vooral uit ruimdenkende indie-volgers komt.’ Zelf hoopt Rhys ook weer nieuwe vondsten te doen. ‘Hopelijk ben ik nu wél zo slim om de naam van de artiest te noteren als ik ergens om drie uur ’s nachts wordt ondergedompeld in muziek die ik nog niet ken.’

Gruff Rhys, donderdag 22.00 uur, TivoliVredenburg. 

Fotodetective Hans Aarsman kan als geen ander spannende details ontdekken op een foto. Iedere week licht hij een foto uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden